เรื่องพระอุปนนท์หวงกันเสนาสนะไว้ ๒ แห่ง เล่ม ๗

๓. ตติยภาณวาร

พระพุทธบัญญัติห้ามมิให้กันเสนาสนะไว้ ๒ แห่ง

{๒๘๓} [๓๑๙] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระอุปนันทศากยบุตรถือเสนาสนะไว้ ในเขตพระนครสาวัตถีแล้วได้ไปยังวัดใกล้หมู่บ้านแห่งหนึ่ง แม้ในวัดนั้น ก็ได้ถือเสนาสนะอีก ครั้งนั้น ภิกษุเหล่านั้นปรึกษากันว่า “ท่านทั้งหลาย ท่านพระอุปนันทศายกบุตรรูปนี้เป็นผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ถ้าเธอจักอยู่จำพรรษา ในวัดนี้ พวกเราทุกรูปจักอยู่ไม่ผาสุก เอาเถอะ เราจะถามเธอดู” จึงภิกษุ เหล่านั้นได้ถามท่านพระอุปนันทศากยบุตรว่า “ท่านอุปนันทะ ท่านถือ เสนาสนะในพระนครสาวัตถีแล้วมิใช่หรือ”“ถูกละ ขอรับ”

“ท่านอุปนันทะ ก็ท่านรูปเดียว เหตุไฉนจึงกันเสนาสนะไว้ถึง ๒ แห่ง เล่า”

“ผมจะละที่นี้ไปเดี๋ยวนี้ ขอรับ จะถือเอาเฉพาะที่พระนครสาวัตถีนั้น”

บรรดาภิกษุผู้มักน้อย สันโดษ ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระอุปนันทศากยบุตรรูปเดียวจึงได้ให้กันเสนาสนะ ไว้ถึง ๒ แห่งเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าทรงสอบถามว่า “ดูก่อนอุปนันทะ ทราบมาว่าเธอรูปเดียวกัน เสนาสนะไว้ถึง ๒ แห่ง จริงหรือ”

ท่านอุปนันทะศากยบุตรทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษ ไฉนเธอ ผู้เดียวจึงได้กันเสนาสนะไว้ถึง ๒ แห่งเล่า เธอถือในที่นั้นแล้วละในที่นี้ ถือ ในที่นี้แล้วละในที่นั้น เมื่อเป็นเช่นนี้ เธอก็เป็นคนอยู่ภายนอกทั้ง ๒ แห่ง

การกระทำของเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ... ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุรูปเดียว ไม่พึงกันเสนาสนะไว้ ๒ แห่ง รูปใดกันไว้ ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธานุญาตธรรมเนียมการนั่งเรียนพระวินัย

{๒๘๔} [๓๒๐] ก็โดยสมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสวินัยกถาแก่ภิกษุ ทั้งหลายโดยอเนกปริยาย คือ ทรงพรรณนาคุณของวินัย คุณของการ เรียนวินัย ทรงสรรเสริญคุณของท่านพระอุบาลีโดยเฉพาะเจาะจง ภิกษุ ทั้งหลายหารือกันว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสวินัยกถาแก่ภิกษุทั้งหลายโดย อเนกปริยาย คือ ทรงพรรณนาคุณของวินัย คุณของการเรียนวินัย ทรง สรรเสริญคุณของท่านพระอุบาลีโดยเฉพาะเจาะจง อย่ากระนั้นเลย พวก เราจงเรียนพระวินัยในสำนักท่านพระอุบาลีกันเถิด”ก็แลภิกษุเหล่านั้นมีจำนวนมากทั้งเถระ ทั้งนวกะ ทั้งมัชฌิมะ ต่าง พากันเรียนพระวินัยในสำนักท่านพระอุบาลี ท่านพระอุบาลียืนสอนด้วย ความเคารพพระเถระทั้งหลาย แม้พระเถระทั้งหลายก็ยืนเรียนด้วย ความเคารพธรรม ในการเรียนนั้น ทั้งพระเถระทั้งท่านพระอุบาลีต่างก็ เมื่อยล้า ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุนวกะผู้สอนนั่งบนอาสนะ เสมอกันหรือสูงกว่าได้ด้วยความเคารพธรรม ให้ภิกษุเถระผู้เรียนนั่งบน อาสนะเสมอกันหรือตํ่ากว่าก็ได้ด้วยความเคารพธรรม”

{๒๘๕} สมัยนั้น ภิกษุทั้งหลายเป็นอันมากยืนรับการสอนในสำนักท่านพระ อุบาลีพากันเมื่อยล้า จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า