เสทโมจนคาถา

อสํวาโส ภิกฺขูหิ ๑ ภิกฺขุนีหิ จ

สมฺโภโค เอกจฺโจ ตหึ น ลพฺภติ

อวิปฺปวาเสน อนาปตฺติ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

บุคคลไม่มีสังวาสกับภิกษุและภิกษุณี การสมโภคบางอย่าง อันภิกษุและภิกษุณีย่อมไม่ได้ในบุคคลนั้น ไม่ต้องอาบัติ เพราะไม่อยู่ปราศ ปัญหาข้อนี้ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อวิสฺสชฺชิตํ ๒ อเวภงฺคิยํ ปญฺจ วุตฺตา มเหสินา

วิสฺสชฺชนฺตสฺส ปริภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ครุภัณฑ์ ๕ อย่าง อันพระพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ตรัสว่า ไม่เป็นอาบัติ แก่ภิกษุผู้จำหน่าย ผู้ใช้สอย ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

ทส ปุคฺคเล น วทามิ เอกาทส วิวชฺชิย

วุฑฺฒํ วนฺทนฺตสฺส อาปตฺติ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ข้าพเจ้าไม่กล่าวถึง บุคคล ๑๐ จำพวก เว้นบุคคล ๑๑ จำพวกเสีย ภิกษุไหว้ผู้แก่กว่าต้องอาบัติ ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

น อุกฺขิตฺตโก น จ ปน ปาริวาสิโก

น สงฺฆภินฺโน น จ ปน ปกฺขสงฺกนฺโต

สมานสํวาสกภูมิยา ฐิโต

กถํ นุ สิกฺขาย อสาธารโณ สิยา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุไม่ใช่ผู้ถูกยกวัตร ไม่ใช่ผู้อยู่ปริวาส ไม่ใช่ผู้ทำลายสงฆ์ และไม่ใช่ผู้หลีกไปเข้ารีด ตั้งอยู่ในภูมิของภิกษุผู้มีสังวาสเสมอกัน ไฉนจึงไม่ทั่วไปแก่สิกขา ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อุเปติ ธมฺมํ ปริปุจฺฉมาโน

กุสลํ อตฺถุปสญฺหิตํ

น ชีวติ น มโต น นิพฺพุโต ฯ

ตํ ปุคฺคลํ กตมํ วทนฺติ พุทฺธา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

๑ ม. ยุ. ภิกฺขูหิ จ ฯ ๒ ม. ยุ. อวิสฺสชิยํ ฯ

บุคคลเข้าถึงธรรม ไต่ถามกุศลที่ประกอบด้วยประโยชน์ มิใช่ผู้เป็นอยู่ ไม่ใช่ผู้ตายไม่ใช่ผู้นิพพาน ท่านผู้รู้ทั้งหลายเรียกบุคคลนั้นว่าอย่างไร? ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อุพฺภกฺขเก น วทามิ อโธนาภึ ๑ วิวชฺชิย

เมถุนธมฺมปจฺจยา กถํ ปาราชิโก สิยา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ไม่พูดถึงอวัยวะเหนือรากขวัญขึ้นไป เว้นอวัยวะใต้สะดือลงมา ภิกษุพึงต้องอาบัติปาราชิกเพราะเมถุนธรรมเป็นปัจจัยได้อย่างไร? ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

ภิกฺขุ สญฺญาจิกาย กุฏึ กโรติ

อเทสิตวตฺถุกํ ปมาณาติกนฺตํ

สารมฺภํ อปริกฺกมนํ อนาปตฺติ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุทำกุฎีด้วยอาการขอเอาเอง ไม่ได้ให้สงฆ์แสดงพื้นที่ เกินประมาณ มีผู้จองไว้หาชานรอบมิได้ ไม่ต้องอาบัติ ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

ภิกฺขุ สญฺญาจิกาย กุฏึ กโรติ

เทสิตวตฺถุกํ ปมาณิกํ

อนารมฺภํ สปริกฺกมนํ อาปตฺติ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุทำกุฎีด้วยอาการขอเอาเอง ให้สงฆ์แสดงพื้นที่แล้วได้ประมาณ ไม่มีผู้จอง มีชานรอบ แต่ต้องอาบัติ ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

น กายิกํ กิญฺจิ ปโยคมาจเร

น จาปิ วาจาย ปเร ภเณยฺย

อาปชฺเชยฺย ครุกํ เฉชฺชวตฺถุํ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ไม่ประพฤติประโยคอะไรทางกาย และไม่พูดกะคนอื่นๆ ด้วยวาจา แต่ต้องอาบัติหนักซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งความขาด ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

น กายิกํ วาจสิกญฺจ กิญฺจิ

มนสาปิ สนฺโต น กเรยฺย ปาปํ

โส นาสิโต กินฺติ สุนาสิโต ภเว

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

๑ ยุ. อโธนาภิ ฯ

สัตบุรุษ ไม่ทำความชั่วอะไรทางกายและทางวาจา แม้ทางใจผู้นั้นถูกสงฆ์นาสนะแล้วชื่อว่าถูกนาสนะด้วยดี เพราะเหตุไร? ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อนาลปนฺโต มนุเชน เกนจิ

วาจา คิรํ โน จ ปเร ภเณยฺย

อาปชฺเชยฺย วาจสิกํ น กายิกํ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุไม่เจรจากับมนุษย์ไรๆ ด้วยวาจา และไม่กล่าวถ้อยคำกะผู้อื่น แต่ต้องอาบัติทางวาจา มิใช่ทางกาย ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

สิกฺขาปทา พุทฺธวเรน วณฺณิตา

สงฺฆาทิเสสา จตุโร ภเวยฺยุํ

อาปชฺเชยฺย เอกปฺปโยเคน สพฺเพ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

สิกขาบท อันพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐพรรณนาไว้แล้ว สังฆาทิเสส ๔ สิกขาบทภิกษุณีต้องทั้งหมด ด้วยประโยคเดียวกัน ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อุโภ เอกโต อุปสมฺปนฺนา

อุภินฺนํ หตฺถโต จีวรํ ปฏิคฺคเณฺหยฺย

สิยา อาปตฺติโย นานา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุณี ๒ รูป อุปสมบทแต่สงฆ์ฝ่ายเดียว ภิกษุรับจีวรแต่มือของภิกษุณี ๒ รูป ต้องอาบัติต่างกัน ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

จตุโร ชนา สํวิธาย ครุภณฺฑํ อวหรุํ ๑

ตโย ปาราชิกา เอโก น ปาราชิโก

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุ ๔ รูปชวนกันไปลักครุกัณฑ์ ๓ รูป เป็นปาราชิก รูป ๑ ไม่เป็นปาราชิก ปัญหาข้อนี้ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อิตฺถี จ อพฺภนฺตเร สิยา ภิกฺขุ จ พหิทฺธา สิยา

ฉิทฺทํ ตสฺมึ ฆเร นตฺถิ เมถุนธมฺมปจฺจยา

กถํ ปาราชิโก สิยา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

๑ ม. ยุ. อวาหรุํ ฯ

สตรีอยู่ข้างใน ภิกษุอยู่ข้างนอก ช่องไม่มีในเรือนนั้น ภิกษุจะพึงต้องอาบัติปาราชิกเพราะเมถุนธรรมเป็นปัจจัยได้อย่างไร? ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้วฯ

เตลํ มธุํ ผาณิตญฺจาปิ สปฺปึ

สามํ คเหตฺวาน นิกฺขิเปยฺย

อวีติวตฺเต สตฺตาเห

สติ ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุรับประเคนน้ำมัน น้ำผึ้ง น้ำอ้อย และเนยใสด้วยตนเองแล้วเก็บไว้ เมื่อยังไม่ล่วงสัปดาห์ เมื่อปัจจัยมีอยู่ฉัน ต้องอาบัติ ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

นิสฺสคฺคิเยน อาปตฺติ สุทฺธเกน ปาจิตฺติยํ

อาปชฺชนฺตสฺส เอกโต

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ อาบัติสุทธิกปาจิตตีย์ ภิกษุต้องพร้อมกัน ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

ภิกฺขู สิยา วีสติยา สมาคตา

กมฺมํ กเรยฺยุํ สมคฺคสญฺญิโน

ภิกฺขุ สิยา ทฺวาทสโยชเน ฐิโต

กมฺมญฺจ ตํ กุปฺเปยฺย วคฺคปจฺจยา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุ ๒๐ รูป มาประชุมกันสำคัญว่าพร้อมเพรียงจึงทำกรรม ภิกษุอยู่ในที่ ๑๒ โยชน์พึงยังกรรมนั้นให้เสียได้เพราะปัจจัยคือเป็นวรรค ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

ปทวีติหารมตฺเตน วาจาย ภณิเตน จ

สพฺพานิ ครุกานิ สปฺปฏิกมฺมานิ

จตุสฏฺฐิ อาปตฺติโย อาปชฺเชยฺย เอกโต

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุต้องครุกาบัติล้วน ๖๔ ที่ทำคืนได้ ด้วยอาการเพียงย่างเท้า และด้วยกล่าววาจาคราวเดียวกัน ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

นิวตฺโถ อนฺตรวาสเกน ทิคุณํ สงฺฆาฏึ ปารุโต

สพฺพานิ ตานิ นิสฺสคฺคิยานิ โหนฺติ ฯ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุนุ่งผ้าอันตรวาสก ห่มผ้าสังฆาฏิ ๒ ชั้น ผ้าทั้งหมดนั้นเป็นนิสสัคคีย์ ปัญหาข้อนี้ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

น จาปิ ญตฺติ น จ ปน กมฺมวาจา

น เจหิภิกฺขูติ ชิโน อโวจ

สรณคมนมฺปิ น ตสฺส อตฺถิ

อุปสมฺปทา จสฺส อกุปฺปา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ญัตติก็ไม่ใช่ กรรมวาจาก็ไม่เชิง และพระชินเจ้า ก็ไม่ได้ตรัสว่า เอหิภิกขุแม้สรณคมน์ก็ไม่มีแก่เธอ แต่อุปสัมปทาของเธอไม่เสีย ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อิตฺถึ หเน น มาตรํ ปุริสญฺจ น ปิตรํ หเน

หเนยฺย อนริยํ มนฺโท เตน จานนฺตรํ ผุเส

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

บุคคลผู้โฉดเขลา ฆ่าสตรีซึ่งมิใช่มารดา และฆ่าบุรุษซึ่งมิใช่บิดา ฆ่าบุคคลผู้มิใช่อริยะแต่ต้องอนันตริยกรรมเพราะเหตุนั้น ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อิตฺถึ หเน จ มาตรํ ปุริสญฺจ ปิตรํ หเน

มาตรํ ปิตรํ หนฺตฺวา น เตนานนฺตรํ ผุเส

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

บุคคลผู้โฉดเขลา ฆ่าสตรีผู้เป็นมารดา ฆ่าบุรุษผู้เป็นบิดา ครั้นฆ่าบิดามารดาแล้วแต่ไม่ต้องอนันตริยกรรมเพราะโทษนั้น ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อโจทยิตฺวา อสารยิตฺวา

อสมฺมุขีภูตสฺส กเรยฺย กมฺมํ

กตญฺจ กมฺมํ สุกตํ ภเวยฺย

การโก จ สงฺโฆ อนาปตฺติโก สิยา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุไม่โจท ไม่สอบสวน แล้วทำกรรมแก่บุคคลผู้อยู่ลับหลัง และกรรมที่ทำแล้วเป็นอันทำชอบแล้ว ทั้งการกสงฆ์ไม่ต้องอาบัติ ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

โจทยิตฺวา สารยิตฺวา

สมฺมุขีภูตสฺส กเรยฺย กมฺมํ

กตญฺจ กมฺมํ อกตํ ภเวยฺย

การโก จ สงฺโฆ สาปตฺติโก สิยา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุโจท สอบสวนแล้ว ทำกรรมแก่บุคคลผู้อยู่ต่อหน้า และกรรมที่ทำแล้วไม่เป็นอันทำทั้งการกสงฆ์ก็ต้องอาบัติ ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

ฉินฺทนฺตสฺส อาปตฺติ ฉินฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ

ฉาเทนฺตสฺส อาปตฺติ ฉาเทนฺตสฺส อนาปตฺติ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุตัด ต้องอาบัติก็มี ไม่ต้องอาบัติก็มี ภิกษุปิดต้องอาบัติก็มี ไม่ต้องอาบัติก็มีปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

สจฺจํ ภณนฺโต ครุกํ มุสา จ ลหุ ภาสโต

มุสา ภณนฺโต ครุกํ สจฺจญฺจ ลหุ ภาสโต

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุพูดจริง ต้องอาบัติหนัก พูดเท็จต้องอาบัติเบา พูดเท็จต้องอาบัติหนัก และพูดจริงต้องอาบัติเบา ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อธิฏฺฐิตํ รชนาย รตฺตํ

กปฺปกตํปิ สนฺตํ

ปริภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุบริโภคจีวรที่อธิษฐานแล้ว ย้อมด้วยน้ำย้อมแล้ว แม้กัปปะก็ทำแล้วยังต้องอาบัติปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อตฺถงฺคเต สุริเย ภิกฺขุ มํสานิ ขาทติ

น อุมฺมตฺตโก น จ ปน ขิตฺตจิตฺโต

น จาปิ โส เวทนฏฺโฏ ๑ ภเวยฺย

น จสฺส โหติ อาปตฺติ

โส จ ธมฺโม สุคเตน เทสิโต

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

เมื่อพระอาทิตย์อัสดงแล้ว ภิกษุฉันเนื้อ เธอไม่ใช่ผู้วิกลจริต ไม่ใช่ผู้มีจิตฟุ้งซ่านและไม่ใช่ผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา แต่เธอไม่ต้องอาบัติ ก็ธรรมข้อนั้น พระสุคตทรงแสดงแล้ว ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

น รตฺตจิตฺโต น จ ปน เถยฺยจิตฺโต

น จาปิ โส ปรํ มรณาย เจตยิ

สลากํ เทนฺตสฺส โหติ เฉชฺชํ

ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส ถุลฺลจฺจยํ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

๑ ม. เวทนาฏฺโฏ ฯ

เธอไม่ใช่ผู้มีจิตกำหนัด และไม่ใช่ผู้มีไถยจิต และแม้ผู้อื่นเธอก็ไม่ได้คิดจะฆ่า ความขาดย่อมมีแก่เธอผู้ให้จับสลาก เป็นอาบัติถุลลัจจัยแก่ภิกษุผู้จับ ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

น จาปิ อารญฺญกํ สาสงฺกสมฺมตํ

น จาปิ สงฺเฆน สมฺมติ ทินฺนา

น จสฺส กฐินํ อตฺถตํ ตตฺเถว จีวรํ

นิกฺขิปิตฺวา คจฺเฉยฺย อฑฺฒโยชนํ

ตสฺเสว ๑ อรุณํ อุคฺคจฺฉนฺตสฺส อนาปตฺติ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ไม่ใช่เสนาสนะป่าที่รู้กันว่ามีความรังเกียจ และไม่ใช่สงฆ์ให้สมมติ ทั้งกฐินเธอไม่ได้กราน เธอเก็บจีวรไว้ ณ ที่นั้นเอง แล้วไปตั้งกึ่งโยชน์เมื่ออรุณขึ้น เธอนั่นแหละไม่ต้องอาบัติปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

กายิกานิ น วาจสิกานิ

สพฺพานิ นานาวตฺถุกานิ

อปุพฺพํ อจริมํ อาปชฺเชยฺย เอกโต

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

อาบัติทั้งมวลที่เป็นไปทางกาย มิใช่ทางวาจา ต่างวัตถุกัน ภิกษุต้องในขณะเดียวกันไม่ก่อน ไม่หลัง ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

วาจสิกานิ น กายิกานิ

สพฺพานิ นานาวตฺถุกานิ

อปุพฺพํ อจริมํ อาปชฺเชยฺย เอกโต

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

อาบัติทั้งมวลที่เป็นไปทางวาจา มิใช่ทางกายต่างวัตถุกัน ภิกษุต้องในขณะเดียวกันไม่ก่อน ไม่หลัง ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

ติสฺสิตฺถิโย เมถุนํ ตํ น เสเว

ตโย ปุริเส ตโย จ ๒ อนริยปณฺฑเก

น จาจเร เมถุนํ พฺยญฺชนสฺมึ

เฉชฺชํ สิยา เมถุนธมฺมปจฺจยา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

๑ ม. ตตฺเถว ฯ ๒ ม. จสทฺโท นตฺถิ ฯ

ไม่เสพเมถุนนั้นในสตรี ๓ จำพวก บุรุษ ๓ จำพวก คนไม่ประเสริฐ ๓ จำพวก และบัณเทาะก์ ๓ จำพวก และไม่ประพฤติเมถุนในอวัยวะที่ปรากฏ แต่ความขาดย่อมมีเพราะเมถุนธรรมเป็นปัจจัย ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

มาตรํ จีวรํ ยาเจ โน จ สงฺฆสฺส ๑ ปริณตํ

เกนสฺส โหติ อาปตฺติ อนาปตฺติ จ ญาตเก

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ขอจีวรกะมารดา และไม่ได้น้อมลาภไปเพื่อสงฆ์ เพราะเหตุไร ภิกษุนั้นจึงต้องอาบัติแต่ไม่ต้องอาบัติเพราะบุคคลผู้เป็นญาติ ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

กุทฺโธ อาราธโก โหติ กุทฺโธ โหติ ครหิโย

อถ โก นาม โส ธมฺโม เยน กุทฺโธ ปสํสิโย

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ผู้โกรธ ย่อมให้สงฆ์ยินดี ผู้โกรธ ย่อมถูกสงฆ์ติเตียน ก็ธรรมที่เป็นเหตุให้สงฆ์สรรเสริญผู้โกรธนั้น ชื่ออะไร? ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

ตุฏฺโฐ อาราธโก โหติ ตุฏฺโฐ โหติ ครหิโย

อถ โก นาม โส ธมฺโม เยน ตุฏฺโฐ ครหิโย

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ผู้แช่มชื่น ย่อมให้สงฆ์ยินดี ผู้แช่มชื่น ย่อมถูกสงฆ์ติเตียน ก็ธรรมที่เป็นเหตุให้สงฆ์ติเตียนผู้แช่มชื่นนั้นชื่ออะไร? ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

สงฺฆาทิเสสํ ถุลฺลจฺจยํ

ปาจิตฺติยํ ปาฏิเทสนียํ

ทุกฺกฏํ อาปชฺเชยฺย เอกโต

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุต้องอาบัติสังฆาทิเสส ถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ และทุกกฏ ในขณะเดียวกัน ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อุโภ ปริปุณฺณวีสติวสฺสา อุภินฺนํ

เอกุปชฺฌาโย เอกาจริโย เอกา กมฺมวาจา

เอโก อุปสมฺปนฺโน เอโก อนุปสมฺปนฺโน

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ทั้งสองมีอายุครบ ๒๐ ปี ทั้งสองมีอุปัชฌาย์คนเดียวกัน มีอาจารย์คนเดียวกัน มีกรรมวาจาอันเดียวกัน รูปหนึ่งเป็นอุปสัมบัน รูปหนึ่งเป็นอนุปสัมบัน ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อกปฺปกตํ นปิ รชนาย รตฺตํ

เตน นิวตฺโถ เยน กามํ วเชยฺย

น จสฺส โหติ อาปตฺติ

โส จ ธมฺโม สุคเตน เทสิโต

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

๑ ม. สงฺเฆ ฯ

ผ้าที่ไม่ได้ทำกัปปะ และไม่ได้ย้อมด้วยน้ำย้อม ภิกษุปรารถนา พึงแสวงหามานุ่งห่มและเธอไม่ต้องอาบัติ ก็ธรรมอันนั้น พระสุคตทรงแสดงแล้ว ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

น เทติ นปฺปฏิคฺคณฺหาติ

ปฏิคฺคโห เตน น วิชฺชติ

อาปชฺชติ ครุกํ น ลหุกํ

ตญฺจ ปริโภคปจฺจยา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุณีไม่ให้ ไม่รับ การรับไม่มีด้วยเหตุนั้น แต่ต้องอาบัติหนัก มิใช่อาบัติเบาและการต้องนั้น เพราะการบริโภคเป็นปัจจัย ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

น เทติ นปฺปฏิคฺคณฺหาติ

ปฏิคฺคโห เตน น วิชฺชติ

อาปชฺชติ ลหุกํ น ครุกํ

ตญฺจ ปริโภคปจฺจยา

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

ภิกษุณีไม่ให้ ไม่รับ การรับไม่มีด้วยเหตุนั้น แต่ต้องอาบัติเบา ไม่ใช่อาบัติหนักและการต้องนั้น เพราะการบริโภคเป็นปัจจัย ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

อาปชฺชติ ครุกํ สาวเสสํ

ฉาเทติ อนาทริยํ ปฏิจฺจ

น ภิกฺขุนี โน จ ผุเสยฺย วชฺชํษ

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา ฯ

เสทโมจนคาถา ๑ นิฏฺฐิตา ฯ

๑ ยุ. เสทโมจกคาถา ฯ

ภิกษุณีต้องอาบัติหนักมีส่วนเหลือ ปกปิดไว้ เพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ไม่ใช่ภิกษุณีก็ไม่ต้องโทษ ปัญหาข้อนี้ ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.

เสทโมจนคาถา จบ.

----------------

ตสฺสุทฺทานํ

อสํวาโส อวิสฺสชฺชิ ทส จ อนุกฺขิตฺตโก

อุเปติ ธมฺมํ อุพฺภกฺขํ ๑ ตโต สญฺญาจิกา จ เทฺว

น กายิกญฺจ ครุกํ น กายิกํ สุนาสิตํ ๒

อนาลปนฺโต สิกฺขา จ อุโภ จ จตุโร ชนา

อิตฺถี เตลญฺจ นิสฺสคฺคิ ภิกฺขู จ ปทวีติโย

นิวตฺโถ จ น จ ญตฺติ น มาตรํ ปิตรํ หเน

อโจทยิตฺวา โจทยิตฺวา ฉินฺทนฺตํ สจฺจเมว จ

อธิฏฺฐิตญฺจตฺถงฺคเต น รตฺตํ น จารญฺญกํ

กายิกา วาจสิกา จ ๓ ติสฺสิตฺถี จาปิ มาตรํ

กุทฺโธ อาราธโก ตุฏฺโฐ สงฺฆาทิเสสกา ๔ อุโภ

อกปฺปกตํ น เทติ น เทตาปชฺชเต ๕ ครุํ

เสทโมจนิกา คาถา ปญฺหา วิญฺญูวิภาวิตาติ ฯ

_____________________

๑ ม. ยุ. อุพฺภกฺขกํ ฯ ๒ ยุ. น วาจสิกํ ฯ ๓ ยุ. กายิกวาจสิกา ฯ

๔ ม. ยุ. สงฺฆาทิเสสา จ ฯ ๕ ยุ. น เทตาปชฺชติ ฯ

หัวข้อประจำเรื่อง

ไม่มีสังวาส ไม่จำหน่าย บุคคล ๑๐ ไม่ใช่ผู้ถูกยกวัตร เข้าถึงธรรม

อวัยวะเหนือรากขวัญ ต่อนั้น ทำกุฎีด้วยอาการขอเอาเอง ๒ สิกขาบท ไม่ประพฤติประโยคทางกาย แต่ต้องอาบัติหนัก ไม่ทำความชั่วทางกายแต่ถูกสงฆ์นาสนะชอบแล้ว ไม่เจรจา สิกขาบทชน ๒ คน และชน ๔ คน สตรี น้ำมัน นิสสัคคีย์ ภิกษุ ย่างเท้าเดิน นุ่งผ้า ไม่ใช่ญัตติฆ่าสตรีมิใช่มารดา ฆ่าบุรุษมิใช่บิดา ไม่โจท โจท ตัด พูดจริง ผ้าที่อธิษฐาน พระอาทิตย์อัสดงแล้ว ไม่กำหนัด มิใช่เสนาสนะป่า อาบัติทางกาย ทางวาจา สตรี ๓ พวก มารดาโกรธให้ยินดี แช่มชื่น ต้องสังฆาทิเสส สองคน ผ้าไม่ได้ทำกัปปะ ไม่ให้ต้องอาบัติหนัก คาถาที่คิดจนเหงื่อไหล เป็นปัญหาที่ท่านผู้รู้ให้แจ่มแจ้งแล้วแล.

หัวข้อประจำเรื่อง จบ.