๒. เวณฑุสูตร เล่ม ๑๕

๒. อนาถบิณฑิกวรรค

หมวดว่าด้วยอนาถบิณฑิณเทพบุตร

๑. จันทิมสสูตร

ว่าด้วยผู้ถึงฝั่ง

{๒๕๑} [๙๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว จันทิมสเทพบุตรผู้มีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่วแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๒๕๒} จันทิมสเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ก็ชนเหล่าใดเข้าถึงฌาน มีจิตเป็นสมาธิ มีสติอยู่ ชนเหล่านั้นจักถึงความสวัสดี ประดุจเนื้อทรายในเวิ้งเขาที่ไร้ริ้นยุงฉะนั้น{๒๕๓} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ก็ชนเหล่าใดเข้าถึงฌาน ไม่ประมาท ละกิเลสได้ ชนเหล่านั้นจักถึงฝั่งคือนิพพานได้ ประดุจปลาทำลายข่ายได้แล้วว่ายไปฉะนั้น

๒. เวณฑุสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่ไปสู่อำนาจแห่งมัจจุราช

{๒๕๔} [๙๓] เวณฑุเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ชนเหล่าใดนั่งใกล้พระสุคตเจ้า มอบตนไวในศาสนาของพระโคดม เป็นผู้ไม่ประมาท ตามศึกษาอยู่ ชนเหล่านั้นถึงความสุขแล้วหนอ

{๒๕๕} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ชนเหล่าใดเป็นผู้เพ่งพินิจ ศึกษาต่อเนื่องอยู่ในข้อสั่งสอนที่เรากล่าวไว้แล้ว ชนเหล่านั่นไม่ประมาทอยู่ทุกเมื่อ จะไม่ไปสู่อำนาจแห่งมัจจุเลย

๓. ทีฆลัฏฐิสูตร

ว่าด้วยทีฆลัฏฐิเทพบุตร

{๒๕๖} [๙๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว ทีฆลัฏฐิเทพบุตรมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเวฬุวันให้สว่างไสวไปทั่วแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๒๕๗} ทีฆลัฏฐิเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ภิกษุพึงเป็นผู้เพ่งพินิจ มีจิตหลุดพ้นแล้ว พึงหวังพระอรหัตผลที่ยังไม่เกิดขึ้นแก่จิต อนึ่ง ภิกษุผู้มุ่งต่อพระอรหัตผลนั้นรู้ความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปแห่งโลก มีใจดี อันตัณหาและทิฏฐิไม่อิงอาศัยแล้ว พึงมีอรหัตผลนั้นเป็นอานิสงส์