ฌานสูตรที่ ๒ เล่ม ๒๒

ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหึสาวิตกฺกํ กามสญฺญํ พฺยาปาทสญฺญํ วิหึสาสญฺญํ. อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ.

ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหึสาวิตกฺกํ กามสญฺญํ พฺยาปาทสญฺญํ วิหึสาสญฺญ.ํ อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุนฺติ. ทสมํ. เทวตาวคฺโค ทุติโย. (๑) ตสฺสุทฺทานํ

อนาคามิ อรหํ มิตฺตา สงฺคณิการามเทวตา

สมาธิ สกฺขิภพฺพํ พลํ ตชฺฌานา อปเร ทุเวติ.

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการไม่ได้ ก็ไม่อาจบรรลุ ปฐมฌานอยู่ได้ธรรม ๖ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. กามวิตก (ความตรึกในทางกาม)

๒. พยาบาทวิตก (ความตรึกในทางพยาบาท)

๓. วิหิงสาวิตก (ความตรึกในทางเบียดเบียน)

๔. กามสัญญา (ความกำหนดหมายในทางกาม)

๕. พยาบาทสัญญา (ความกำหนดหมายในทางพยาบาท)

๖. วิหิงสาสัญญา (ความกำหนดหมายในทางเบียดเบียน)

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจบรรลุปฐม ฌานอยู่ได้ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการได้แล้ว จึงอาจบรรลุปฐมฌานอยู่ได้ธรรม ๖ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. กามวิตก ๒. พยาบาทวิตก

๓. วิหิงสาวิตก ๔. กามสัญญา

๕. พยาบาทสัญญา ๖. วิหิงสาสัญญา

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจบรรลุปฐมฌาน อยู่ได้

ทุติยตัชฌานสูตรที่ ๑๐ จบ

เทวตาวรรคที่ ๗ จบ

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อนาคามิผลสูตร ๒. อรหัตตสูตร

๓. มิตตสูตร ๔. สังคณิการามสูตร

๕. เทวตาสูตร ๖. สมาธิสูตร

๗. สักขิภัพพสูตร ๘. พลสูตร

๙. ปฐมตัชฌานสูตร ๑๐. ทุติยตัชฌานสูตร