๑. ราชสูตร เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

๕. โสณวรรค

๑. ปิยตรสูตร

ว่าด้วยไม่มีผู้เป็นที่รักยิ่งกว่าตน

{๑๑๐} [๔๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลประทับอยู่ที่ปราสาทหลังงามชั้นบนกับพระนางมัลลิการาชเทวี ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ตรัสถามพระนางมัลลิการาชเทวีว่า “แม่มัลลิกา ยังมีใครอื่นอีกบ้างไหมซึ่งจะเป็นที่รักของเธอยิ่งไปกว่าตัวเอง”พระนางมัลลิกาทูลสนองว่า “ข้าแต่มหาราชเจ้า ไม่มีใครอื่นหรอก ซึ่งจะเป็นที่รักของหม่อมฉันยิ่งไปกว่าตัวเอง ก็พระองค์ทรงมีใครอื่นซึ่งเป็น ที่รักยิ่งไปกว่าตัวเองหรือไฉน”

“แม่มัลลิกา แม้เราเองก็ไม่มีใครอื่นซึ่งเป็นที่รักยิ่งไปกว่าตัวเอง”

ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกคลเสด็จลงจากปราสาทแล้วเสด็จเข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ขอพระวโรกาส ข้าพระองค์อยู่ที่ ปราสาทหลังงามชั้นบนกับพระนางมัลลิการาชเทวีได้พูดกับพระนางมัลลิการาชเทวีว่า ‘แม่มัลลิกา ยังมีใครอื่นอีกบ้างไหมซึ่งจะเป็นที่รักของเธอยิ่งไปกว่าตัวเอง’ เมื่อข้าพระองค์กล่าวจบ พระนางมัลลิกาทูลสนองว่า ‘ข้าแต่มหาราชเจ้า ไม่มีใครอื่นหรอกซึ่งเป็นที่รักของหม่อมฉันยิ่งไปกว่าตัวเอง ก็ พระองค์ทรงมีใครอื่นซึ่งเป็นที่รักยิ่งไปกว่าตัวเองหรือไฉน’ เมื่อนางพูดจบ

๕. โสณวรรค ๒. อัปปายุกสูตร

ข้าพระองค์ก็พูดว่า ‘แม่มัลลิกา แม้เราเองก็ไม่มีใครอื่นซึ่งเป็นที่รักยิ่งไปกว่าตัวเอง”

ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

ตถาคตตรวจตราด้วยจิตทั่วทุกทิศแล้ว ยังไม่พบผู้ที่

เป็นที่รักยิ่งไปกว่าตัวเองในที่ไหน ๆ เลย สัตว์เหล่าอื่นก็

รักตัวมากเช่นกัน เพราะฉะนั้น ผู้รักตัวเองจึงไม่ควร

เบียดเบียนผู้อื่น

๒. อัปปายุกสูตร

ว่าด้วยมารดาพระโพธิสัตว์พระชนมายุน้อย

{๑๑๑} [๔๒] ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ขณะนั้นเป็นเวลาเย็น ท่านพระอานนท์ออกจากที่เร้นแล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “น่าอัศจรรย์นัก พระพุทธเจ้าข้า น่าแปลกใจนัก พระพุทธเจ้าข้า ที่พระมารดาของพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีพระชนมายุน้อยเหลือเกิน เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าประสูติได้ ๗ วัน พระมารดาของพระองค์ก็เสด็จสวรรคต เข้าถึงหมู่เทพชั้นดุสิต”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ข้อนี้เป็นอย่างนั้น อานนท์ ข้อนี้เป็นอย่างนั้น อานนท์ แท้จริงพระมารดาของพระโพธิสัตว์ทั้งหลายมีอายุน้อย