๓. จูฬมาลุงโกยวาทสูตร เล่ม ๑๓

๓. จูฬมาลุงกโยวาทสูตร

ว่าด้วยพระโอวาทโปรดพระมาลุงกยบุตร สูตรเล็ก

พระมาลุงกยบุตรทูลถามเรื่องทิฏฐิ ๑๐

{๑๔๗}[๑๒๒] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดีใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านพระมาลุงกยบุตร หลีกเร้นอยู่ในที่ลับ ได้เกิดความนึกคิดขึ้นอย่างนี้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้า ไม่ทรงพยากรณ์ ทรงงด ทรงห้ามเรื่องทิฏฐิเหล่านี้ คือ ‘โลกเที่ยง, บ้าง โลก ไม่เที่ยง’ บ้าง ‘โลกมีที่สุด, บ้าง ‘โลกไม่มีที่สุด’ บ้าง ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น’ บ้าง ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง’ บ้าง ‘สัตว์หลังจาก ตาย ไปย่อมเกิดอีก’ บ้าง ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ บ้าง ‘สัตว์ หลัง จากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’บ้าง ‘สัตว์หลังจากตายไปจะ

ว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’บ้าง การที่พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ทรงพยากรณ์ทิฏฐิเหล่านั้นแก่เรา เราไม่ถูกใจไม่ชอบใจเลย เราจักเข้าไปเฝ้าพระ ผู้มีพระภาคเจ้าทูลถามเนื้อความนั้น ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจักทรงพยากรณ์ แก่เราว่า ‘โลกเที่ยง’ หรือว่า โลกไม่เที่ยง’ ... หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตาย ไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ดังนี้ เราก็จักประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเจ้าต่อไป ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจักไม่ทรงพยากรณ์แก่เราว่า ‘โลกเที่ยง, หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง’ ‘โลกมีที่สุด, หรือว่า ‘โลกไม่มีที่สุด’ ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น’ หรือว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง’ ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ‘สัตว์ หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไป จะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ดังนี้ เราก็จักลาสิกขาสึกไปเป็นคฤหัสถ์’’

{๑๔๘}[๑๒๓] ครั้งนั้นเป็นเวลาเย็น ท่านพระมาลุงกยบุตรออกจากที่พักผ่อน แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วกราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

[๑๒๔] “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส เมื่อข้าพระองค์หลีกเร้นอยู่ในที่ลับ ได้เกิดความนึกคิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘พระผู้มีพระ ภาคเจ้าไม่ทรงพยากรณ์ ทรงงด ทรงห้ามเรื่องทิฏฐิเหล่านี้ คือ ‘โลกเที่ยง, บ้าง ‘โลกไม่เที่ยง, บ้าง ‘โลกมีที่สุด, บ้าง ‘โลกไม่มีที่สุด, บ้าง ‘ชีพก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น, บ้าง ‘ชีพก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง, บ้าง ‘สัตว์หลังจาก ตายไปย่อมเกิดอีก, บ้าง ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก, บ้าง ‘สัตว์ หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี, บ้าง ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่, บ้าง การที่พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ทรงพยากรณ์

ทิฏฐิเหล่านั้นแก่เรา เราไม่ถูกใจไม่ชอบใจเลย เราจักเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทูลถามเนื้อความนั้น ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจักทรงพยากรณ์แก่เราว่า ‘โลกเที่ยง, หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง, ‘โลกมีที่สุด, หรือว่า ‘โลกไม่มีที่สุด, ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น, หรือว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง, ‘สัตว์ หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก, หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก, ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี, หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไป จะว่าเกิดอีก ก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่, ดังนี้ เราก็จักประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเจ้าต่อไป ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจักไม่ทรงพยากรณ์แก่เราว่า ‘โลกเที่ยง, หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง,... หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีก ก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่, ดังนี้ เราก็จักลาสิกขาสึกไปเป็นคฤหัสถ์”ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า ‘โลกเที่ยง, ก็ขอให้ทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า ‘โลกเที่ยง, ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า ‘โลกไม่เที่ยง, ก็ขอให้ทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า ‘โลกไม่เที่ยง, ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ไม่ทรงทราบว่า ‘โลกเที่ยง, หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง, เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น

ก็ขอให้ตรัสบอกมาตรง ๆ เถิดว่า ‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น’

ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า ‘โลกมีที่สุด, ก็ขอให้ทรงพยากรณ์ แก่ข้าพระองค์ว่า ‘โลกมีที่สุด’ ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า โลกไม่มีที่สุด’ ก็ขอให้ทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า โลกไม่มีที่สุด’ ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ทรงทราบว่า โลกมีที่สุด’ หรือว่า โลกไม่มีที่สุด’ เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกตรง ๆ เถิดว่า ‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น’

ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น’ ก็ขอให้ทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น, ถ้าพระผู้ มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง’ ก็ขอให้ทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง’ ถ้าพระผู้มี พระภาคเจ้าไม่ทรงทราบว่า ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น’ หรือว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง’ เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกมา ตรง ๆ เถิดว่า ‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น’ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ขอให้ทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า 'สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ถ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ก็ขอให้ทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก, ถ้าพระผู้ มีพระภาคเจ้าไม่ทรงทราบว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก, หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก, เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกมาตรง ๆ เถิดว่า ‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น,

ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี, ก็ฃอให้ทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไป ย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี, ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่, ก็ขอให้ทรงพยากรณ์แก่ ข้าพระองค์ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่, ถ้า

พระผู้มีพระภาคเจ้า ไม่ทรงทราบว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกมาตรง ๆ เถิดว่า ‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น”

{๑๔๙}[๑๒๕] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนมาลุงกยบุตร เราได้พูดไว้ กะเธออย่างนี้หรือว่า ‘เธอจงมาประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเจ้าเถิด เราจักพยากรณ์แก่เธอว่า ‘โลกเที่ยง’ หรือว่า ’โลกไม่เที่ยง’ ‘โลกมีที่สุด’ หรือว่า ‘โลกไม่มีที่สุด’ ‘ชีวะก็อั้นนั้น สรีระก็อันนั้น’ หรือว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง’ ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ หรือว่า ‘สัตว์หลังจาก ตายไปย่อมไม่เกิดอีก’‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ดังนี้’’

“มิได้ตรัสอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“ก็หรือว่า เธอได้พูดกะเราไว้อย่างนี้หรือว่า‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์จักประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเจ้า ถ้าพระผู้มีพระ ภาคเจ้าจักทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า ‘โลกเที่ยง’ หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง’ ‘โลกมีที่สุด’ หรือว่า ‘โลกไม่มีที่สุด’ ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น’ หรือว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง’ ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่ ”“มิได้พูดอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนมาลุงกยบุตร เมื่อว่าเราก็มิได้พูดกะเธออย่างนี้เลยว่า ‘เธอจงมาประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเจ้าเถิด เราจักพยากรณ์แก่เธอว่า

‘โลกเที่ยง, หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง’ ... ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ดังนี้ แม้เธอก็มิได้พูดไว้ว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ จักประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเจ้า ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจักทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ว่า ‘โลกเที่ยง’ หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง’ ... ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ดังนี้ ดูก่อนโมฆบุรุษ เมื่อเป็น เช่นนั้น เธอเป็นใครจะมาทวงอะไรกะใครกันเล่า”

เปรียบคนที่ถูกลูกศร

{๑๕๐}[๑๒๖] “ดูก่อนมาลุงกยบุตร บุคคลใดจะพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘เราจักไม่ขอประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเจ้า ตราบเท่าที่พระผู้มีพระภาค เจ้ายังไม่ทรงพยากรณ์แก่เราว่า ‘โลกเที่ยง’ หรือว่า โลกไม่เที่ยง’ ... สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ดังนี้ ถึงบุคคลนั้นจะตายไปก็ตาม ตถาคตก็ไม่พยากรณ์เรื่องนั้นดูก่อนมาลุงกยบุตร เปรียบเหมือนบุรุษต้องศรที่อาบยาพิษร้ายแรงเข้ามิตรสหายญาติสาโลหิตของบุรุษนั้นพึงไปหาแพทย์ผู้ชำนาญในการผ่าตัดมารักษา

บุรุษผู้ถูกยิงนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้จักคนที่ยิงเรานั้นว่า เป็นกษัตริย์ เป็นพราหมณ์ เป็นแพศย์ หรือเป็นศูทร’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้จักคนยิงนั้นว่า มีชื่ออย่างนี้ มีโคตรอย่างนี้’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้จักคนที่ยิงเรานั้นว่า สูง ตํ่า หรือสันทัด’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้จักคนที่ยิงเรานั้นว่า ดำ ขาว หรือผิวสองสี’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไปตราบเท่าที่เรายังไม่รู้จักคนที่ยิงเรานั้นว่า อยู่หมู่บ้าน นิคม หรือนครโน้น’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้ว่า ธนูที่ใช้ยิงเรานั้นเป็นชนิดมีแล่ง หรือเกาทัณฑ์’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้ว่า สายที่ยิงเรานั้นเป็นสายทำด้วยปอ ผิวไม้ไผ่ เอ็น ป่าน หรือเยื่อไม้’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้ว่า ลูกธนูที่ยิงเรานั้นทำด้วยไม้ที่เกิดเอง หรือไม้ปลูก’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้ว่า หางเกาทัณฑ์ที่ยิงเรา นั้นเขาเสียบด้วยขนปีกนกแร้ง นกตะกรุม เหยี่ยว นกยูง หรือนกปากห่าง’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้ว่า เกาทัณฑ์นั้นเขาพันด้วยเอ็นวัว เอ็นควาย ค่าง หรือลิง’

บุรุษผู้ถูกยิงนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่า‘เราจะยังไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้ว่า ลูกธนูที่ยิงเรานั้น เป็นชนิดอะไร เป็นลูกศรธรรมดา ลูกศรคม ลูกศรหัวเกาทัณฑ์ ลูกศรหัวโลหะ ลูกศรหัวเขี้ยวสัตว์ หรือลูกศรพิษ’

ดูก่อนมาลุงกยบุตร บุรุษนั้นไม่พึงรู้ข้อนั้นได้เลย แม้ว่าบุรุษนั้นจะตาย ไปก็ตาม ฉันใด บุคคลใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘เราจักไม่ขอประพฤติพรหมจรรย์ ในพระผู้มีพระภาคเจ้า ตราบเท่าที่พระผู้มีพระภาคเจ้าจักไม่ทรงพยากรณ์แก่เราว่า ‘โลกเที่ยง’ หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง’ ‘โลกมีที่สุด’ หรือว่า ‘โลกไม่มีที่สุด’ ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น’ หรือว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง’ ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ‘สัตว์

หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี, หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไป จะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่, ดังนี้ ถึงบุคคลนั้นจะตายไปก็ตาม ตถาคต ก็ไม่พยากรณ์เรื่องนั้น ฉันนั้น

{๑๕๑}[๑๒๗] ดูก่อนมาลุงกยบุตร ถึงมีความเห็นว่า ‘โลกเที่ยง’ จะได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือ ก็เปล่า ถึงมีความเห็นว่า ‘โลกไม่เที่ยง’ จะ ได้มีการอยู่ประพฤติพรหจรรย์กันหรือ ก็เปล่า ถึงมีความเห็นว่า ‘โลกเที่ยง หรือไม่เที่ยง’ ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และ อุปายาสซึ่งเราบัญญัติการเพิกถอนไว้ในปัจจุบันก็ยังคงมีอยู่ตามปกติ

ดูก่อนมาลุงกยบุตร ถึงมีความเห็นว่า ‘โลกมีที่สุด’ จะได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือ ก็เปล่า ถึงมีความเห็นว่า ‘โลกไม่มีที่สุด’ จะ ได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือ ก็เปล่า ถึงมีความเห็นว่า ‘โลกมีที่สุดหรือ ไม่มีที่สุด’ ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และ อุปายาสซึ่งเราบัญญัติการเพิกถอนไว้ในปัจจุบันก็ยังคงมีอยู่ตามปกติดูก่อนมาลุงกยบุตร ถึงมีความเห็นว่า ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น’ จะได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือ ก็เปล่า ถึงมีความเห็นว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนี่ง’ จะได้มีการประพฤติพรหมจรรย์กันหรือ ก็เปล่า ถึงมีความเห็นว่า ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น’ หรือว่า ‘ชีวะก็อย่างหนี่ง สรีระ ก็อย่างหนึ่ง’ ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และ อุปายาสซึ่งเราบัญญัติการเพิกถอนไว้ในปัจจุบันก็ยังคงมีอยู่ตามปกติ

ดูก่อนมาลุงกยบุตร ถึงมีความเห็นว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก, จะได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือก็เปล่า ถึงมีความเห็นว่า ‘สัตว์ หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ จะได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือ ก็เปล่า ถึงมีความเห็นว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก หรือไม่เกิดอีก, ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสซี่งเราบัญญัติการ เพิกถอนไว้ในปัจจุบันก็ยังคงมีอยู่ตามปกติดูก่อนมาลุงกยบุตร ถึงมีความเห็นว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก ก็มี ไม่เกิดอีกก็มี, จะได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือ ก็เปล่า ถึงมี ความเห็นว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่, จะได้มีการอยู่ ประพฤติพรรมจรรย์กันหรือ ก็เปล่า ถึงมีความเห็นว่า ‘สัตว์หลัง จากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี, หรือว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิด อีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่, ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสซึ่งเราบัญญัติการเพิกถอนไว้ในปัจจุบันก็ยังคงมีอยู่ตามปกติ,,

ปัญหาที่ทรงพยากรณ์และไม่ทรงพยากรณ์

{๑๕๒}[๑๒๘] “ดูก่อนมาลุงกยบุตร เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายจงจำปัญหาที่เราไม่พยากรณ์โดยความเป็นปัญหาที่เราไม่พยากรณ์ และจงจำ ปัญหาที่เราพยากรณ์โดยความเป็นปัญหาที่เราพยากรณ์เถิด

ดูก่อนมาลุงกยบุตร ปัญหาอะไรเล่าที่เราไม่พยากรณ์ คือ

๑. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า ‘โลกเที่ยงหรือ,

๒. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า ‘โลกไม่เที่ยงหรือ,

๓. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า ‘โลกมีที่สุดหรือ,

๔. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า ‘โลกไม่มีที่สุดหรือ,

๕. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้นหรือ,

๖. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่งหรือ’

๗. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปเกิดอีกหรือ’

๘. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีกหรือ’

๙. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มีไม่เกิดอีกก็มีหรือ’

๑๐. เราไม่พยากรณ์ปัญหาว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่หรือ’

ดูก่อนมาลุงกยบุตร เพราะเหตุอะไร เราจึงไม่พยากรณ์ เพราะข้อนั้นไม่มีประโยชน์ ไม่เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ ไม่เป็นไปเพื่อความหน่าย เพื่อ คลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน เหตุนั้นเราจึงไม่พยากรณ์

ดูก่อนมาลุงกยบุตร ปัญหาอะไรเล่าที่เราพยากรณ์ คือ เราพยากณ์ปัญหาว่า ‘นี้ทุกข์ นี้เหตุให้เกิดทุกข์ นี้ความดับทุกข์ นี้ข้อปฏิบัติให้ถึง ความดับทุกข์’เพราะเหตุอะไรเราจึงพยากรณ์ เพราะข้อนั้นมีประโยชน์ เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ เป็นไปเพื่อความหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน เหตุนั้นเราจึงพยากรณ์เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายจงจำปัญหาที่เราไม่พยากรณ์โดยความเป็นปัญหาที่เราไม่พยากรณ์ และจงจำปัญหาที่เราพยากรณ์โดยความเป็น ปัญหาที่เราพยากรณ์ไว้เถิด”

พระผู้มีพระภาคเจ้าไต้ตรัสพระพุทธพจน์นี้แล้ว ท่านพระมาลุงกยบุตร ยินดีชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วแล

จบ จูฬมาลุงกโยวาทสูตรที่ ๓

๔. มหามาลุงกโยวาทสูตร

เรื่องพระโอวาทโปรดพระมาลุงกยบุตร สูตรใหญ่

โอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕

{๑๕๓}[๑๒๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนี่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัส พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอยังจำโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการที่เราแสดงแล้วได้หรือไม่”เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระมาลุงกยบุตรได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ยังจำโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการ ที่พระองค์แสดงแล้วได้”

“ดูก่อนมาลุงกยบุตร ก็เธอจำโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการที่เราแสดงแล้วว่าอย่างไร”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ยังจำโอรัมภาคสังโยชน์ ๕ ประการ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วได้ คือสักกายทิฏฐิ (ความเห็นว่าเป็นตัวตน) วิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย) สีลัพพตปรามาส (ความถือมั่นศีลพรต) กามฉันทะ (ความพอใจในกาม) พยาบาท (ความคิดแก้แค้นผู้อื่น) ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ยังจำโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการที่พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงแล้วได้อย่างนี้”{๑๕๔}“ดูก่อนมาลุงกยบุตร เธอจำโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการเหล่านี้ที่เรา