๘. โลกุตรกถา เล่ม ๓๑

กตเม ธมฺมา โลกุตฺตรา ฯ จตฺตาโร สติปฏฺฐานา จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค จตฺตาโร อริยมคฺคา จตฺตาริ จ สามญฺญผลานิ นิพฺพานญฺจ อิเม ธมฺมา โลกุตฺตราติ ๒ ฯ

โลกุตฺตราติ เกนตฺเถน โลกุตฺตรา ฯ โลกํ อุตฺตรนฺตีติ ๓ โลกุตฺตรา โลกโต อุตฺตรนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกา อุตฺตรนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกมฺหา อุตฺตรนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกํ สมติกฺกนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกํ สมติกฺกมนฺตาติ โลกุตฺตรา โลเก ๔ อติเรกาติ โลกุตฺตรา [๕] โลกา นิสฺสรนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกโต นิสฺสรนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกมฺหา นิสฺสรนฺตีติ โลกุตฺตรา ๖ โลกา นิสฺสชฺชนฺตีติ ๑ โลกุตฺตรา โลกโต ๒ นิสฺสชฺชนฺตีติ ๓ โลกุตฺตรา โลกมฺหา นิสฺสชฺชนฺตีติ ๔ โลกุตฺตรา โลเก น ติฏฺฐนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกมฺหิ น ติฏฺฐนฺตีติ โลกุตฺตรา โลเก น ลิมฺปนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกมฺหิ ๕ น ลิมฺปนฺตีติ โลกุตฺตรา โลเก

อสํลิตฺตาติ โลกุตฺตรา โลเกน อสํลิตฺตาติ โลกุตฺตรา โลเก อนุปลิตฺตาติ โลกุตฺตรา8 โลเกน อนุปลิตฺตาติ โลกุตฺตรา โลเก วิปฺปมุตฺตาติ โลกุตฺตรา โลเกน วิปฺปมุตฺตาติ โลกุตฺตรา โลกา วิปฺปมุตฺตาติ โลกุตฺตรา โลกโต วิปฺปมุตฺตาติ โลกุตฺตรา โลกมฺหา วิปฺปมุตฺตาติ โลกุตฺตรา โลเก วิสญฺญุตฺตาติ โลกุตฺตรา โลเกน วิสญฺญุตฺตาติ โลกุตฺตรา โลกา วิสญฺญุตฺตาติ โลกุตฺตรา [๖] โลกโต วิสญฺญุตฺตาติ โลกุตฺตรา โลกมฺหา วิสญฺญุตฺตาติ โลกุตฺตรา โลกา สุชฺฌนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกโต สุชฺฌนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกมฺหา สุชฺฌนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกา วิสุชฺฌนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกโต วิสุชฺฌนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกมฺหา

วิสุชฺฌนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกา วุฏฺฐหนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกโต วุฏฺฐหนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกมฺหา วุฏฺฐหนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกา วิวชฺชนฺตีติ ๗ โลกุตฺตรา โลกโต วิวชฺชนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกมฺหา วิวชฺชนฺตีติ โลกุตฺตรา โลเก น สชฺชนฺตีติ โลกุตฺตรา โลเก น คยฺหนฺตีติ โลกุตฺตรา โลเก น พชฺฌนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกํ สมุจฺฉินฺทนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกํ สมุจฺฉินฺนตฺตาติ โลกุตฺตรา โลกํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกํ ปฏิปฺปสฺสมฺภิตตฺตาติ โลกุตฺตรา โลกสฺส อปจฺจาคตีติ ๑ โลกุตฺตรา โลกสฺส อคตีติ โลกุตฺตรา โลกสฺส อวิสยาติ โลกุตฺตรา โลกสฺส อสาธารณาติ โลกุตฺตรา โลกํ วมนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกํ น ปจฺจาคมนฺตีติ ๒ โลกุตฺตรา โลกํ ชหนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกํ น อุปฺปาทยนฺตีติ ๓ โลกุตฺตรา โลกํ วิสิเนนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกํ นยนฺตีติ ๔ โลกุตฺตรา โลกํ วิธูเปนฺตีติ โลกุตฺตรา โลกํ น สุธูเปนฺตีติ ๕ โลกุตฺตรา โลกํ สมติกฺกมฺม อภิภุยฺย ติฏฺฐนฺตีติ โลกุตฺตราติ ฯ

โลกุตฺตรกถา

___________

ยุคนทฺธวคฺเค พลกถา

สาวตฺถีนิทานํ ฯ

๑ ม. ยุ. สพฺพตฺถ นิฏฺฐิตาติ ทิสฺสติ ฯ ๒ สี. อิติสทฺโท น ทิสฺสติ ฯ

๓ ม. ตรนฺตีติ ฯ ๔ ม. โลเกน ฯ ๕ ม. ยุ. โลกนฺตํ ตรนฺตีติ โลกุตฺตรา ฯ

๖ สี. อิโต จิณฺหนฺตเร โลเกน ปฏินิสฺสฏาติ โลกุตฺตรา โลกธมฺมา นิสฺสฏาติ

โลกุตฺตราติ ลิขิตํ ฯ

๑-๓-๔ ม. ยุ. นิสฺสฏาติ ฯ ๒-๕ ม. ยุ. โลเกน ฯ ๖ ม. โลกสฺมึ ฯ

๗ สี. ม. ยุ. วิวฏฺฏนฺตีติ ฯ เอวมุปริปิ ฯ

ธรรมเหล่าไหนเป็นโลกุตระ สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔

อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ มรรคมีองค์ ๘ อริยมรรค ๔สามัญผล ๔ และนิพพานธรรมเหล่านี้เป็นโลกุตระ ฯ

ชื่อว่าโลกุตระ ในคำว่า โลกุตฺตรา นี้ เพราะอรรถว่ากระไร ฯ

ชื่อว่าโลกุตระ เพราะอรรถว่า ข้ามพ้นโลก ข้ามพ้นแต่โลก ข้ามไป

จากโลก ล่วงพ้นโลก ล่วงพ้นโลกอยู่ เป็นอดิเรกในโลก สลัดออกแต่โลกสลัดออกจากโลก

สลัดไปจากโลก สลัดออกไปจากโลก สละออกแต่โลกสละออกจากโลก สละออกไปจากโลกไม่ตั้งอยู่ในโลก ไม่ดำรงอยู่ในโลกไม่ติดอยู่ในโลก ไม่เปื้อนในโลก ไม่ไล้ในโลก ไม่ไล้ด้วยโลกไม่ฉาบในโลกไม่ฉาบด้วยโลก หลุดไปในโลก หลุดไปจากโลก พ้นไปจากโลก หลุดพ้นไปแต่โลก ไม่เกี่ยวข้องในโลก ไม่เกี่ยวข้องด้วยโลก พรากออกแต่โลก พรากออกจากโลก พรากออกไปแต่โลก หมดจดแต่โลก หมดจดกว่าโลก หมดจดจากโลก สะอาดแต่โลก สะอาดกว่าโลก สะอาดจากโลก ออกแต่โลก ออกจากโลก ออกไปจากโลก เว้นแต่โลก เว้นจากโลก

เว้นไปจากโลก ไม่ข้องในโลก ไม่ยึดในโลก ไม่พัวพันในโลก ตัดโลกขาดอยู่ ตัดโลกขาดแล้วให้โลกระงับอยู่ ให้โลกระงับแล้ว ไม่กลับมาสู่โลก ไม่เป็นคติของโลก ไม่เป็นวิสัยของโลก

ไม่เป็นสาธารณะแก่โลก สำรอกโลก ไม่เวียนมาสู่โลกละโลก ไม่ยังโลกให้เกิด ไม่ลดโลกนำโลก กำจัดโลก ไม่อบโลกให้งามล่วงโลก ครอบงำโลกตั้งอยู่ ฉะนี้แล ฯ

จบโลกุตรกถา