อาบัติทางกายเป็นต้น เล่ม ๘

ทุติยคาถาสังคณิกะ

ว่าด้วยถ้อยคำที่กล่าวคละกันไว้ด้วยคาถา หัวข้อที่ ๒

๑. กายาทิอาปัตติ

ว่าด้วยอาบัติทางกายเป็นต้น

{๑๒๔๒} [๔๗๔] ถาม : อาบัติทางกายจัดไว้เท่าไร ทางวาจาจัดไว้เท่าไร เมื่อปกปิดต้องอาบัติเท่าไร อาบัติที่มีการจับต้องเป็นปัจจัยมีเท่าไรตอบ : อาบัติทางกายจัดไว้ ๖ ทางวาจาจัดไว้ ๖ เมื่อปกปิดต้องอาบัติ ๓ อาบัติที่มีการจับต้องเป็นปัจจัยมี ๕

ต้องอาบัติเมื่ออรุณขึ้นเป็นต้น

{๑๒๔๓} ถาม : อาบัติเพราะอรุณขึ้นมีเท่าไร อาบัติชื่อว่ายาวตติยกามีเท่าไร อาบัติชื่ออัฏฐวัตถุกาในพระศาสนานี้มีเท่าไร สงเคราะห์สิกขาบทและปาติโมกขุทเทสทั้งมวลด้วยอุทเทสเท่าไร

ตอบ : อาบัติเพราะอรุณขึ้นมี ๓ อาบัติชื่อยาวตติยกามี ๒ อาบัติชื่ออัฏฐวัตถุกาในพระศาสนานี้มี ๑ สงเคราะห์สิกขาบทและปาติโมกขุทเทสทั้งมวลด้วยนิทานุทเทสอย่างเดียว

มูลแห่งวินัยเป็นต้น

{๑๒๔๔} ถาม : มูลแห่งวินัยที่พระพุทธเจ้าทรงบัญญติไว้มีเท่าไร อาบัติหนักในฝ่ายวินัยตรัสไว้เท่าไร อาบัติเพราะปกปิดอาบัติชั่วหยาบมีเท่าไรตอบ : มูลแห่งวินัยที่พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติไว้มี ๒ อาบัติหนักในฝ่ายวินัยตรัสไว้ ๒ อาบัติเพราะปกปิดอาบัติชั่วหยาบมี ๒

ต้องอาบัติในละแวกบ้านเป็นต้น

{๑๒๔๕} ถาม : อาบัติในละแวกบ้านมีเท่าไร อาบัติมีฝั่งนทีเป็นปัจจัยมีเท่าไร เป็นอาบัติถุลลัจจัยเพราะเนื้อกี่ชนิด เป็นอาบัติทุกกฏเพราะเนื้อกี่ชนิด

ตอบ : อาบัติในละแวกบ้านมี ๔ อาบัติมีฝั่งนทีเป็นปัจจัย มี ๔ เป็นอาบัติถุลลัจจัยเพราะเนื้อชนิดเดียว เป็นอาบัติทุกกฏเพราะเนื้อ ๙ ชนิด

ต้องอาบัติทางวาจาในราตรีเป็นต้น

{๑๒๔๖} ถาม : อาบัติทางวาจาในกลางคืนมีเท่าไร อาบัติทางวาจาในกลางวันมีเท่าไร เมื่อให้ต้องอาบัติเท่าไร เมื่อรับต้องอาบัติเท่าไรตอบ : อาบัติทางวาจาในกลางคืนมี ๒ อาบัติทางวาจาในกลางวันมี ๒ เมื่อให้ ต้องอาบัติ ๓ เมื่อรับ ต้องอาบัติ ๔

๒. เทสนาคามินิยาทิอาปัตติ

ว่าด้วยอาบัติที่เป็นเทสนาคามินีเป็นต้น

{๑๒๔๗} [๔๗๕] ถาม : อาบัติที่เป็นเทสนาคามินีมีเท่าไร อาบัติที่ทำคืนได้จัดไว้เท่าไรอาบัติที่ทำคืนไม่ได้ในพระศาสนานี้พระพุทธเจ้า ผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้เท่าไรตอบ : อาบัติที่เป็นเทสนาคามินีมี ๕ อาบัติที่ทำคืนได้จัดไว้ ๖ อาบัติที่ทำคืนไม่ได้ในพระศาสนานี้พระพุทธเจ้า ผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้อย่างเดียว

ต้องอาบัติหนักในฝ่ายวินัยเป็นต้น

{๑๒๔๘} ถาม : อาบัติหนักในฝ่ายวินัยเป็นไปทางกายและวาจาตรัสไว้เท่าไร ธัญญรสในเวลาวิกาลมีเท่าไร สมมติด้วยญัตติจตุตถกรรมวาจามีเท่าไรตอบ : อาบัติหนักในฝ่ายวินัยเป็นไปทางกายและวาจาตรัสไว้ ๒ ธัญญรสในเวลาวิกาลมีอย่างเดียว สมมติด้วยญัตติจตุตถกรรมวาจามีอย่างเดียว

อาบัติปาราชิกทางกายเป็นต้น

{๑๒๔๙} ถาม : อาบัติปาราชิกทางกายมีเท่าไร ภูมิของภิกษุผู้มีสังวาสมีเท่าไร รัตติเฉทของภิกษุกี่ประเภท และพระบัญญัติเรื่องสองนิ้วมีเท่าไรตอบ : อาบัติปาราชิกทางกายมี ๒ ภูมิของภิกษุผู้มีสังวาสมี ๒ รัตติเฉทของภิกษุ ๒ ประเภท และพระบัญญัติเรื่องสองนิ้วมี ๒

ต้องอาบัติเพราะทำร้ายตัวเองเป็นต้น

{๑๒๕๐} ถาม : เพราะทำร้ายตัวเองต้องอาบัติเท่าไร สงฆ์แตกกันด้วยอาการเท่าไร อาบัติชื่อปฐมาปัตติกาในพระศาสนานี้มีเท่าไร ทำญัตติมีเท่าไรตอบ : เพราะทำร้ายตนเอง ต้องอาบัติ ๒ สงฆ์แตกกันด้วยอาการ ๒ อาบัติชื่อปฐมาปัตติกาในพระศาสนานี้มี ๒ ทำญัตติมี ๒

ต้องอาบัติเพราะปาณาติบาตเป็นต้น

{๑๒๕๑} ถาม : อาบัติเพราะปาณาติบาตมีเท่าไร อาบัติปาราชิกเนื่องด้วยวาจามีเท่าไร อาบัติเกี่ยวด้วยพูดเคาะตรัสไว้เท่าไร อาบัติเกี่ยวด้วยการชักสื่อตรัสไว้เท่าไรตอบ : อาบัติเพราะปาณาติบาตมี ๓ อาบัติปาราชิกเนื่องด้วยวาจามี ๓ อาบัติเกี่ยวด้วยพูดเคาะตรัสไว้ ๓ และอาบัติเกี่ยวด้วยการชักสื่อตรัสไว้ ๓

บุคคลไม่ควรให้อุปสมบทเป็นต้น

{๑๒๕๒} ถาม : บุคคลที่ไม่ควรให้อุปสมบทมีเท่าไร กรรมสงเคราะห์มีเท่าไร บุคคลที่ถูกนาสนะตรัสไว้เท่าไร อนุสาวนาเดียวกันสำหรับบุคคลมีจำนวนเท่าไรตอบ : บุคคลที่ไม่ควรให้อุปสมบทมี ๓ ประเภท กรรมสงเคราะห์มี ๓ อย่าง บุคคลที่ถูกนาสนะตรัสไว้

๓ ประเภท อนุสาวนาเดียวกันสำหรับบุคคลมีจำนวน ๓ คน

ต้องอาบัติเพราะอทินนาทานเป็นต้น

{๑๒๕๓} ถาม : อาบัติเพราะอทินนาทานมีเท่าไร อาบัติเพราะเมถุนเป็นปัจจัยมีเท่าไร เมื่อตัดเป็นอาบัติมีเท่าไร เพราะการทิ้งเป็นปัจจัยมีอาบัติเท่าไรตอบ : อาบัติเพราะอทินนาทานมี ๓ อาบัติเพราะเมถุนเป็นปัจจัยมี ๔ เมื่อตัดเป็นอาบัติ ๓ ตัว อาบัติเพราะการทิ้งเป็นปัจจัยมี ๕

ปรับอาบัติควบกันเป็นต้น

{๑๒๕๔} ถาม : ในภิกขุโนวาทกวรรค อาบัติทุกกฏกับปาจิตตีย์ที่ตรัสไว้เป็นข้อที่ ๙ ในสิกขาบทที่ ๑ นั้นมีเท่าไร ภิกษุณีเท่าไรเป็นอาบัติแก่ภิกษุเพราะจีวรตอบ : ในภิกขุโนวาทกวรรค อาบัติทุกกฏกับปาจิตตีย์ที่ตรัส ไว้เป็นข้อที่ ๙ ในสิกขาบทที่ ๑ นั้นมี ๔ ภิกษุณี ๒ พวกเป็นอาบัติแก่ภิกษุเพราะจีวร

ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะเป็นต้น

{๑๒๕๕} ถาม : อาบัติปาฏิเทสนียะที่ตรัสไว้สำหรับภิกษุณีมีเท่าไร เพราะขอข้าวเปลือกดิบมาฉันปรับอาบัติทุกกฏกับปาจิตตีย์ หรือตอบ : อาบัติปาฏิเทสนียะที่ตรัสแก่ภิกษุณี ปรับอาบัติไว้ ๘ เพราะขอข้าวเปลือกดิบมาฉัน ปรับอาบัติทุกกฏกับปาจิตตีย์

ต้องอาบัติเพราะเดินเป็นต้น

{๑๒๕๖} ถาม : ผู้เดินต้องอาบัติเท่าไร ผู้ยืนต้องอาบัติเท่าไร ผู้นั่งต้องอาบัติเท่าไร และผู้นอนต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : ผู้เดินต้องอาบัติ ๔ ผู้ยืนต้องอาบัติเท่ากัน ผู้นั่งต้องอาบัติ ๔ และผู้นอนต้องอาบัติเท่ากัน

๓. ปาจิตติยะ

ว่าด้วยต้องอาบัติปาจิตตีย์ในขณะเดียวกัน

{๑๒๕๗} [๔๗๖] ถาม : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกัน ซึ่งภิกษุพึงต้องในขณะเดียวกัน ไม่ก่อนไม่หลัง ทั้งหมดมีเท่าไรตอบ : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกัน ซึ่งภิกษุพึงต้องในขณะเดียวกัน ไม่ก่อนไม่หลัง ทั้งหมดมี ๕

{๑๒๕๘} ถาม : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกัน ซึ่งภิกษุพึงต้องในขณะเดียวกัน ไม่ก่อนไม่หลัง ทั้งหมดมีเท่าไร

ตอบ : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกัน ซึ่งภิกษุพึงต้องในขณะเดียวกัน ไม่ก่อนไม่หลัง ทั้งหมดมี ๙

วิธีแสดงอาบัติ

{๑๒๕๙} ถาม : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกันอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสแล้ว ซึ่งภิกษุพึงแสดงด้วย วาจาเท่าไร ทั้งหมดมีเท่าไร

ตอบ : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกันอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสแล้วซึ่งภิกษุพึงแสดงด้วยวาจาอย่างเดียว ทั้งหมดมี ๕{๑๒๖๐} ถาม : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกันอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสแล้ว ซึ่งภิกษุพึงแสดงด้วยวาจาเท่าไร ทั้งหมดมีเท่าไรตอบ : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกันอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสแล้ว ซึ่งภิกษุพึงแสดงด้วยวาจาอย่างเดียว ทั้งหมดมี ๙{๑๒๖๑} ถาม : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกันอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสแล้ว ซึ่งภิกษุพึงแสดงระบุอะไร ทั้งหมดมีเท่าไรตอบ : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกันอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสแล้ว ซึ่งภิกษุพึงแสดงระบุวัตถุ ทั้งหมดมี ๕{๑๒๖๒} ถาม : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกันอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสแล้ว ซึ่งภิกษุพึงแสดงระบุอะไร ทั้งหมดมีเท่าไร

ตอบ : อาบัติปาจิตตีย์ที่ต่างวัตถุกันอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสแล้ว ซึ่งภิกษุพึงแสดงระบุวัตถุ ทั้งหมดมี ๙

ยาวตติยกาบัติเป็นต้น

{๑๒๖๓} ถาม : เพราะสวดสมนภาสน์ครบสามจบ เป็นอาบัติเท่าไร เพราะการกล่าวเป็นปัจจัย เป็นอาบัติเท่าไร ภิกษุเคี้ยว ต้องอาบัติเท่าไร เพราะฉันเป็นปัจจัย เป็นอาบัติเท่าไรตอบ : เพราะสวดสมนุภาสน์ครบสามจบเป็นอาบัติ ๓ เพราะการกล่าวเป็นปัจจัย เป็นอาบัติ ๖ ภิกษุเคี้ยวต้องอาบัติ ๓ ตัว เพราะฉันเป็นปัจจัย เป็นอาบัติ ๕

ฐานะแห่งยาวตติยกาบัติเป็นต้น

{๑๒๖๔} ถาม : ยาวตติยกาบัติทั้งมวลย่อมถึงฐานะเท่าไร อาบัติมีแก่คนกี่พวก และอธิกรณ์มีแก่คนกี่พวก

ตอบ : ยาวตติยกาบัติทั้งมวลย่อมถึงฐานะ ๕ อาบัติมีแก่สหธรรมิก ๕ และอธิกรณ์มีแก่สหธรรมิก ๕

วินิจฉัยเป็นต้น

{๑๒๖๕} ถาม : วินิจฉัยมีแก่บุคคลกี่ประเภท การระงับมีแก่บุคคลกี่ประเภท บุคคลกี่ประเภทไม่ต้องอาบัติ และภิกษุย่อมงามด้วยฐานะเท่าไรตอบ : วินิจฉัยมีแก่สหธรรมิก ๕ ประเภท การระงับมีแก่สหธรรมิก ๕ ประเภท สหธรรมิก ๕ ประเภทไม่ต้องอาบัติ และภิกษุย่อมงามด้วยฐานะ ๓ สถาน

อาบัติทางกายในราตรีเป็นต้น

{๑๒๖๖} ถาม : อาบัติทางกายในราตรีมีเท่าไร ทางกายในกลางวันมีเท่าไร ภิกษุเพ่งดูต้องอาบัติเท่าไร เพราะบิณฑบาตเป็นปัจจัยเป็นอาบัติเท่าไรตอบ : อาบัติทางกายในราตรีมี ๒ ทางกายในกลางวันมี ๒ ภิกษุเพ่งดูต้องอาบัติตัวเดียว เพราะบิณฑบาตเป็นปัจจัยเป็นอาบัติตัวเดียว

ภิกษุที่สงฆ์ยกวัตรเป็นต้น

{๑๒๖๗} ถาม : ภิกษุเห็นอานิสงส์เท่าไร จึงแสดงเพราะเชื่อผู้อื่น ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรตรัสไว้มีเท่าไร ความประพฤติชอบมีเท่าไรตอบ : ภิกษุเห็นอานิสงส์ ๘ อย่าง จึงแสดงเพราะเชื่อผู้อื่น ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรตรัสไว้มี ๓ ประเภท ความประพฤติชอบมี ๔๓ ข้อ

มุสาวาทเป็นต้น

{๑๒๖๘} ถาม : มุสาวาทถึงฐานะเท่าไร ที่ตรัสว่าอย่างยิ่งมีเท่าไร ปาฏิเทสนียะมีกี่สิกขาบท การแสดงโทษของบุคคลกี่ประเภทตอบ : มุสาวาทถึงฐานะ ๕ ที่ตรัสว่าอย่างยิ่งมี ๑๔ สิกขาบท ปาฏิเทสนียะมี ๑๒ สิกขาบท การแสดงโทษของบุคคล ๔ ประเภท

องค์ของมุสาวาทเป็นต้น

{๑๒๖๙} ถาม : มุสาวาทมีองค์เท่าไร องค์อุโบสถมีเท่าไร องค์ของผู้ควรเป็นทูตมีเท่าไร ติตถิยวัตรมีเท่าไร

ตอบ : มุสาวาทมีองค์ ๘ องค์อุโบสถมี ๘ องค์ของภิกษุผู้ควรเป็นทูตมี ๘ ติตถิยวัตรมี ๘

อุปสัมปทาเป็นต้น

{๑๒๗๐} ถาม : อุปสัมปทามีวาจาเท่าไร ภิกษุณีพึงลุกรับภิกษุณีกี่ประเภท พึงให้อาสนะแก่ภิกษุณีกี่ประเภท ภิกษุผู้สั่งสอนภิกษุณีต้องประกอบด้วยคุณสมบัติเท่าไรตอบ : อุปสัมปทามีวาจา ๘ ภิกษุณีพึงลุกรับภิกษุณี ๘ ประเภท พึงให้อาสนะแก่ภิกษุณี ๘ ประเภท ภิกษุผู้สั่งสอนภิกษุณีต้องประกอบด้วยคุณสมบัติ ๘

ความขาดเป็นต้น

{๑๒๗๑} ถาม : ความขาดมีแก่คนเท่าไร อาบัติถุลลัจจัยมีแก่คนเท่าไร บุคคลเท่าไรไม่ต้องอาบัติ อาบัติและอนาบัติของคน ทั้งหมดมีวัตถุอย่างเดียวกันหรือตอบ : ความขาดมีแก่คนผู้เดียว อาบัติถุลลัจจัยมีแก่คน ๔ ประเภท บุคคล ๔ ประเภทไม่ต้องอาบัติ อาบัติและอนาบัติของคนทั้งหลายมีวัตถุอย่างเดียวกัน

กรรมเนื่องด้วยญัตติเป็นต้น

{๑๒๗๒} ถาม : อาฆาตวัตถุมีเท่าไร สงฆ์แตกกันด้วยเหตุเท่าไร อาบัติชื่อปฐมาปัตติกาในพระศาสนานี้มีเท่าไร ทำด้วยญัตติมีเท่าไร

ตอบ : อาฆาตวัตถุมี ๙ สงฆ์แตกกันด้วยเหตุ ๙ อย่าง อาบัติชื่อปฐมาปัตติกาในพระศาสนานี้มี ๙ อย่าง ทำด้วยญัตติมี ๙

๔. อวันทนียปุคคลาทิ

ว่าด้วยบุคคลที่ไม่ควรกราบไหว้เป็นต้น

{๑๒๗๓} [๔๗๗] ถาม : บุคคลเท่าไรอันภิกษุไม่พึงกราบไหว้ และไม่พึงทำอัญชลีกรรมและสามีจิกรรม เพราะทำแก่บุคคลเท่าไร ต้องอาบัติทุกกฏ ใช้จีวรมีกำหนดเท่าไรตอบ : บุคคล ๑๐ ประเภทอันภิกษุไม่พึงกราบไหว้ ไม่พึงทำอัญชลีกรรม และสามีจิกรรม เพราะทำแก่บุคคล ๑๐ ประเภท ต้องอาบัติทุกกฏ ใช้ทำจีวรมีกำหนด ๑๐ วัน

ให้จีวรเป็นต้น

{๑๒๗๔} ถาม : จีวรควรให้แก่บุคคลในศาสนานี้ผู้จำพรรษาแล้วกี่ประเภท เมื่อมีผู้รับแทนควรให้แก่บุคคลกี่ประเภท และไม่ควรให้แก่บุคคลกี่ประเภทตอบ : จีวรควรให้แก่สหธรรมิก ๕ ในศาสนานี้ ผู้จำพรรษาแล้ว เมื่อมีผู้รับแทนควรให้แก่บุคคล ๗ ประเภท ไม่ควรให้แก่บุคคล ๑๖ ประเภท

ภิกษุอยู่ปริวาส

{๑๒๗๕} ถาม : ภิกษุผู้อยู่ปริวาสปกปิดอาบัติกี่ร้อยไว้ ๑๐๐ ราตรี ต้องอยู่ปริวาสกี่ราตรีจึงจะพ้น

ตอบ : ภิกษุผู้อยู่ปริวาสปกปิดอาบัติ ๑,๐๐๐ ไว้ ๑๐๐ ราตรี ต้องอยู่ปริวาส ๑๐ ราตรี จึงจะพ้น

โทษแห่งกรรม

{๑๒๗๖} ถาม : โทษแห่งกรรมที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร กรรมไม่เป็นธรรมทั้งหมดที่ตรัสไว้ ในเรื่องวินัยที่นครจัมปามีเท่าไร

ตอบ : โทษแห่งกรรมที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๑๒ อย่าง กรรมที่ตรัสไว้ในเรื่องวินัยที่นครจัมปาล้วนไม่เป็นธรรมทั้งหมด

กรรมสมบัติ

{๑๒๗๗} ถาม : กรรมสมบัติที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร กรรมเป็นธรรมทั้งหมดที่ตรัสไว้ใน เรื่องวินัยที่นครจัมปามีเท่าไร

ตอบ : กรรมสมบัติที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๔ อย่าง กรรมที่ตรัสไว้ไนเรื่องวินัยที่นครจัมปาล้วนเป็นธรรม

กรรม ๖ อย่าง

{๑๒๗๘} ถาม : กรรมที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร กรรมที่ตรัสไว้ในเรื่องวินัยที่นครจัมปาที่เป็นธรรมมีเท่าไร ที่ไม่เป็นธรรมมีเท่าไร

ตอบ : กรรมที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๖ อย่าง บรรดากรรม ๖ นี้ กรรมที่พระพุทธเจ้าผู้ เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้ในเรื่องวินัยที่นครจัมปาที่เป็นธรรมมีอย่างเดียว ที่ไม่เป็นธรรมมี ๕ อย่าง

กรรม ๔ อย่าง

{๑๒๗๙} ถาม : กรรมที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร กรรมที่ตรัสไว้ในเรื่องวินัยที่นครจัมปาที่เป็นธรรมมีเท่าไร ที่ไม่เป็นธรรมมีเท่าไร

ตอบ : กรรมที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๔ อย่าง บรรดากรรม ๔ นี้ กรรมที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้ในเรื่องวินัยที่นครจัมปา ที่เป็นธรรมมีอย่างเดียว ที่ไม่เป็นธรรมมี ๓ อย่าง

อาบัติระงับและไม่ระงับ

{๑๒๘๐} ถาม : กองอาบัติใดอันพระอนันตชินเจ้าผู้คงที่ ผู้ทรงเห็น วิเวกทรงแสดงแล้ว ในกองอาบัตินั้น กองอาบัติเท่าใด เว้นสมถะเสีย ย่อมระงับ ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ ข้าพเจ้าถามข้อนั้น ขอท่านจงบอกตอบ : กองอาบัติใดอันพระอนันตชินเจ้าผู้คงที่ ผู้ทรงเห็นวิเวกทรงแสดงแล้ว ในกองอาบัตินั้น กองอาบัติกองเดียว เว้นสมถะเสียย่อมระงับ ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ ข้าพเจ้าบอกข้อนั้นแก่ท่าน

ภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ไปสู่อบาย

{๑๒๘๑} ถาม : ภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ที่ต้องเกิดในอบาย ตกนรกตลอดกัป อันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้เฉพาะพระวินัย

ตอบ : ภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ที่ต้องเกิดในอบาย ตกนรกตลอดกัป อันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๑๔๔ ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

ภิกษุทำลายสงฆ์ไม่ไปสู่อบาย

{๑๒๘๒} ถาม : ภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ที่ไม่ต้องเกิดในอบายอันพระพุทธเจ้า ผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : ภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ที่ไม่ต้องเกิดในอบายอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๑๘ ขอท่านจงฟัง วิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

หมวด ๘

{๑๒๘๓} ถาม : หมวด ๘ อันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : หมวด ๘ อันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้ ๑๘ หมวด ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้ เฉพาะพระวินัย

๕. โสฬสกกัมมาทิ

ว่าด้วยกรรม ๑๖ อย่างเป็นต้น

{๑๒๘๔} [๔๗๘] ถาม : กรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัย

ตอบ : กรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๑๖ อย่าง ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

โทษแห่งกรรม ๑๒

{๑๒๘๕} ถาม : โทษแห่งกรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : โทษแห่งกรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๑๒ อย่าง ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

กรรมสมบัติ ๔

{๑๒๘๖} ถาม : กรรมสมบัติอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : กรรมสมบัติอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๔ อย่าง ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

กรรม ๖

{๑๒๘๗} ถาม : กรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : กรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๖ อย่าง ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

กรรม ๔

{๑๒๘๘} ถาม : กรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : กรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๔ อย่าง ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

ปาราชิก ๘

{๑๒๘๙} ถาม : ปาราชิกอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : ปาราชิกอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๘ ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

สังฆาทิเสส ๒๓

{๑๒๙๐} ถาม : สังฆาทิเสสอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : สังฆาทิเสสอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๒๓ ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

อนิยต ๒

{๑๒๙๑} ถาม : อนิยตอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัย

ตอบ : อนิยต อันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๒ ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

นิสสัคคิยะ ๔๒

{๑๒๙๒} ถาม : นิสสัคคิยะอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : นิสสัคคิยะอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๔๒ ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

ปาจิตติยะ ๑๘๘

{๑๒๙๓} ถาม : ปาจิตติยะอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้เฉพาะพระวินัยตอบ : ปาจิตติยะอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๑๘๘ ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

ปาฏิเทสนียะ ๑๒

{๑๒๙๔} ถาม : ปาฏิเทสนียะอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : ปาฏิเทสนียะอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๑๒ ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัย

เสขิยะ ๗๕

{๑๒๙๕} ถาม : เสขิยะอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มีเท่าไร ข้าพเจ้าทั้งหลายขอฟังวิสัยของท่านผู้รู้เฉพาะพระวินัยตอบ : เสขิยะอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ตรัสไว้มี ๗๕ ขอท่านจงฟังวิสัยของข้าพเจ้าผู้รู้เฉพาะพระวินัยปัญหาข้อใด ท่านถามแล้วด้วยดีฉันใด ปัญหาข้อนั้นข้าพเจ้าตอบแล้วด้วยดีฉันนั้น อนึ่ง ในคำถามและคำตอบจะไม่อ้างถึงสูตรอะไร ไม่มีแล

จบ ทุติยคาถาสังคณิกะ

เสทโมจนคาถา

คาถาว่าด้วยปัญหาที่แก้จนเหงื่อไหล

๑. อวิปปวาสปัญหา

ปัญหาว่าด้วยการไม่อยู่ปราศ

{๑๒๙๖} [๔๗๙] บุคคลไม่มีสังวาสอยู่ร่วมกับภิกษุและภิกษุณี อันภิกษุและภิกษุณีย่อมไม่ได้การสมโภคบางอย่างในบุคคลนั้น ไม่ต้องอาบัติเพราะไม่อยู่ปราศ ปัญหาข้อนี้ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว{๑๒๙๗} พระพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ตรัสว่าไม่เป็นอาบัติแก่ภิกษุผู้จำหน่าย ผู้ใช้สอยครุภัณฑ์ ๕ อย่าง ปัญหาข้อนี้ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว{๑๒๙๘} ข้าพเจ้าไม่กล่าวถึงบุคคล ๑๐ ประเภท เว้นบุคคล ๑๑ ประเภทเสีย ภิกษุไหว้ภิกษุผู้แก่กว่าเป็นอาบัติ ปัญหาข้อนี้ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว{๑๒๙๙} ภิกษุไม่ใช่ผู้ถูกยกวัตร ไม่ใช่ผู้อยู่ปริวาส ไม่ใช่ผู้ทำลายสงฆ์และไม่ใช่ผู้ไปเข้ารีต ตั้งอยู่ในภูมิของภิกษุ ผู้มีสังวาสเสมอกัน ไฉนจึงไม่ทั่วไปแก่สิกขา ปัญหาข้อนี้ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว{๑๓๐๐} บุคคลเข้าถึงธรรม ไต่ถามกุศลที่ประกอบด้วยประโยชน์ ไมใช่คนเป็น ไม่ใช่คนตาย ไม่ใช่คนนิพพาน ท่านผู้รู้ทั้งหลายเรียกบุคคลนั้นว่าอย่างไร ปัญหาข้อนี้ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว