๒. อรหัตตสูตร เล่ม ๒๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมอยู่เป็นสุข ไม่เดือดร้อน ไม่คับแค้น ไม่เร่าร้อนในปัจจุบัน หลังจากตายไป ก็พึงหวังได้สุคติ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) เนกขัมมวิตก (ความตรึกในทางออกจากกาม)

(๒) อัพยาปาทวิตก (ความตรึกในทางไม่พยาบาท)

(๓) อวิหิงสาวิตก (ความตรึกในทางไม่เบียดเบียน)

(๔) เนกขัมมสัญญา (ความกำหนดหมายในทางออกจากกาม)

(๕) อัพยาปาทสัญญา (ความกำหนดหมายในทางไม่พยาบาท)

(๖) อวิหิงสาสัญญา (ความกำหนดหมายในทางไม่เบียดเบียน)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อมอยู่เป็นสุข ไม่เดือดร้อน ไม่คับแค้น ไม่เร่าร้อนในปัจจุบัน หลังจากตายไป ก็ พึงหวังได้สุคติ”

๒. อรหัตตสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุอรหัตตผล

{๓๔๗} [๗๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการไม่ได้ ย่อม เป็นผู้ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) มานะ (ความถือตัว)

(๒) โอมานะ (ความสำคัญว่าตัวต่ำต้อย)

(๓) อติมานะ (ความสำคัญตัวว่าดีเด่น)

(๔) อธิมานะ (ความเข้าใจผิด)

(๕) ถัมภะ (ความหัวดื้อ)

(๖) อตินิปาตะ (ความดูหมิ่นตัวเองว่าเป็นคนเลว)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการนี้แลไม่ได้ ย่อมเป็นผู้ ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการได้แล้ว ย่อมเป็นผู้สามารถ ที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความถือตัว (๒) ความสำคัญว่าตัวต่ำต้อย

(๓) ความสำคัญตัวว่าดีเด่น (๔) ความเข้าใจผิด

(๕) ความหัวดื้อ (๖) ความดูหมิ่นตัวเองว่าเป็นคนเลว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการนี้แลได้แล้ว ย่อมเป็นผู้ สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้”

๓. อุตตริมนุสสธัมมสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุอุตตริมนุสสธรรม

{๓๔๘} [๗๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการไม่ได้ย่อมเป็น ผู้ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งญาณทัสสนะอันวิเศษที่สามารถทำความเป็นพระ อริยะให้ได้ อันยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความเป็นผู้มีสติหลงลืม (๒) ความเป็นผู้ไม่มีสัมปชัญญะ

(๓) ความเป็นผู้ไม่คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย

(๔) ความเป็นผู้ไม่รู้จักประมาณในโภชนะ

(๕) ความโกหก (๖) การพูดเลียบเคียง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการนี้แลไม่ได้ ย่อมเป็นผู้ ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งญาณทัสสนะอันวิเศษที่สามารถทำความเป็นพระ อริยะให้ได้ อันยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์