เปรียบเทียบอธิกรณ์ เล่ม ๘

เปรียบเทียบอธิกรณ์

{๑๑๑๗} [๓๙๗] เรื่องที่เห็นสมด้วยเรื่องที่เห็น เรื่องที่เห็นเทียบกันได้กับเรื่องที่เห็น แต่บุคคลนั้นไม่ยอมรับเพราะอาศัยการเห็น บุคคลนั้นจัดว่าถูกรังเกียจสงสัยโดยไม่มีมูล พึงปรับอาบัติตามปฏิญญา พึงทำปวารณากับบุคคลนั้นเถิดเรื่องที่ได้ยินสมด้วยเรื่องได้ยิน เรื่องที่ได้ยินเทียบกันได้กับเรื่องที่ได้ยิน แต่บุคคลนั้นไม่ยอมรับเพราะอาศัยการได้ยิน บุคคลนั้นจัดว่าถูกสงสัยโดยไม่มีมูล พึงปรับอาบัติตามปฏิญญา พึงทำปวารณากับบุคคลนั้นเถิดเรื่องที่ได้ทราบสมด้วยเรื่องที่ได้ทราบ เรื่องที่ได้ทราบเทียบกันได้กับเรื่องที่ได้ทราบ แต่บุคคลนั้นไม่ยอมรับเพราะอาศัยการได้ทราบ บุคคลนั้นจัดว่าถูกรังเกียจสงสัยโดยไม่มีมูล พึงปรับอาบัติตามปฏิญญา พึงทำปวารณากับบุคคลนั้นเถิด

๗. ปุจฉาวิภาค

ว่าด้วยการจำแนกคำถาม

{๑๑๑๘} [๓๙๘] คำว่า คุณเห็นอะไร นั้น ถามถึงอะไร

คำว่า คุณเห็นว่าอย่างไร นั้น ถามถึงอะไร

คำว่า คุณเห็นเมื่อไร นั้น ถามถึงอะไร

คำว่า คุณเห็นที่ไหน นั้น ถามถึงอะไร

{๑๑๑๙} [๓๙๙] คำว่า คุณเห็นอะไร นั้น คือ ถามถึงวัตถุ ถามถึงวิบัติ ถามถึงอาบัติ ถามถึงอัชฌาจาร

ข้อว่า ถามถึงวัตถุ นั้น คือ ถามถึงวัตถุปาราชิก ๘ ถามถึงวัตถุ สังฆาทิเสส ๒๓ ถามถึงวัตถุอนิยต ๒ ถามถึงวัตถุนิสสัคคิยะ ๔๒ ถามถึง วัตถุปาจิตตีย์ ๑๘๘ ถามถึงวัตถุปาฏิเทสนียะ ๑๒ ถามถึงวัตถุทุกกฏทั้งหลาย ถามถึงวัตถุทุพภาสิตทั้งหลายข้อว่า ถามถึงวิบัติ นั้น คือ ถามถึงศีลวิบัติ ถามถึงอาจารวิบัติ ถามถึงทิฏฐิวิบัติ ถามถึงอาชีววิบัติ

ข้อว่า ถามถึงอาบัติ นั้น คือ ถามถึงอาบัติปาราชิก ถามถึงอาบัติ สังฆาทิเสส ถามถึงอาบัติถุลลัจจัย ถามถึงอาบัติปาจิตตีย์ ถามถึงอาบัติปาฏิเทสนียะ ถามถึงอาบัติทุกกฏ ถามถึงอาบัติทุพภาสิตข้อว่า ถามถึงอัชฌาจาร นั้น คือ ถามถึงกิริยาที่คนประพฤติกันเป็นคู่ ๆ

{๑๑๒๐} [๔๐๐] คำว่า คุณเห็นอย่างไร นั้น คือ ถามถึงเพศ ถามถึงอิริยาบถ ถามถึงอาการ ถามถึงประการอันแปลก

ข้อว่า ถามถึงเพศ นั้นหมายถึงว่า สูงหรือต่ำ ดำหรือขาว

ข้อว่า ถามถึงอิริยาบถ นั้นหมายถึงว่า เดินหรือยืน นั่งหรือนอน

ข้อว่า ถามถึงอาการ นั้นหมายถึงว่า เพศคฤหัสถ์ เพศเดียรถีย์หรือเพศบรรพชิต

ข้อว่า ถามถึงประการอันแปลก นั้นหมายถึงว่า เดินไปหรือยืนอยู่นั่งหรือนอน

{๑๑๒๑} [๔๐๑] ข้อว่า คุณเห็นเมื่อไร นั้น คือ ถามถึงกาล ถามถึงสมัยถามถึงวัน ถามถึงฤดู

ข้อว่า ถามถึงกาล นั้นหมายถึงว่า เวลาเช้า เวลาเที่ยง หรือเวลาเย็น

ข้อว่า ถามถึงสมัย นั้นหมายถึงว่า สมัยเช้า สมัยเที่ยง หรือสมัยเย็น

ข้อว่า ถามถึงวัน นั้นหมายถึงว่า ก่อนอาหารหรือหลังอาหารกลางคืนหรือกลางวัน ข้างแรมหรือข้างขึ้นข้อว่า ถามถึงฤดู นั้นหมายถึงว่า ฤดูหนาว ฤดูร้อน หรือฤดูฝน

{๑๑๒๒} [๔๐๒] ข้อว่า คุณเห็นที่ไหน นั้น คือ ถามถึงสถานที่ ถามถึงพื้นที่ ถามถึงโอกาส ถามถึงประเทศข้อว่า ถามถึงสถานที่ นั้นหมายถึงว่า พื้นที่หรือแผ่นดิน ธรณีหรือทางเดิน

ข้อว่า ถามถึงพื้นที่ นั้นหมายถึงว่า พื้นดินหรือภูเขา หินหรือปราสาท

ข้อว่า ถามถึงโอกาส นั้นหมายถึงว่า ในโอกาสด้านตะวันออกหรือโอกาสด้านตะวันตก โอกาสด้านเหนือหรือโอกาสด้านใต้ข้อว่า ถามถึงประเทศ นั้นหมายถึงว่า ในประเทศด้านตะวันออกหรือประเทศด้านตะวันตก ในประเทศด้านเหนือหรือประเทศด้านใต้

จบ มหาสงคราม

หัวข้อประจำมหาสงคราม

{๑๑๒๓} วัตถุ นิทาน อาการ คำต้น คำหลัง สิ่งที่ทำแล้ว สิ่งที่ยังไม่ได้ทำ กรรม อธิกรณ์ และสมถะ ลำเอียง เพราะชอบ เพราะชัง เพราะหลง และเพราะกลัว ให้เข้าใจและพินิจ เพ่ง เลื่อมใส มีพรรคพวก มีสุตะแก่กว่า เรื่องที่ยังไม่มาถึง เรื่องที่มาถึงแล้ว โดยธรรม โดยวินัย และแม้โดยสัตถุศาสน์ ชื่อว่ามหาสงครามแล

กฐินเภท

ว่าด้วยประเภทแห่งกฐิน

๑. กฐินอนัตถตาทิ

ว่าด้วยการไม่กรานกฐินเป็นต้น

มาติกา

{๑๑๒๔} [๔๐๓] กฐินเป็นอันใครไม่ได้กราน เป็นอันใครได้กราน กฐินไม่เป็น อันกรานด้วยอาการอย่างไร กฐินเป็นอันกรานด้วยอาการอย่างไร

กฐินเป็นอันไม่ได้กราน

{๑๑๒๕} คำว่า กฐินเป็นอันใครไม่ได้กราน ความว่า กฐินเป็นอันบุคคล ๒ ประเภทไม่ได้กราน คือ ภิกษุผู้ไม่ได้กราน ๑ ภิกษุผู้ไม่ได้อนุโมทนา ๑ กฐินเป็นอันบุคคล ๒ ประเภทนี้ไม่ได้กราน

กฐินเป็นอันได้กราน

{๑๑๒๖} คำว่า กฐินเป็นอันใครได้กราน ความว่า กฐินเป็นอันบุคคล ๒ ประเภทนี้ได้กราน คือ ภิกษุผู้กราน ๑ ภิกษุผู้อนุโมทนา ๑ กฐินเป็นอันบุคคล ๒ ประเภทนี้ได้กราน

เหตุที่กฐินไม่เป็นอันกราน

{๑๑๒๗} คำว่า กฐินไม่เป็นอันกรานด้วยอาการอย่างไร คือ กฐินไม่เป็นอันกรานด้วยอาการ ๒๔ คือ

๑. กฐินไม่เป็นอันกรานด้วยอาการเพียงขีดรอย

๒. กฐินไม่เป็นอันกรานด้วยอาการเพียงซักผ้า

๓. กฐินไม่เป็นอันกรานด้วยอาการเพียงกะผ้า

๔. กฐินไม่เป็นอันกรานด้วยอาการเพียงตัดผ้า