พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน อนุโลมติกปัฏฐาน กุสลัตติกะ · สังสัฏฐวาร
ปัจจนียานุโลมนัย เล่ม ๔๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๕๗–๔๗๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๔ ในสังสัฏฐวารมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ อนุโลมติกปัฏฐาน กุสลัตติกะ สังสัฏฐวาร ปัจจนียานุโลมนัย (ฉบับหลวง เล่ม ๔๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๐)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๘๕ หน้า ๓๘๘–๓๙๘
อรรถกถาอนุโลมปัจจนียนัย
เฉพาะปัจจัย ๑๐ ปัจจัย มีนเหตุปัจจัย เป็นต้น ที่กล่าวไว้ในหนหลังได้โดยเป็นปัจจนียะ ในอนุโลมปัจจนียนัยที่เหลือไม่ได้. แม้ในบรรดาปัจจัยที่มีได้ ซึ่งตั้งอยู่โดยอนุโลม ในเหตุปัจจัยแม้เหล่านั้น ฌานปัจจัยและมัคคปัจจัยย่อมได้โดยเป็นปัจจนียะ. คำทั้งปวง พึงทราบด้วยอำนาจแห่งคำที่กล่าวแล้วในหนหลัง.
อรรถกถาอนุโลมปัจจนียนัย จบ
ปัจจนียนุโลมนัย
การนับวาระในปัจจนียานุโลมแห่งสังสัฏฐวาระ
[๔๕๗] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสหชาต-ปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี๒ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระในอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ในวิปากปัจจัยมี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๒ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๒ วาระในฌานปัจจัย มี ๒ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัยมี ๒ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๒ วาระในนัตถิปัจจัย มี ๒ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอวิคตปัจจัยมี ๒ วาระ.
[๔๕๘] เพราะนเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒วาระ... ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
ในทุกปัจจัย มี ๒ วาระ.
[๔๕๙] เพราะนเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปุเรชาตปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสมนันตร-ปัจจัย มี ๒ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัยมี ๒ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ในวิปากปัจจัยมี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๒ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๒ วาระในฌานปัจจัย มี ๒ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัยมี ๒ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๒ วาระในนัตถิปัจจัย มี ๒ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอวิคตปัจจัยมี ๒ วาระ.
[๔๖๐] เพราะเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปุเรชาตปัจจัย นปัจฉา-ชาตปัจจัย นอาเสวนปัจจัย นกัมมปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑วาระ ... ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระในสหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสย-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ใน
สัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในนัตถิปัจจัยมี ๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในทุกปัจจัย มี ๑ วาระ.
[๔๖๑] เพราะนเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปุเรชาตปัจจัย นปัจฉา-ชาตปัจจัย นอาเสวนปัจจัย นกัมมปัจจัย นวิปากปัจจัย นมัคคปัจจัยนวิปปยุตตปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ในอนันตรปัจจัยมี ๑ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๑ วาระในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในอุปนิสสย-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑วาระ ในฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
(๑เพราะนวิปากปัจจัย เพราะนมัคคปัจจัย นวิปปยุตตปัจจัย ก็เช่นเดียวกันกับ นกัมมปัจจัย).
[๔๖๒] เพราะนอธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ...ในอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ วาระ...ฯลฯ ... ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
เพราะนอธิปติปัจจัย นเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒วาระ ...ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
วาระซึ่งมี นอธิปติปัจจัยเป็นมูล พึงแจกอย่างเดียวกันกับวาระซึ่งมี นเหตุปัจจัยเป็นมูล โดยยึด นเหตุปัจจัย เป็นหลัก.
๑. สงสัยบาลีเกิน.
[๔๖๓] เพราะนปุเรชาตปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัยมี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ.
พึงให้พิสดารต่อไปทุก ๆ บท. ในบทที่ไม่ได้เขียนไว้ มี ๓ วาระเช่นนี้.
ในวาระซึ่งมีนปุเรชาตปัจจัยเป็นมูล พึงกระทำปัญหาในอาเสวน-ปัจจัย และในมัคคปัจจัย อย่างละ ๑ ปัญหา โดยยึดเอานเหตุปัจจัยเป็นหลัก ส่วนที่เหลือเหมือนกับนเหตุปัจจัย.
เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย บริบูรณ์เหมือน เพราะนอธิปติปัจจัย.
[๔๖๔] เพราะนกัมมปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ... ในอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๓วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสย-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ โนอาเสวนปัจจัย มี๓ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๓ วาระในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ในสัมปยุตต-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๓วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอวิคต-ปัจจัย มี ๓ วาระ.
[๔๖๕] เพราะนกัมมปัจจัย นเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ใน
สหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสย-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี๑ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตต-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคต-ปัจจัย มี ๑ วาระ.
[๔๖๖] เพราะนกัมมปัจจัย นเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปุเรชาต-ปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระในสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัยมี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระในฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัยมี ๑ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
บทที่เหลือ พึงให้พิสดารโดยอุบายนี้.
นี้เป็นการแสดงโดยย่อ.
[๔๖๗] เพราะนวิปากปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ พึงแจกต่อไปให้บริบูรณ์. ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
เพราะนวิปากปัจจัย นเหุตปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปุเรชาตปัจจัยในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัญญมัญญ-ปัจจัย มี ๒ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี๒ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๒ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๒ วาระ ในฌานปัจจัยมี ๒ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระในอัตถิปัจจัย มี ๒ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๒ วาระ ในวิคตปัจจัย มี๒ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
วาระซึ่งมี นวิปากปัจจัยเป็นมูล มีข้อแตกต่างกันเพียงเท่านี้ ส่วนที่เหลือ เหมือนกันกับวาระซึ่งมี นเหตุปัจจัยเป็นมูล.
[๔๖๘] เพราะนฌานปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสหชาต-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระในกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัยมี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระในวิปปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในนัตถิปัจจัยมี ๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
[๔๖๙] เพราะนฌานปัจจัย นเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปัจฉา-ชาตปัจจัย นอาเสวนปัจจัย นมัคคปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑
วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระในสหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสย-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๑วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหาร-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี๑ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี๑ วาระ.
[๔๗๐] เพราะนมัคคปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสหชาต-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิปากปัจจัยมี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระในฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิปปยุตต-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระในวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
[๔๗๑] เพราะนมัคคปัจจัย นเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปุเรชาต-ปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระในสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญ-
มัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัยมี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิปากปัจจัย ที ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในฌานปัจจัยมี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๑วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิคต-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
เพราะนมัคคปัจจัย นเหตุปัจจัย ฯลฯ แสดงโดยย่อ.
[๔๗๒] เพราะนวิปปยุตตปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ... ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอันนตร-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระในอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมม-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๓ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัตถิปัจจัยมี ๓ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
[๔๗๓] เพราะนวิปปยุตตปัจจัย นเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี๒ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๒ วาระในสหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ ในนิสสย-ปัจจัย มี ๒ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี
๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๒ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๒ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๒ วาระ ในมัคคปัจจัยมี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๒ วาระในนัตถิปัจจัย มี ๒ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอวิคตปัจจัยมี ๒ วาระ.
[๔๗๔] แม้วาระ ที่มีนวิปปยุตตปัจจัย นเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัยนปุเรชาตปัจจัย นปัจฉาชาตปัจจัย นอาเสวนปัจจัยเป็นมูล เป็นอย่างเดียวกันกับวาระที่มีนเหตุปัจจัยเป็นมูล.
นกัมมปัจจัย นวิปากปัจจัย นมัคคปัจจัย
เมื่อเพิ่มมูลทั้ง ๓ นี้ ก็เป็นอย่างเดียวกัน.
เพราะนวิปปยุตตปัจจัย ฯลฯ นมัคคปัจจัย ในอารัมมณปัจจัยมี ๑ วาระ...ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระในสหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสย-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในนัตถิปัจจัยมี ๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ปัจจนียานุโลมนัย จบ
สังสัฏฐวาระ จบ
อรรถกถาปัจจนียานุโลมนัย
อเหตุกโมหะเท่านั้น ย่อมได้ฌานปัจจัย และมัคคปัจจัย ในเหตุ-ปัจจยุบบันในปัจจนียานุโลม. ธรรมเหลือย่อมไม่ได้. นกัมมปัจจัยนเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย และนปุเรชาตปัจจัย ผู้ศึกษาพึงทราบว่า ย่อมได้อเหตุกจิต ๘ ในนฌานปัจจัย. คำว่า อารมฺเณ เอกํ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ คือ อัพยากตะกับอัพยากตะ ด้วยอำนาจอเหตุกกิริยเจตนาในอรูป. วิสัชนาใดย่อมได้และไม่ได้โดยอุบายนี้ บัณฑิตพึงทราบวิธีคำนวณในปัจจัยทั้งปวงด้วยอำนาจวิสัชนานั้น.
อรรถกถาปัจจนียานุโลมนัย จบ
วรรณนาแห่งสังสัฏฐวาระ จบ
๖. สัมปยุตตวาระ
อนุโลมนัย
[๔๗๕] ๑. กุศลธรรม ประกอบกับกุศลธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ประกอบกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น, ขันธ์ ๑ประ-กอบกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๒ ประกอบกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
[๔๗๖] ๒. อกุศลธรรม ประกอบกับอกุศลธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ประกอบกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น, ขันธ์ ๑ประกอบกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๒ ประกอบกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
[๔๗๗] ๓. อัพยากตธรรม ประกอบกับอัพยากตธรรมเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ประกอบกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น, ขันธ์ ๑ ประกอบกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๒ประกอบกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ ประกอบกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากเกิดขึ้น, ขันธ์ ๑ ประกอบกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๒ ประกอบกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
จบ ปัจจนียานุโลมนัย