๑๐. อนาถปิณฑิกสูตร เล่ม ๑๕

เอกมนฺตํ ฐิโต โข อนาถปิณฺฑิโก เทวปุตฺโต ภควโต สนฺติเก อิมา คาถาโย อภาสิ:- อิทํ หิ ตํ เชตวนํ อิสิสงฺฆนิเสวิตํ

อาวุตฺถํ ธมฺมราเชน ปีติสญฺชนนํ มม.

กมฺมํ วิชฺชา จ ธมฺโม จ สีลํ ชีวิตมุตฺตมํ

เอเตน มจฺจา สุชฺฌนฺติ น โคตฺเตน ธเนน วา.

ตสฺมา หิ ปณฺฑิโต โปโส สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน (๑)

โยนิโส วิจิเน ธมฺมํ เอวํ ตตฺถ วิสุชฺฌติ.

สารีปุตฺโตว ปญฺญาย สีเลน อุปสเมน จ

โยปิ ปารคโต (๒) ภิกฺขุ เอตาวปรโม สิยาติ.

อิทมโวจ อนาถปิณฺฑิโก เทวปุตฺโต อิทํ วตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายีติ.

อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ “อิมํ ภิกฺขเว รตฺตึ อญฺญตโร เทวปุตฺโต อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ; เอกมนฺตํ ฐิโต โข โส เทวปุตฺโต มม สนฺติเก อิมา คาถาโย อภาสิ:-

อิทํ หิ ตํ เชตวนํ อิสิสงฺฆนิเสวิตํ

อาวุตฺถํ ธมฺมราเชน ปีติสญฺชนนํ มม.

กมฺมํ วิชฺชา จ ธมฺโม จ สีลํ ชีวิตมุตฺตมํ

เอเตน มจฺจา สุชฺฌนฺติ น โคตฺเตน ธเนน วา.

ตสฺมา หิ ปณฺฑิโต โปโส สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน

โยนิโส วิจิเน ธมฺมํ เอวํ ตตฺถ วิสุชฺฌติ.

สารีปุตฺโตว ปญฺญาย สีเลน อุปสเมน จ

โยปิ ปารคโต ภิกฺขุ เอตาวปรโม สิยาติ.

อิทมโวจ ภิกฺขเว โส เทวปุตฺโต, อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี”ติ.

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ “โส หิ นูน ภนฺเต อนาถปิณฺฑิโก เทวปุตฺโต ภวิสฺสติ, อนาถปิณฺฑิโก คหปติ อายสฺมนฺเต สารีปุตฺเต อภิปฺปสนฺโน อโหสี”ติ. สาธุ สาธุ อานนฺท, ยาวตกํ โข อานนฺท ตกฺกาย ปตฺตพฺพํ, อนุปฺปตฺตํ ตํ ตยา, อนาถปิณฺฑิโก หิ โส อานนฺท เทวปุตฺโตติ. อนาถปิณฺฑิกวคฺโค ทุติโย. ตสฺสุทฺทานํ

จนฺทิมโส จ เวณฺฑุ จ ทีฆลฏฺฐิ จ นนฺทโน

จนฺทโน วาสุทตฺโต จ สุพฺรหฺมา กกุเธน จ

อุตฺตโร นวโม วุตฺโต ทสโม อนาถปิณฺฑิโกติ.

อนาถบิณฑิกเทพบุตรยืนอยู่ ณ ที่สมควรแล้ว ได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่าพระเชตวันนี้นั้นมีหมู่ฤาษีพำนักอยู่

พระผู้เป็นธรรมราชาก็ประทับอยู่

เป็นสถานที่ให้เกิดปีติแก่ข้าพระองค์

การงาน ๑ วิชชา ๑ ธรรม ๑ ศีล ๑ ชีวิตอันสูงสุด ๑

สัตว์ทั้งหลายย่อมบริสุทธิ์ด้วยธรรม ๕ ประการนี้

หาใช่บริสุทธิ์ด้วยโคตรหรือด้วยทรัพย์ไม่

เพราะเหตุนั้นแหละ คนฉลาดเมื่อเห็นประโยชน์ตน

ควรเลือกเฟ้นธรรมโดยแยบคายเถิด

เพราะเมื่อเลือกเฟ้นเช่นนี้ ย่อมหมดจดได้ในธรรมเหล่านั้น

พระสารีบุตรเท่านั้นเป็นผู้ยอดเยี่ยมกว่าภิกษุผู้ถึงฝั่ง

ด้วยปัญญา ศีล และความสงบ

อนาถบิณฑิกเทพบุตรได้กราบทูลดังนี้แล้ว ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาค

กระทำประทักษิณแล้วหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาค เมื่อราตรีนั้นล่วงไปแล้ว รับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เมื่อคืนนี้เทพบุตรองค์หนึ่งมีวรรณะงดงามยิ่งนัก เมื่อราตรีผ่านไป เปล่งรัศมีให้สว่างทั่วพระเชตวัน เข้ามาหาเราถึงที่อยู่ อภิวาทเราแล้วยืนอยู่ณ ที่สมควร ได้กล่าวคาถาเหล่านี้ในสำนักของเราว่า

พระเชตวันนี้นั้นมีหมู่ฤาษีพำนักอยู่

พระผู้เป็นธรรมราชาก็ประทับอยู่

เป็นสถานที่ให้เกิดปีติแก่ข้าพระองค์

การงาน ๑ วิชชา ๑ ธรรม ๑ ศีล ๑ ชีวิตอันสูงสุด ๑

สัตว์ทั้งหลายย่อมบริสุทธิ์ด้วยธรรม ๕ ประการนี้

หาใช่บริสุทธิ์ด้วยโคตรหรือด้วยทรัพย์ไม่

เพราะเหตุนั้นแหละ คนฉลาดเมื่อเห็นประโยชน์ตน

ควรเลือกเฟ้นธรรมโดยแยบคายเถิด

เพราะเมื่อเลือกเฟ้นเช่นนี้ ย่อมหมดจดได้ในธรรมเหล่านั้น

พระสารีบุตรเท่านั้นเป็นผู้ยอดเยี่ยมกว่าภิกษุผู้ถึงฝั่ง

ด้วยปัญญา ศีล และความสงบ

ภิกษุทั้งหลาย เทพบุตรนั้นได้กล่าวดังนี้ อภิวาทเรา กระทำประทักษิณแล้ว หายตัวไป ณ ที่นั้นเอง”เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระอานนท์ได้กราบทูลพระผู้มี พระภาคดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็เทพบุตรนั้นเห็นจะเป็นอนาถบิณฑิกเทพบุตรแน่นอน อนาถบิณฑิกคหบดีได้เลื่อมใสยิ่งนักในท่านพระสารีบุตร”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ดีละ ดีละ อานนท์ เธอคิดถูกแล้ว เทพบุตรนั้น คืออนาถบิณฑิกเศรษฐีนั่นเอง”

อนาถปิณฑิกสูตรที่ ๑๐ จบ

อนาถปิณฑิกวรรคที่ ๒ จบ

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. จันทิมสสูตร ๒. เวณฑุสูตร

๓. ทีฆลัฏฐิสูตร ๔. นันทนสูตร

๕. จันทนสูตร ๖. วาสุทัตตสูตร

๗. สุพรหมสูตร ๘. กกุธสูตร

๙. อุตตรสูตร ๑๐. อนาถปิณฑิกสูตร