จำนวนสิกขาบทของภิกษุเป็นต้น เล่ม ๘

สิกขาบทว่าด้วยสามีจิกรรม (การกระทำที่ชอบ) มีเท่าไร สิกขาบทว่าด้วย อย่างยิ่งมีเท่าไร สิกขาบทที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ทรง บัญญัติว่ารู้อยู่มีเท่าไร”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า “สิกขาบทว่าด้วยการตัดมี ๖ สิกขาบท ว่าด้วยการทำลายมี ๑ สิกขาบทว่าด้วยการรื้อมี ๑ สิกขาบทว่าด้วยเป็น ปาจิตตีย์มิใช่อื่นมี ๔ สิกขาบทว่าด้วยการสมมติภิกษุมี ๔ สิกขาบทว่าด้วย สามีจิกรรมมี ๗ สิกขาบทว่าด้วยอย่างยิ่งมี ๑๔ สิกขาบทที่พระพุทธเจ้า ผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ทรงบัญญัติไว้ว่ารู้อยู่มี ๑๖”

๔. อสาธารณาทิ

ว่าด้วยอสาธารณสิกขาบท ของภิกษุและภิกษุณีเป็นต้น

{๑๐๒๔} [๓๓๘] สิกขาบทของภิกษุมาสู่อุทเทส ทุกวันอุโบสถ รวม ๒๒๐ สิกขาบท

สิกขาบทของภิกษุณีมาสู่อุทเทสทุกวันอุโบสถรวม ๓๐๔ สิกขาบท

สิกขาบทของภิกษุที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุณีมี ๔๖ สิกขาบท

สิกขาบทของภิกษุณีที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุมี ๑๓๐ สิกขาบท

สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ไม่ทั่วไปรวม ๑๗๖ สิกขาบท

สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่มีสิกขาเสมอกันมี ๑๗๔ สิกขาบท

ประเภทสิกขาบทของภิกษุ

{๑๐๒๕} สิกขาบทของภิกษุ ๒๒๐ สิกขาบทมาสู่อุทเทสทุกวันอุโบสถ เธอจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นตามที่จะกล่าว

ต่อไป คือ ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๑๓ อนิยต ๒ นิสสัคคิยะ ๓๐ ถ้วน ขุททกะ ๙๒ ปาฏิเทสนียะ ๔ เสขิยะ ๗๕ สิกขาบท ของภิกษุรวม ๒๒๐ สิกขาบท มาสู่อุทเทสทุกวันอุโบสถ

ประเภทสิกขาบทของภิกษุณี

{๑๐๒๖} สิกขาบทของภิกษุณี ๓๐๔ สิกขาบทมาสู่อุทเทส ทุกวันอุโบสถ เธอจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นตามที่จะกล่าวต่อไป คือ ปาราชิก ๘ สังฆาทิเสส ๑๗ นิสสัคคิยะ ๓๐ ถ้วน ขุททกะ ๑๖๖ ปาฏิเทสนียะ ๘ เสขิยะ ๗๕ สิกขาบทของภิกษุณีรวม ๓๐๔ สิกขาบทมาสู่อุทเทสทุกวันอุโบสถ

อสาธารณสิกขาบทของภิกษุ

{๑๐๒๗} สิกขาบทของภิกษุที่ไม่ทั่วไปแก่ภิกษุณีมี ๔๖ เธอจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นตามที่จะกล่าวต่อไป คือ สังฆาทิเสส ๖ รวมนั้งอนิยต ๒ สิกขาบท เป็น ๘ นิสสัคคิยะ ๑๒ รวมกันเป็น ๒๐ ขุททกะ ๒๒ ปาฏิเทสนียะ ๔ สิกขาบทของภิกษุที่ไม่ทั่วไปแก่ภิกษุณีรวม ๔๖ สิกขาบท

อสาธารณสิกขาบทของภิกษุณี

{๑๐๒๘} สิกขาบทของภิกษุณีที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุมี ๑๓๐ เธอจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นตามที่จะกล่าวต่อไป คือ ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสสที่สงฆ์ขับออกจากหมู่ ๑๐ นิสสัคคิยะ ๑๒ ขุททกะ ๙๖ ปาฏิเทสนียะ ๘ สิกขาบทของภิกษุณีที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุ รวม ๑๓๐ สิกขาบท

สิกขาบทที่ไม่ทั่วไปแก่สองฝ่าย

{๑๐๒๙} สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ไม่ทั่วไปมี ๑๗๖ เธอจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นตามที่จะกล่าวต่อไป คือ ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๑๖ อนิยต ๒ นิสสัคคิยะ ๒๔ ขุททกะ ๑๑๘ ปาฏิเทสนียะ ๑๒ สิกขาบทของทั้งสอง ฝ่ายที่ไม่ทั่วไป รวม ๑๗๖ สิกขาบท

สิกขาบทที่ทั้งสองฝ่ายศึกษาเสมอเหมือนกัน

{๑๐๓๐} สิกขาบทที่ทั้งสองฝ่ายศึกษาเสมอกันมี ๑๗๔ เธอจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นตามที่จะกล่าวต่อไป คือ ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๗ นิสสัคคิยะ ๑๘ ขุททกะ ๗๐ ถ้วน เสขิยะ ๗๕ สิกขาบทที่ทั้งสองฝ่ายศึกษาเสมอกัน รวม ๑๗๔ สิกขาบท

อาบัติที่ระงับไม่ได้

{๑๐๓๑} บุคคลผู้ต้องปาราชิก ๘ จำพวกเป็นผู้ที่ไม่ควรเข้าใกล้ เปรียบเสมอด้วยโคนต้นตาล

บุคคลผู้ต้องปาราชิกเหล่านั้นย่อมไม่งอกงามเหมือนใบไม้เหลือง เหมือนศิลาหนาที่แตกจากกัน เหมือนคนศีรษะขาด เหมือนต้นตาลยอดด้วนฉะนั้น

อาบัติที่ระงับได้

{๑๐๓๒} สังฆาทิเสส ๒๓ อนิยต ๒ นิสสัคคิยะ ๔๒ ปาจิตตีย์ ๑๘๘ ปาฏิเทสนียะ ๑๒ เสขิยะ ๗๕ ระงับด้วยสมถะ ๓ คือ สัมมุขาวินัย ๑ ปฏิญญาตกรณะ ๑ ติณวัตถารกะ ๑

ส่วนที่ทรงจำแนก

{๑๐๓๓} อุโบสถ ๒ ปวารณา ๒ กรรม ๔ อันพระชินเจ้าทรงแสดงแล้ว อุทเทสของภิกษุ ๕ และอุทเทสของภิกษุณี ๔ ย่อมไม่มีเป็นอย่างอื่นและกองอาบัติมี ๗

อธิกรณ์

{๑๐๓๔} อธิกรณ์ ๔ ระงับด้วยสมถะ ๗ คือ ระงับด้วยสมถะ ๒ ด้วยสมถะ ๔ ด้วยสมถะ ๓ แต่กิจจาธิกรณ์ระงับด้วยสมถะ ๑

๕. ปาราชิกาทิอาปัตติ

ว่าด้วยการวิเคราะห์อาบัติปาราชิกเป็นต้น

ความหมายของคำว่าปาราชิก

{๑๐๓๕} [๓๓๙] คำใดที่เรากล่าวไว้ว่า ‘ปาราชิก’ เธอจงฟังคำนั้นตามที่จะกล่าวต่อไป คือ บุคคลผู้เคลื่อนแล้ว ผิดแล้ว