ท่านพระอุบาลีเข้าเฝ้าทูลถามปัญหา เล่ม ๘

เอกํสํ จีวรํ กตฺวา ปคฺคณฺหิตฺวาน อญฺชลึ

อาสึสมานรูโป ว กิสฺส ตฺวํ อิธมาคโต ฯ

ทฺวีสุ วินเยสุ [๑] ปญฺญตฺตา

อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ

กติ เต สิกฺขาปทา โหนฺติ

กตีสุ นคเรสุ ปญฺญตฺตา ฯ

ภทฺทโก เต อุมฺมงฺโค โยนิโส ปริปุจฺฉสิ

ตคฺฆ เต อหมกฺขิสฺสํ ยถาปิ ๒ กุสโล ตถา ฯ

ทฺวีสุ วินเยสุ [๑] ปญฺญตฺตา

อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ

อฑฺฒุฑฺฒสตานิ เต โหนฺติ

สตฺตสุ นคเรสุ ๓ ปญฺญตฺตา ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า ท่านห่มผ้าเฉวียงบ่า ประนมมือดูเหมือนมีความมุ่ง มา ณ สถานที่นี้ เพื่อประสงค์อะไร?

ท่านพระอุบาลีกราบทูลว่า สิกขาบทที่พระองค์ทรงบัญญัติไว้ในวินัยทั้งสอง ย่อมมาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถ สิกขาบทเหล่านั้น มีเท่าไร? ทรงบัญญัติไว้ ณ พระนครกี่แห่ง?

พ. ปัญญาของท่านดี ท่านสอบถามโดยแยบคาย เพราะฉะนั้นเราจักบอกแก่ท่านตามที่ท่านเป็นผู้ฉลาดถาม.

สิกขาบทที่บัญญัติไว้ในวินัยทั้งสอง ย่อมมาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถสิกขาบทเหล่านั้นมี ๓๕๐ สิกขาบท ตถาคตบัญญัติไว้ ณ พระนคร ๗ แห่ง.

กตเมสุ สตฺตสุ นคเรสุ ปญฺญตฺตา ฯ

อิงฺฆ เม ตฺวํ ๔ พฺยากร นํ ๕ ฯ

ตว ๖ วจนปถํ นิสามยิตฺวา

ปฏิปชฺเชม หิตาย โน สิยา ๗ ฯ

เวสาลิยา ราชคเห สาวตฺถิยา จ อาฬวิยา

โกสมฺพิยา จ สกฺเกสุ ภคฺเคสุ เจว ปญฺญตฺตา ฯ

๑ ม. เย. ฯ ๒ ม. ยถาสิ ฯ ๓ สตฺตนคเรสุ ? ๔ ยุ. ตํ ฯ ๕ ยุ. พฺยากรณํ ฯ

๖ สี. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ฯ ม. ยุ. ตํ ฯ ๗ โป. สิยาติ ฯ

อุ. สิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้ ณ พระนคร ๗ แห่งๆ ไหนบ้าง? ของพระองค์ได้โปรดแจ้งพระนคร ๗ แห่งนั้นแก่ข้าพระพุทธเจ้าๆ ได้ฟังทางแห่งพระดำรัสของพระองค์แล้ว จะปฏิบัติข้อนั้นจะพึงมีเพื่อความเกื้อกูลแก่พวกข้าพระพุทธเจ้า.

พ. สิกขาบทเหล่านั้น บัญญัติไว้ ณ พระนครเวสาลี ๑ พระนครราชคฤห์ ๑พระนครสาวัตถี ๑ พระนครอาฬวี ๑ พระนครโกสัมพี ๑ สักกชนบท ๑ ภัคคชนบท ๑.

กติ เวสาลิยา ปญฺญตฺตา กติ ราชคเห กตา

สาวตฺถิยา กติ โหนฺติ ๑ กติ อาฬวิยา กตา ๒

กติ โกสมฺพิยา ปญฺญตฺตา กติ สกฺเกสุ วุจฺจนฺติ

กติ ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตา ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ

ทสเวสาลิยา ปญฺญตฺตา เอกวีสา ๓ ราชคเห กตา

ฉอูนตีณิ สตานิ สพฺเพ สาวตฺถิยา กตา

ฉ อาฬวิยา ปญฺญตฺตา อฏฺฐ โกสมฺพิยา กตา

อฏฺฐ สกฺเกสุ วุจฺจนฺติ ตโย ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตา ฯ

เย เวสาลิยา ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ๔ ฯ

เมถุนํ วิคฺคหุตฺตริ ๕ อติเรกญฺจ กาฬกํ

ภูตํ ปรมฺปราภตฺตํ ทนฺตโปเณน อเจลโก

ภิกฺขุนีสุ จ อกฺโกโส ทเสเต เวสาลิยา กตา ฯ

เย ราชคเห ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ๔ ฯ

อทินฺนาทานํ ราชคเห เทฺว จ อนุทฺธํสนา ๖

เทฺวปิ จ เภทา อนฺตรวาสกํ

รูปิยํ สุตฺตํ อุชฺฌาปนเกน จ

ปาจิตปิณฺฑํ คณโภชนํ วิกาเล

จาริตฺตํ นฺหานํ อูนวีส

จีวรํ ทตฺวา โวสาสนฺตี เอเต ราชคเห กตา ฯ

คิรคฺคจริยา ตตฺเถว ๑ ฉนฺททาเนน เอกวีสติ ฯ

เย สาวตฺถิยา ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ

ปาราชิกานิ จตฺตาริ สงฺฆาทิเสสา ภวนฺติ โสฬส

อนิยตา [๒] เทฺว โหนฺติ นิสฺสคฺคิยา จตุวีสติ

ฉปฺปญฺญาสสตญฺเจว ขุทฺทกานิ ปวุจฺจเร ๓

ทส คารยฺหา เทฺวสตฺตติ เสขิยา ฯ

ฉอูนตีณิ สตานิ สพฺเพ สาวตฺถิยา กตา ฯ

เย อาฬวิยา ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ

กุฏิโกสิยเสยฺยา จ ขณเน คจฺฉ เทวเต

สปฺปาณกญฺจ สิญฺจนฺติ ฉ เอเต อาฬวิยา กตา ฯ

เย โกสมฺพิยา ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ

มหาวิหาโร โทวจสฺสํ อญฺญํ ทฺวารํ สุราย จ

อนาทริยํ สหธมฺโม จ ปโยปาเนน อฏฺฐมํ ฯ

เย สกฺเกสุ ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ

เอฬกโลมานิ ปตฺโต จ โอวาโทปิ จ ๔ เภสชฺชํ

สูจิ อารญฺญโก เจว ฉ เอเต ๕ กาปิลวตฺถเว ฯ

อุทเก สุทฺธิยา โอวาโท ภิกฺขุนีสุ ปวุจฺจติ ๑ ฯ

เย ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ

สมาทหิตฺวา วิสิพฺเพนฺติ สามิเสน สสิตฺถกํ ฯ

ปาราชิกานิ จตฺตาริ สงฺฆาทิเสสานิ ภวนฺติ สตฺต

นิสฺสคฺคิยานิ อฏฺฐ ทฺวตฺตึสติ จ ขุทฺทกา ๒

เทฺวคารยฺหา ตโย เสขา ฉปฺปญฺญาส (๓)

ฉสุ นคเรสุ ปญฺญตฺตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา

ฉอูนตีณิ สตานิ สพฺเพ สาวตฺถิยา กตา

(๔) โคตเมน ยสสฺสินา ฯ

๑ ปญฺญตฺตา ? ๒ ยุ. ตถา ฯ ๓ สี. ยุ. เอกวีสํ ฯ ๔ ม. ยุ. ยถาตถํ ฯ

๕ สี. ม. ยุ. เมถุนวิคฺคหุตฺตริ ฯ

๖ ม. อทินฺนาทานํ ราชคเห เทฺว อนุทฺธํสนา เทฺวปิ จ เภทา

อนฺตรวาสกํ รูปิยํ สุตฺตํ อุชฺฌาปเนน จ ปาจิตปิณฺฑํ

คณโภชนํ วิกาเล จ จาริตฺตํ นฺหานํ อูนวีสติ ฯ

๑ สี. ยุ. ตเถว ฯ ๒ ม. ยุ. จ ฯ ๓ ม. ยุ. ปวุจฺจนฺติ ฯ ๔ ม. ยุ. โอวาโท

เจว ฯ ๕ ม. อฏฺเฐเต ฯ

สิกขาบทบัญญัติ

อุ. สิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้ ณ พระนครเวสาลี มีเท่าไร? ณ พระนคร

ราชคฤห์ มีเท่าไร? ณ พระนครสาวัตถี มีเท่าไร? ณ พระนครอาฬวีมีเท่าไร? ณ พระนครโกสัมพี มีเท่าไร? ณ สักกชนบท มีเท่าไร? ณภัคคชนบท มีเท่าไร? พระองค์อันข้าพระพุทธเจ้าทูลถามแล้ว ขอได้โปรด

ตอบข้อนั้นแก่ข้าพระพุทธเจ้า.

พ. สิกขาบทที่บัญญัติไว้ ในพระนครเวสาลีมี ๑๐ สิกขาบท.

ในพระนครราชคฤห์มี ๒๑ สิกขาบท. ในพระนครสาวัตถี รวมทั้งหมด มี๒๙๔ สิกขาบท. ในพระนครอาฬวี มี ๖ สิกขาบท. ในพระนครโกสัมพี มี๘ สิกขาบท. ในสักกชนบทมี ๘ สิกขาบท. ในภัคคชนบท. มี ๓

สิกขาบท.

สิกขาบทเหล่าใดได้บัญญัติไว้ในพระนครเวสาลี ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นตามที่จะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยเสพเมถุน ๑สิกขาบทว่าด้วยฆ่ามนุษย์ ๑ สิกขาบทว่าด้วยอวดอุตตริมนุสสธรรมที่ไม่มีจริง ๑ สิกขาบทว่าด้วยทรงอติเรกจีวร ๑ สิกขาบทว่าด้วยหล่อสันถัตด้วยขนเจียมดำล้วน ๑ สิกขาบทว่าด้วยอวดอุตตริมนุสสธรรมที่มีจริง ๑สิกขาบทว่าด้วยภัตรทีหลัง ๑ สิกขาบทว่าด้วยไม้ชำระฟัน ๑ สิกขาบทว่าด้วยให้ของเคี้ยวของฉันแก่อเจลก ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีด่าภิกษุ ๑ รวม

สิกขาบทที่บัญญัติไว้ในพระนครเวสาลี เป็น ๑๐ สิกขาบท

สิกขาบทเหล่าใดที่บัญญัติไว้ในพระนครราชคฤห์ ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น ตามที่จะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้ ณ พระนครราชคฤห์ ๑ สิกขาบทว่าด้วยตามกำจัดภิกษุรวม ๒สิกขาบทว่าด้วยทำลายสงฆ์และประพฤติตามรวม ๒, สิกขาบทว่าด้วยรับอันตรวาสก ๑, สิกขาบทว่าด้วยแลกเปลี่ยนรูปิยะ ๑, สิกขาบทว่าด้วยขอด้าย ๑, สิกขาบทว่าด้วยบ่นว่า ๑, สิกขาบทว่าด้วยฉันโภชนะที่ภิกษุณีแนะให้เขาถวาย ๑ สิกขาบทว่าด้วยอาหารในโรงทาน ๑ สิกขาบทว่าด้วยฉันหมู่ ๑ สิกขาบทว่าด้วยฉันในเวลาวิกาล ๑ สิกขาบทว่าด้วยเที่ยวไปในสกุล ๑ สิกขาบทว่าด้วยอาบน้ำ ๑ สิกขาบทว่าด้วยบวชคนมีอายุไม่ครบ ๑สิกขาบทว่าด้วยให้จีวร ๑ สิกขาบทว่าด้วยฉันโภชนะที่ภิกษุณียืนสั่งเสีย ๑สิกขาบทว่าด้วยเที่ยวยอดเขา ๑ สิกขาบทว่าด้วยจาริก ๑ สิกขาบทเหล่านี้บัญญัติไว้ในพระนครราชคฤห์ รวมกับการให้ฉันทะในกรรมนั้น

แหละ เป็น ๒๑ สิกขาบท.

สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในพระนครสาวัตถี ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น ตามที่กล่าวต่อไป. ปาราชิก ๔ ของภิกษุณี สังฆาทิเลส ๑๖อนิยต ๒ นิสสัคคียะ ๒๔ สิกขาบทที่เรียกว่าขุททกสิกขาบทมี ๑๕๖สิกขาบทที่ควรติเตียน ๑๐ สิกขาบทเสขิยวัตร ๗๒ สิกขาบท รวมสิกขาบททั้งหมดที่บัญญัติไว้ ในพระนครสาวัตถี ๒๙๔ สิกขาบท.

สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในพระนครอาฬวี ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นดังจะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยให้ทำกุฎี ๑ สิกขาบทว่าด้วยทำสันถัตเจือไหม ๑ สิกขาบทว่าด้วยนอนร่วมกับอนุปสัมบัน ๑ สิกขาบทว่าด้วยขุดดิน ๑ สิกขาบทว่าด้วยพรากภูตคาม ๑ สิกขาบทว่าด้วยน้ำมีตัวสัตว์เอารดหญ้าหรือดิน ๑ สิกขาบทเหล่านี้รวม ๖ สิกขาบท บัญญัติไว้

ในพระนครอาฬวี.

สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในพระนครโกสัมพี ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป สิกขาบทว่าด้วยให้ทำวิหารใหญ่ ๑สิกขาบทว่าด้วยภิกษุว่ายากสอนยาก ๑ สิกขาบทว่าด้วยแกล้งพูดคำอื่นกลบเกลื่อน ๑ สิกขาบทว่าด้วยกรอบประตู ๑ สิกขาบทว่าด้วยดื่มสุราเมรัย ๑ สิกขาบทว่าด้วยไม่เอื้อเฟื้อ ๑ สิกขาบทว่าด้วยว่ากล่าวโดย

ชอบธรรม ๑ รวมเป็น ๘ สิกขาบททั้งดื่มน้ำนม.

สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในสักกชนบท ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยให้ซักขนเจียม ๑ สิกขาบทว่าด้วยบาตรมีรอยร้าวหย่อน ๕ แห่ง ๑ สิกขาบทว่าด้วยสั่งสอนภิกษุณีถึงที่อยู่ ๑ สิกขาบทว่าด้วยขอเภสัช ๑ สิกขาบทว่าด้วยกล่องเข็ม ๑สิกขาบทว่าด้วยเสนาสนะป่า ๑ รวม ๖ สิกขาบทนี้บัญญัติไว้ ณ พระนครกบิลพัสดุ์ สิกขาบทว่าด้วยทำความสะอาดด้วยน้ำ ๑ สิกขาบทว่าด้วย

ไม่รับโอวาท ๑ ตถาคตได้กล่าวไว้ในหมู่ภิกษุณี.

สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในภัคคชนบท ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยติดไฟผิง ๑ สิกขาบทว่าด้วยมือเปื้อนอามิส ๑ สิกขาบทว่าด้วยน้ำล้างบาตรมีเมล็ดข้าวสุก ๑ สิกขาบทเหล่านั้น คือ ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๗ นิสสัคคิยะ ๘ ขุททกะ ๓๒ปาฏิเทสนียะสิกขาบทที่น่าติ ๒ เสขิยวัตร ๓ อันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระราชาผู้สูงศักดิ์ บัญญัติไว้ใน ๖ พระนคร รวม ๕๖ สิกขาบทในพระนครสาวัตถี พระโคดมผู้มียศ บัญญัติไว้ทั้งหมดรวม ๒๙๔ สิกขาบท.

ยนฺตฺวํ อปุจฺฉิมฺหา อกิตฺตยี โน

ตนฺตํ พฺยากตํ อนญฺญถา ฯ

อญฺญนฺตํ ปุจฺฉาม ๕ ตทิงฺฆ พฺรูหิ ฯ

ครุกํ ลหุกํ จาปิ สาวเสสํ อนวเสสํ

ทุฏฺฐุลฺลญฺจ อทุฏฺฐุลฺลํ เย จ ยาวตติยกา

สาธารณํ อสาธารณํ

วิปตฺติโย จ เยหิ สมเถหิ สมฺมนฺติ

สพฺพานิ เปตานิ วิยากโรหิ ฯ

หนฺท วากฺยํ สุโณม เต ฯ

เอกตึสา เย ครุกา อฏฺเฐตฺถ อนวเสสา

เย ครุกา เต ทุฏฺฐุลฺลา เย ทุฏฺฐุลฺลา สา สีลวิปตฺติ ฯ

ปาราชิกํ สงฺฆาทิเสโส สีลวิปตฺตีติ วุจฺจติ ฯ

ถุลฺลจฺจยํ ปาจิตฺติยํ ปาฏิเทสนียํ ทุกฺกฏํ

ทุพฺภาสิตํ โยจายํ อกฺโกสติ หสฺสาธิปฺปาโย ฯ

อยํ สา อาจารวิปตฺติสมฺมตา ฯ

๑ ม. ยุ. ปวุจฺจนฺติ ฯ ๒ ม. ยุ. ทฺวตฺตึส ขุทฺทกา ฯ ๓ ม. สิกฺขาปทา ฯ

๔ ม. การณิเกน พุทฺเธน ฯ ๕ ม. ยุ. ปุจฺฉามิ ฯ

ทรงพยากรณ์อาบัติหนักและอาบัติเบาเป็นต้น

อุ. ข้าพระพุทธเจ้า ได้ทูลถามปัญหาข้อใดกะพระองค์ พระองค์ได้

ทรงแก้ปัญหาข้อนั้นแก่ข้าพระพุทธเจ้า ได้ทรงแก้ปัญหานั้นๆ โดยมิได้เป็นอย่างอื่น. ข้าพระพุทธเจ้า ขอทูลถามปัญหาข้ออื่นกะพระองค์ ขอพระองค์โปรดตอบปัญหานั้นต่อไป. คือ อาบัติหนัก ๑ อาบัติเบา ๑ อาบัติมีส่วนเหลือ ๑ อาบัติไม่มีส่วนเหลือ ๑ อาบัติชั่วหยาบ ๑ อาบัติไม่ชั่วหยาบ ๑สิกขาบทเป็นยาวตติยกะ ๑ สิกขาบททั่วไป ๑ สิกขาบทไม่ทั่วไป ๑สิกขาบทที่จำแนกไว้ระงับด้วยสมถะเหล่าใด ๑ ขอพระองค์ได้โปรดชี้แจงสิกขาบทนี้แม้ทั้งมวล. พระพุทธเจ้าข้า ข้าพระพุทธเจ้าจะฟังพระดำรัส

ของพระองค์.

พ. อาบัติหนักมี ๓๑ ศีลวิบัติและอาจารวิบัติในอาบัติหนักเหล่านั้น อาบัติปาราชิกที่ไม่มีส่วนเหลือมี ๘ อาบัติใดหนัก อาบัตินั้นชั่วหยาบอาบัติใดชั่วหยาบ อาบัตินั้นเป็นศีลวิบัติ. อาบัติปาราชิก อาบัติสังฆาทิเสสเรียกชื่อว่าศีลวิบัติ. อาบัติถุลลัจจัย ปาจิตติยะ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏทุพภาสิตคือด่าประสงค์จะล้อเล่น อาบัตินี้นั้นรวมเรียกว่า อาจารวิบัติ.

วิปรีตทิฏฺฐึ คณฺหนฺติ อสทฺธมฺเมหิ ปุรกฺขตา

อพฺภาจิกฺขนฺติ สมฺพุทฺธํ ทุปฺปญฺญา โมหปารุตา

อยํ สา ทิฏฺฐิวิปตฺติสมฺมตา ฯ

ทิฏฐิวิบัติ

บุคคลมีปัญญาเขลา อันโมหะครอบงำ ถูกอสัทธรรมรุมล้อมย่อมถือทิฏฐิวิบัติกล่าวตู่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า อาบัตินี้นั้นรวมเรียกว่าทิฏฐิวิบัติ.

อาชีวเหตุ อาชีวการณา ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต อสนฺตํ อภูตํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อุลฺลปติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา สญฺจริตฺตํ สมาปชฺชติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา โย เต วิหาเร วสติ โส ภิกฺขุ อรหาติ ภณติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุ ปณีตโภชนานิ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุนี ปณีตโภชนานิ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุ สูปํ วา โอทนํ วา อคิลาโน อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ ฯ

อยํ สา อาชีววิปตฺติสมฺมตา ฯ

อาชีววิบัติ

ภิกษุผู้ปรารถนาลามก ถูกความอยากครอบงำ ย่อมอวดอุตตริมนุสสธรรม

อันไม่มีไม่เป็นจริง เพราะเหตุอาชีวะ เพราะการณ์อาชีวะ ภิกษุถึงความเที่ยวชักสื่อ เพราะเหตุอาชีวะ เพราะการณ์อาชีวะ ภิกษุกล่าวว่าภิกษุใดอยู่ในวิหารของท่านภิกษุนั้นเป็นอรหันต์ เพราะเหตุอาชีวะ เพราะการณ์อาชีวะ ภิกษุณีขอโภชนะอันประณีตเพื่อประโยชน์ตนมาฉัน เพราะเหตุอาชีวะ เพราะการณ์อาชีวะ ภิกษุไม่อาพาธขอแกงหรือข้าวสุกเพื่อประโยชน์ตนมาฉัน เพราะเหตุอาชีวะ เพราะการณ์อาชีวะ อาบัตินี้นั้นรวมเรียกว่า อาชีววิบัติ.

เอกาทส ยาวตติยกา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ

อุกฺขิตฺตานุวตฺติกา อฏฺฐ ยาวตติยกา

อริฏฺโฐ จณฺฑกาลี จ อิเม เต ยาวตติยกา ฯ

ยาวตติยกะสิกขาบท

ยาวตติยกะสิกขาบท ๑๑ นั้น ท่านจงฟัง ดังจะกล่าวต่อไป อุกขิตตานุวัตติกสิกขาบท ๑ ยาวตติยกะสิกขาบท ๘ อริฏฐสิกขาบท ๑ จัณฑกาลิสิกขาบท ๑สิกขาบทเหล่านี้นั้นชื่อยาวตติยกะสิกขาบท.

ทรงพยากรณ์เฉทนกสิกขาบทและเภทนกสิกขาบทเป็นต้น

กติ เฉทนกานิ กติ เภทนกานิ กติ อุทฺทาลนกานิ กติ อนญฺญปาจิตฺติยานิ กติ ภิกฺขุสมฺมติโย กติ สามีจิโย กติ ปรมานิ

กติ ชานนฺติ ปญฺญตฺตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา ฯ

ฉ เฉทนกานิ เอกํ เภทนกํ เอกํ อุทฺทาลนกํ จตฺตาริ อนญฺญปาจิตฺติยานิ จตสฺโส ภิกฺขุสมฺมติโย สตฺต สามีจิโย จุทฺทส ปรมานิ

โสฬส ชานนฺติ ปญฺญตฺตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา ฯ

อุ. สิกขาบทว่าด้วยการตัดมีเท่าไร? สิกขาบทว่าด้วยการทำลายมีเท่าไร?

สิกขาบทว่าด้วยการรื้อมีเท่าไร? สิกขาบทว่าเป็นปาจิตตีย์มิใช่อื่นมีเท่าไร? สิกขาบทว่าด้วยการสมมติภิกษุมีเท่าไร? สิกขาบทที่ว่าเป็นความชอบ มีเท่าไร? สิกขาบทที่ว่าอย่างยิ่งมีเท่าไร?

สิกขาบทที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระราชาผู้สูงศักดิ์ทรงบัญญัติว่ารู้อยู่ มีเท่าไร?

พ. สิกขาบทว่าด้วยการตัดมี ๖ สิกขาบทว่าด้วยการทำลายมี ๑ สิกขาบทว่าด้วยการรื้อมี ๑ สิกขาบทที่ว่าเป็นปาจิตตีย์มิใช่อื่นมี ๔ สิกขาบทว่าด้วยการสมมติภิกษุมี ๔ สิกขาบทที่ว่าเป็นความชอบมี ๗ สิกขาบทที่ว่าอย่างยิ่งมี ๑๔ สิกขาบทที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระราชาผู้สูงศักดิ์บัญญัติไว้ว่ารู้อยู่มี ๑๖.