เอกธัมมสูตร เล่ม ๑๙

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุทายี ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสติสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ อันไพบูลย์เป็นมหัคคตะ หาประมาณมิได้ ไม่มีความเบียดเบียน เธอมีจิตอันสติสัมโพชฌงค์อบรมแล้ว ย่อมแทงทะลุ ย่อมทำลายกองโลภะที่ยังไม่เคยแทงทะลุยังไม่เคยทำลายเสียได้ ย่อมแทงทะลุ ย่อมทำลายกองโทสะที่ยังไม่เคยแทงทะลุยังไม่เคยทำลายเสียได้ ย่อมแทงทะลุ ย่อมทำลายกองโมหะที่ยังไม่เคยแทงทะลุยังไม่เคยทำลายเสียได้ ... ย่อมเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ อันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ หาประมาณมิได้ ไม่มีความเบียดเบียน เธอมีจิตอันอุเบกขาสัมโพชฌงค์อบรมแล้วย่อมแทงทะลุ ย่อมทำลายกองโลภะที่ยังไม่เคยแทงทะลุยังไม่เคยทำลายเสียได้ ย่อมแทงทะลุ ย่อมทำลายกองโทสะที่ยังไม่เคยแทงทะลุยังไม่เคยทำลายเสียได้ ย่อมแทงทะลุย่อมทำลายกองโมหะที่ยังไม่เคยแทงทะลุยังไม่เคยทำลายเสียได้ ดูก่อนอุทายี โพชฌงค์ ๗ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อตรัสรู้”

๙. เอกธัมมสูตร

ว่าด้วยโพชฌงค์ ๗ ย่อมเป็นไปเพื่อละธรรมเป็นที่ตั้งสังโยชน์

{๔๕๕} [๒๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรายังไม่เห็นธรรมอื่นแม้ข้อหนึ่งที่บุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อละธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์ได้ เหมือนอย่างโพชฌงค์ ๗ นี้เลย โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๔๕๖} โพชฌงค์ ๗ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว อย่างไรเล่า จึงเป็นไปเพื่อละธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์ คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสติสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ

น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อละธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๔๕๗} ก็ธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์เป็นไฉน คือ จักษุเป็นธรรมเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์ เครื่องผูกเครื่องจองจำคือสังโยชน์ เหล่านั้นย่อมเกิดที่จักษุนี้ โสตะ ... ฆานะ ... ชิวหา ... กาย... มโน เป็นธรรมเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์ เครื่องผูกเครื่องจองจำคือสังโยชน์เหล่านั้น ย่อมเกิดที่ใจนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหล่านี้เรียกว่าธรรมเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์”

๑๐. อุทายิสูตร

ว่าด้วยทรงรับรองมรรคที่พระอุทายีได้แล้ว

{๔๕๘} [๒๑๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิคมของชาวสุมภะชื่อเสตกนิคม ในแคว้นสุมภะ ครั้งนั้นแล ท่านพระอุทายีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

{๔๕๙} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น่าอัศจรรย์นัก พระพุทธเจ้าข้า น่าแปลกใจนักพระพุทธเจ้าข้า ที่ความรัก ความเคารพ หิริ และโอตตัปปะในพระผู้มีพระภาคเจ้ามีอุปการะมากแก่ข้าพระองค์ ด้วยว่าข้าพระองค์เมื่อเป็นคฤหัสถ์ผู้ครองเรือนอยู่ในกาลก่อน ก็มิได้ทำความคุ้นเคยกับพระธรรมมากนัก มิได้ทำความคุ้นเคยกับพระสงฆ์มากนัก ข้าพระองค์นั้นแลเห็นความรัก ความเคารพ หิริ และโอตตัปปะในพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิต พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์นั้นว่า ‘รูปเป็นดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งรูปเป็นดังนี้ ความดับแห่งรูปเป็นดังนี้ เวทนาเป็นดังนี้ ... สัญญาเป็นดังนี้ ... สังขารทั้งหลายเป็นดังนี้ ... วิญญาณเป็นดังนี้