๒. สุสิมสูตร เล่ม ๑๕

เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ “ภิกฺขโว”ติ. “ภทนฺเต”ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ:- ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว อสุรา เทเว อภิยํสุ. อถ โข ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโท สุสีมํ เทวปุตฺตํ อามนฺเตสิ “เอเต ตาต สุสิม (๑) อสุรา เทเว อภิยนฺติ, คจฺฉ ตาต, สุสิม อสุเร ปจฺจุยฺยาหี”ติ. “เอวํ ภทฺทนฺตวา”ติ โข ภิกฺขเว สุสิโม เทวปุตฺโต สกฺกสฺส เทวานมินฺทสฺส ปฏิสฺสุตฺวา ปมาทํ อาปาเทสิ. ทุติยมฺปิ โข ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโท สุสิมํ เทวปุตฺตํ อามนฺเตสิ ฯเปฯ ทุติยมฺปิ ปมาทํ อาปาเทสิ. ตติยมฺปิ โข ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโท สุสิมํ เทวปุตฺตํ อามนฺเตสิ “เอเต ตาต สุสิม อสุรา เทเว อภิยนฺติ, คจฺฉ ตาต, สุสิม อสุเร ปจฺจุยฺยาหี”ติ. “เอวํ ภทฺทนฺตวา”ติ โข ภิกฺขเว สุสิโม เทวปุตฺโต สกฺกสฺส เทวานมินฺทสฺส ปฏิสฺสุตฺวา ตติยมฺปิ ปมาทํ อาปาเทสิ. อถ โข ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโท สุสิมํ เทวปุตฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ

“อนุฏฺฐหํ อวายามํ สุขํ ยตฺราธิคจฺฉติ

สุสิม ตตฺถ คจฺฉาหิ มญฺจ ตตฺเถว ปาปยา”ติ.

อลสฺวายํ อนุฏฺฐาตา น จ กิจฺจานิ การเย

สพฺพกามสมิทฺธสฺส ตํ เม สกฺก วรํ ทิสาติ.

ยตฺถาลโส อนุฏฺฐาตา อจฺจนฺตสุขเมธติ

สุสิม ตตฺถ คจฺฉาหิ มญฺจ ตตฺเถว ปาปยาติ.

อกมฺมุนา เทวเสฏฺฐ สกฺก วินฺเทมุ ยํ สุขํ

อโสกํ อนุปายาสํ ตํ เม สกฺก วรํ ทิสาติ.

สเจ อตฺถิ อกมฺเมน โกจิ กฺวจิ น ชีวติ

นิพฺพานสฺส หิ โส มคฺโค สุสิม ตตฺถ คจฺฉาหิ

............................. มญฺจ ตตฺเถว ปาปยาติ. โส หิ นาม ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโท สกํ ปุญฺญผลํ อุปชีวมาโน เทวานํ ตาวตึสานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรนฺโต อุฏฺฐานวีริยสฺส วณฺณวาที ภวิสฺสติ. อิธ เขฺวตํ ภิกฺขเว โสเภถ, ยํ ตุเมฺห เอวํ สฺวากฺขาเต ธมฺมวินเย ปพฺพชิตา สมานา อุฏฺฐเหยฺยาถ ฆเฏยฺยาถ วายเมยฺยาถ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายาติ.

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุ ทั้งหลายมาตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้วพระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า

“ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว พวกอสูรได้รบกับพวกเทพ ครั้งนั้น ท้าวสักกะจอมเทพรับสั่งเรียกสุสิมเทพบุตรมาตรัสว่า ‘สุสิมะ พวกอสูรเหล่านี้กำลัง พากันมารบกับพวกเทพ ท่านจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’ สุสิมเทพบุตรรับพระบัญชา ของท้าวสักกะจอมเทพแล้วก็เผลอลืมเสียแม้ครั้งที่ ๒ ท้าวสักกะจอมเทพรับสั่งเรียกสุสิมเทพบุตรมาตรัส ฯลฯ แล้วก็ เผลอลืมเสียแม้ครั้งที่ ๓ ท้าวสักกะจอมเทพรับสั่งเรียกสุสิมเทพบุตรมาตรัสว่า ‘สุสิมะ พวกอสูรเหล่านี้กำลังพากันมารบกับพวกเทพ ท่านจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’แม้ครั้งที่ ๓ สุสิมเทพบุตรรับพระบัญชาของท้าวสักกะจอมเทพแล้วก็เผลอลืมเสีย

ลำดับนั้น ท้าวสักกะจอมเทพได้ตรัสกับสุสิมเทพบุตรด้วยคาถาว่า

บุคคลไม่ขยัน ไม่พยายาม

แต่ประสบความสุขได้ ณ ที่ใด

สุสิมะ ท่านจงไป ณ ที่นั้น

และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

สุสิมเทพบุตรกราบทูลว่า

บุคคลผู้เกียจคร้าน ไม่ขยัน

ทั้งยังไม่ใช้ใคร ๆ ให้ช่วยทำกิจทั้งหลายอีกด้วย

เขาพรั่งพร้อมด้วยกามทุกอย่าง ข้าแต่ท้าวสักกะ

ขอพระองค์จงตรัสบอกฐานะอันประเสริฐนั้น

แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด

ท้าวสักกะตรัสว่า

บุคคลผู้เกียจคร้าน ไม่ขยัน

ประสบความสุขที่สุดได้ ณ ที่ใด

สุสิมะ ท่านจงไป ณ ที่นั้น

และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

สุสิมเทพบุตรกราบทูลว่า

ข้าแต่ท้าวสักกะ ผู้ประเสริฐกว่าเทพ

ข้าพระองค์ทั้งหลายจะพึงได้ความสุขใด

โดยไม่ต้องทำการงานเลย ข้าแต่ท้าวสักกะ

ขอพระองค์จงตรัสบอกความสุขอันประเสริฐนั้น

ที่ไม่มีความเศร้าโศก ไม่มีความคับแค้นใจ

แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด

ท้าวสักกะตรัสว่า

ถ้าความสุขจะมีได้โดยไม่ต้องทำการงาน

ไม่ว่าในที่ไหน ๆ ใคร ๆ ก็ดำรงชีพอยู่ไม่ได้

เพราะนั่นเป็นทางแห่งนิพพาน

สุสิมะ ท่านจงไป ณ ที่นั้น

และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

ภิกษุทั้งหลาย ก็ท้าวสักกะจอมเทพนั้นอาศัยผลบุญของพระองค์เป็นอยู่ เสวยราชสมบัติอันมีความเป็นใหญ่ยิ่งด้วยความเป็นใหญ่แห่งเทพชั้นดาวดึงส์ ยังมา พรรณนาคุณแห่งความเพียรคือความขยันได้ ข้อที่พวกเธอบวชในธรรมวินัยที่เรา กล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ขยันหมั่นเพียร พยายามเพื่อบรรลุมรรคผลที่ยังไม่บรรลุ เพื่อได้มรรคผลที่ยังไม่ได้ เพื่อทำให้แจ้งมรรคผลที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง นี้จะพึงงดงาม ในธรรมวินัยนี้โดยแท้”

สุสิมสูตรที่ ๒ จบ