๒. สุสิมสูตร เล่ม ๑๕

{๘๕๓} ท้าวสักกะตรัสว่า

หากความสุขจะมีได้โดยไม่ต้องทำการงาน ไม่ว่าในที่ไหน ๆ ใครก็มีชีวิตอยู่ไม่ได้ เพราะข้อนั้นเป็นทางแห่งพระนิพพาน พ่อสุวีระ พ่อจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

{๘๕๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ขนาดท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพพระองค์นั้นอาศัยผลบุญของตนเป็นอยู่ เสวยรัชสมบัติอิสริยาธิปัตย์ในหมู่เทพชั้นดาวดึงส์อยู่ ก็ยังมาพรรณนาคุณแห่งความขยันหมั่นเพียร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การที่พวกเธอบวชในธรรมวินัยที่เรากล่าวชอบแล้วอย่างนี้แล้วจะพึงขยันหมั่นเพียรพยายาม เพื่อบรรลุมรรคผลที่ยังไม่บรรลุ เพื่อได้มรรคผลที่ยังไม่ได้ เพื่อทำให้แจ้งซึ่งมรรคผลที่ยังมิได้ทำให้แจ้งกัน ข้อนี้จะพึงงดงามในธรรมวินัยนี้โดยแท้”

๒. สุสิมสูตร

ว่าด้วยการได้ความสุขเพราะความขยัน

{๘๕๕} [๒๔๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุทั้งหลาย เหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว {๘๕๖} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว พวกอสูรได้ยกกันมารบกับพวกเทพ ครั้งนั้นแล ท้าวลักกะผู้เป็นจอมเทพตรัสเรียกสุสิมเทพบุตรมาบัญชาว่า ‘พ่อสุสิมะ พวกอสูรเหล่านี้กำลังยกกันมารบกับพวกเทพ พ่อจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’

สุสิมเทพบุตรนั้นทูลรับพระบัญชาท้าวสักกะว่า ‘ขอเดชะ พระองค์ผู้ทรงพระเจริญ’ ดังนี้แล้วก็เผลอลืมเสีย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพได้ตรัสเรียกสุสิมเทพบุตร มาสั่งเป็นครั้งที่ ๒ ว่า ‘พ่อสุสิมะ พวกอสูรเหล่านี้กำลังยกกันมารบกับพวกเทพ พ่อจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’แม้ในครั้งที่ ๒ สุสิมเทพบุตรก็ทูลรับพระบัญชา แต่ก็เผลอลืมเสีย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพได้ตรัสเรียกสุสิมเทพบุตร มาสั่งเป็นครั้งที่ ๓ ว่า ‘พ่อสุสิมะ พวกอสูรเหล่านี้กำลังยกกันมารบกับพวกเทพ พ่อจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด'แม้ในครั้งที่ ๓ สุสิมเทพบุตรทูลรับพระบัญชาท้าวสักกะแล้วก็เผลอลืม เสียเหมือนกัน

{๘๕๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพจึงได้ตรัสกะสุสิมเทพบุตรด้วยคาถาว่า

พ่อสุสิมะ ณ ที่ใด บุคคลไม่ขยัน ไม่พยายาม แต่ก็ประสบความสุขได้ พ่อจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

{๘๕๘} สุสิมเทพบุตรกราบทูลว่า

ข้าแต่ท้าวสักกะ บุคคลทั้งเกียจคร้าน ไม่ขยัน ทั้งยังไม่ทำกิจทั้งหลายอีกด้วย แต่เขาก็พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทุกอย่าง ขอพระองค์จงตรัสบอกฐานะอันประเสริฐนั้น แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด

{๘๕๙} ท้าวสักกะตรัสว่า

พ่อสุสิมะ ณ ที่ใด บุคคลเกียจคร้าน ไม่ขยัน แต่ก็ประสบความสุขได้ พ่อจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

{๘๖๐} สุสิมเทพบุตรทูลว่า

ข้าแต่ท้าวสักกะผู้ประเสริฐกว่าเทวดา พวกข้าพระองค์จะพึงได้รับความสุขอันใดโดยไม่ต้องทำการงาน ขอพระองค์จงตรัสบอกความสุขอันประเสริฐนั้น ที่ไม่มีความสลดใจ ไม่มีความคับแค้นใจ แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด

{๘๖๑} ท้าวสักกะตรัสว่า

หากความสุขจะมีได้โดยไม่ต้องทำการงาน ไม่ว่าในที่ไหน ๆ ใครก็มีชีวิตอยู่ไม่ได้ เพราะข้อนั้นเป็นทางแห่งพระนิพพาน พ่อสุสิมะ พ่อจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

{๘๖๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ขนาดท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพพระองค์นั้นอาศัยผลบุญของตนเป็นอยู่ เสวยรัชสมบัติอิสริยาธิปัตย์ในหมู่เทพขั้นดาวดึงส์อยู่ ก็ยังมาพรรณนาคุณแห่งความขยันหมั่นเพียร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การที่พวกเธอบวชในธรรมวินัยที่เรากล่าวชอบแล้วอย่างนี้จะพึงขยันหมั่นเพียรพยายามเพื่อบรรลุมรรคผลที่ยังไม่บรรลุ เพื่อได้มรรคผลที่ยังไม่ได้ เพื่อทำให้แจ้งซึ่งมรรคผลที่ยังมิได้ทำให้แจ้งกัน ข้อนี้จะพึงงดงามในธรรมวินัยนี้โดยแท้”

๓. ธชัคคสูตร

ว่าด้วยอานุภาพแห่งการระลึกถึงพระรัตนตรัย

{๘๖๓} [๒๔๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้น ทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว {๘๖๔} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ได้มีสงครามระหว่างเทวดากับอสูรประชิดกันแล้ว ครั้งนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพตรัสเรียกเทพชั้นดาวดึงส์มารับสั่งว่า ‘นี่แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย หากความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี จะพึงเกิดขึ้นแก่พวกเทพผู้อยู่ในสงครามไซร้ สมัยนั้น พวกท่านพึงแลดูยอดธงของเราทีเดียว เพราะว่าเมื่อพวกท่านแลดูยอดธงของเราอยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเองหากว่าพวกท่านไม่แลดูยอดธงของเรา ทีนั้น พวกท่านพึงแลดูยอดธงของท้าวปชาบดีเทวราชเถิด เพราะว่าเมื่อพวกท่านแลดูยอดธงของท้าวปชาบดีเทวราชอยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเอง

หากว่าพวกท่านไม่แลดูยอดธงของท้าวปชาบดีเทวราช ทีนั้น พวกท่านพึงแลดูยอดธงของท้าววรุณเทวราชเถิด เพราะว่าเมื่อพวกท่านแลดูยอดธงของท้าววรุณเทวราชอยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเอง

หากว่าพวกท่านไม่แลดูยอดธงของท้าววรุณเทวราช ทีนั้น พวกท่านพึงแลดูยอดธงของท้าวอีสานเทวราชเถิด เพราะว่าเมื่อพวกท่านแลดูยอดธงของท้าวอีสานเทวราชอยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเอง