๓. ธชัคคสูตร เล่ม ๑๕

๓. ธชัคคสูตร

ว่าด้วยอานุภาพแห่งการระลึกถึงพระรัตนตรัย

{๘๖๓} [๒๔๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้น ทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว {๘๖๔} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ได้มีสงครามระหว่างเทวดากับอสูรประชิดกันแล้ว ครั้งนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพตรัสเรียกเทพชั้นดาวดึงส์มารับสั่งว่า ‘นี่แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย หากความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี จะพึงเกิดขึ้นแก่พวกเทพผู้อยู่ในสงครามไซร้ สมัยนั้น พวกท่านพึงแลดูยอดธงของเราทีเดียว เพราะว่าเมื่อพวกท่านแลดูยอดธงของเราอยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเองหากว่าพวกท่านไม่แลดูยอดธงของเรา ทีนั้น พวกท่านพึงแลดูยอดธงของท้าวปชาบดีเทวราชเถิด เพราะว่าเมื่อพวกท่านแลดูยอดธงของท้าวปชาบดีเทวราชอยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเอง

หากว่าพวกท่านไม่แลดูยอดธงของท้าวปชาบดีเทวราช ทีนั้น พวกท่านพึงแลดูยอดธงของท้าววรุณเทวราชเถิด เพราะว่าเมื่อพวกท่านแลดูยอดธงของท้าววรุณเทวราชอยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเอง

หากว่าพวกท่านไม่แลดูยอดธงของท้าววรุณเทวราช ทีนั้น พวกท่านพึงแลดูยอดธงของท้าวอีสานเทวราชเถิด เพราะว่าเมื่อพวกท่านแลดูยอดธงของท้าวอีสานเทวราชอยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเอง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อพวกเทพแลดูยอดธงของท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพอยู่ก็ดี แลดูยอดธงของท้าวปชาบดีเทวราชอยู่ก็ดี แลดูยอดธงของท้าววรุณเทวราชอยู่ก็ดี แลดูยอดธงของท้าวอีสานเทวราชอยู่ก็ดี ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ พึงหายไปบ้าง ไม่หายไปบ้าง ข้อนั้นเป็นเพราะเหตุไร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุว่าท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพยังไม่ปราศจากราคะ ไม่ปราศจากโทสะ ไม่ปราศจากโมหะ จึงยังเป็นผู้กลัว ยังหวาดเสียวยังสะดุ้ง ยังหนีอยู่

{๘๖๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนเราเองขอกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หากว่าความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดีพึงเกิดขึ้นแก่พวกเธอผู้อยู่ในป่าก็ดี อยู่ที่โคนไม้ก็ดี อยู่ในเรือนที่ว่างเปล่าก็ดี ทีนั้น พวกเธอพึงตามระลึกถึงเราเท่านั้นว่า ‘แม้เพราะเหตุนี้ ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก ทรงเป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้ว ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม ’ ดังนี้’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะว่า เมื่อพวกเธอตามระลึกถึงเราอยู่ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเอง

หากว่าพวกเธอไม่ตามระลึกถึงเรา ทีนั้น พวกเธอตามระลึกถึงพระธรรมว่า ‘พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสดีแล้ว อันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามา อันวิญูญูชนพึงรู้เฉพาะตน’ ดังนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะว่าเมื่อพวกเธอตามระลึกถึงพระธรรมอยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเอง

หากว่าพวกเธอไม่ตามระลึกถึงพระธรรม ทีนั้น พวกเธอพึงตามระลึกถึงพระสงฆ์ว่า ‘พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ปฏิบัติดีแล้ว ปฏิบัติตรง ปฏิบัติเป็นธรรม ปฏิบัติสมควร คือ คู่ แห่งบุรุษ ๔ คู่ เป็นบุรุษบุคคล ๘ พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้านี้ควรแก่ของบูชา ควรแก่ของต้อนรับควรแก่ของทำบุญ ควรแก่การทำอัญชลี เป็นนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า’ ดังนี้เพราะว่าเมื่อพวกเธอตามระลึกถึงพระสงฆ์อยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดี ซึ่งมีอยู่ ก็จักหายไปเอง ข้อนั้นเป็นเพราะเหตุไร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุว่าพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นผู้ปราศจากราคะ ปราศจากโทสะ ปราศจากโมหะ เป็นผู้ไม่กลัว ไม่หวาดเสียว ไม่สะดุ้ง ไม่หนีอยู่”

{๘๖๖} พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายอยู่ในป่าก็ดี อยู่ที่โคนไม้ก็ดี อยู่ในเรือนที่ว่างเปล่าก็ดี พึงระลึกถึงพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเถิด ความกลัวจะไม่มีแก่เธอทั้งหลายเลย

ถ้าเธอทั้งหลายไม่ระลึกถึงพระพุทธเจ้าผู้เจริญที่สุดในโลก ผู้องอาจกว่านรชน ทีนั้น เธอทั้งหลายพึงระลึกถึงพระธรรมอันเป็นเครื่องนำสัตว์ออกจากทุกข์ อันพระพุทธเจ้าทรงแสดงดีแล้ว

ถ้าเธอทั้งหลายไม่ระลึกลึงพระธรรมอันเป็นเครื่องนำสัตว์ออกจากทุกข์ อันพระพุทธเจ้าทรงแสดงดีแล้ว ทีนั้น เธอทั้งหลายพึงระลึกถึงพระสงฆ์ผู้เป็นนาบุญซึ่งไม่มี นาบุญอื่นยิ่งกว่า

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อเธอทั้งหลายระลึกถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์อยู่ ความกลัวก็ดี ความหวาดเสียวก็ดี ความขนพองสยองเกล้าก็ดีจักไม่มีเลย

๔. เวปจิตติสูตร

ว่าด้วยพระพุทธองค์ทรงสรรเสริญขันติธรรม

{๘๖๗} [๒๕๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้น ทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว{๘๖๘} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ได้มีสงครามระหว่างเทพกับอสูรประชิดกันแล้ว ครั้งนั้นแล ท้าวเวปจิตติจอมอสูรตรัสกะพวกอสูรว่า ‘นี่แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย หากในสงครามระหว่างเทพกับอสูรที่ประชิดกันแล้ว พวกอสูรพึงชนะ พวกเทพพึงปราชัยไซร้ ท่านทั้งหลายพึงจองจำท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพด้วยเครื่องจองจำมีขื่อคาเป็นที่ ๕ แล้วพึงนำมายังอสุรบุรีในสำนักของเรา’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพก็บัญชาเทวดาชั้นดาวดึงส์ทั้งหลายไปว่า ‘นี่แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย หากในสงคราม