พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · เมฆิยวรรค
๑๐. สาริปุตตสูตร เล่ม ๒๕
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๐๙ (Royal Thai)10/10 in เมฆิยวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน เมฆิยวรรค สาริปุตตสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 44 · Chaloem Phrakiat Volume 25)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 231–233
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน
แน่วแน่ เป็นอรหันตขีณาสพ เป็นผู้มีฤทธานุภาพมาก ชีวิตของเราชื่อว่า มีความเจริญ ความตายของเราก็ชื่อว่าเป็นความดี”
ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบความดำริของท่านพระ อุปเสนวังคันตบุตรด้วยพระหฤทัยแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่าผู้ที่มีชีวิตอยู่โดยไม่เดือดร้อนในเวลาใกล้ตายก็ไม่
เศร้าโศก เป็นผู้เห็นอมตบท เป็นนักปราชญ์ ย่อมไม่
เศร้าโศกในท่ามกลางเหล่าสัตว์ที่เศร้าโศก
ภิกษุผู้ตัดภวตัณหาได้เด็ดขาดแล้ว มีจิตสงบ มีชาติ
สงสารสิ้นไปแล้ว ย่อมไม่มีภพชาติต่อไป
๑๐. สารีปุตตอุปสมสูตร
ว่าด้วยผู้มีจิตสงบระงับ
{๑๐๙} [๔๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระ
- ๑ผู้ที่มีชีวิตอยู่โดยไม่เดือดร้อน หมายถึงพระอรหันตขีณาสพ (ขุ.อุ.อ. ๒๘๘)
- ๒เป็นผู้เห็นอมตบท หมายถึงเป็นผู้พบเห็นหรือเข้าถึงนิพพาน (ขุ.อุ.อ. ๒๘๘)
- ๓ชาติสงสาร ในที่นี้คือ สังสารวัฏ ลำดับสืบต่อที่เป็นไปไม่ขาดสายแห่งขันธ์ ธาตุ และอายตนะทั้งหลาย หมายถึงการเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพกำเนิดต่าง ๆ (ที.ม.อ. ๙๔, สํ.นิ.อ. ๑๑๐, ขุ.อุ.อ. ๒๘๙) มีชาติสงสารสิ้นไปแล้ว จึงหมายถึงหมดการเวียนว่ายตายเกิดแล้ว
๔. เมฆิยวรรค รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้
สารีบุตรนั่งขัดสมาธิตั้งกายตรง พิจารณาความสงบระงับของตนอยู่ในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้า
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทอดพระเนตรเห็นท่านพระสารีบุตรนั่งขัดสมาธิ ตั้งกายตรงอยู่อย่างนั้นแล้วลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า
ภิกษุมีจิตสงบระงับ ตัดตัณหาที่จะนำไปในภพได้
เด็ดขาด มีชาติและสงสารสิ้นไปแล้ว ชื่อว่าเป็นผู้พ้น
จากบ่วงมารได้แล้ว
จบ เมฆิยวรรคที่ ๔
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้
๑. เมฆิยสูตร ๒. อุทธตสูตร
๓. โคปาลกสูตร ๔. ยักขปหารสูตร
๕. นาคสูตร ๖. ปิณโฑลภารทวาชสูตร
๗. สารีปุตตสูตร ๘. สุนทรีสูตร
๙. อุปเสนวังคันตปุตตสูตร ๑๐. สารีปุตตอุปสมสูตร
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน
๕. โสณวรรค
๑. ปิยตรสูตร
ว่าด้วยไม่มีผู้เป็นที่รักยิ่งกว่าตน
{๑๑๐} [๔๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลประทับอยู่ที่ปราสาทหลังงามชั้นบนกับพระนางมัลลิการาชเทวี ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ตรัสถามพระนางมัลลิการาชเทวีว่า “แม่มัลลิกา ยังมีใครอื่นอีกบ้างไหมซึ่งจะเป็นที่รักของเธอยิ่งไปกว่าตัวเอง”พระนางมัลลิกาทูลสนองว่า “ข้าแต่มหาราชเจ้า ไม่มีใครอื่นหรอก ซึ่งจะเป็นที่รักของหม่อมฉันยิ่งไปกว่าตัวเอง ก็พระองค์ทรงมีใครอื่นซึ่งเป็น ที่รักยิ่งไปกว่าตัวเองหรือไฉน”
“แม่มัลลิกา แม้เราเองก็ไม่มีใครอื่นซึ่งเป็นที่รักยิ่งไปกว่าตัวเอง”
ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกคลเสด็จลงจากปราสาทแล้วเสด็จเข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ขอพระวโรกาส ข้าพระองค์อยู่ที่ ปราสาทหลังงามชั้นบนกับพระนางมัลลิการาชเทวีได้พูดกับพระนางมัลลิการาชเทวีว่า ‘แม่มัลลิกา ยังมีใครอื่นอีกบ้างไหมซึ่งจะเป็นที่รักของเธอยิ่งไปกว่าตัวเอง’ เมื่อข้าพระองค์กล่าวจบ พระนางมัลลิกาทูลสนองว่า ‘ข้าแต่มหาราชเจ้า ไม่มีใครอื่นหรอกซึ่งเป็นที่รักของหม่อมฉันยิ่งไปกว่าตัวเอง ก็ พระองค์ทรงมีใครอื่นซึ่งเป็นที่รักยิ่งไปกว่าตัวเองหรือไฉน’ เมื่อนางพูดจบ
End of ๑๐. สาริปุตตสูตร