โน วิคตมูลกนัย เล่ม ๔๐

นปัจฉาชาตปัจจัย นอาเสวนปัจจัย นวิปากปัจจัย นอาหารปัจจัยนอินทริยปัจจัย นฌานปัจจัย นมัคคปัจจัย นสัมปยุตตปัจจัยนวิปปยุตตปัจจัย โนนัตถิปัจจัย โนวิคตปัจจัย โนอวิคตปัจจัยในกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ.

[๑๐๗๓] เพราะโนอัตถิปัจจัย นเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัยนอธิปติปัจจัย นอนันตรปัจจัย นสมนันตรปัจจัย นสหชาตปัจจัยนอัญญมัญญปัจจัย นนิสสยปัจจัย นปุเรชาตปัจจัย นปัจฉาชาตปัจจัยนอาเสวนปัจจัย นกัมมปัจจัย นวิปากปัจจัย นอาหารปัจจัยนอินทริยปัจจัย นฌานปัจจัย นมัคคปัจจัย นสัมปยุตตปัจจัยนวิปปยุตตปัจจัย โนนัตถิปัจจัย โนวิคตปัจจัย โนอวิคตปัจจัยในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ.

โนนัตถิมูลกนัย

[๑๐๗๔] เพราะโนนัตถิปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ... ฯลฯ...

ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.

พึงให้พิสดารเหมือน นเหตุมูลนัย.

โนวิคตมูลกนัย

[๑๐๗๕] เพราะโนวิคตปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ... ฯลฯ...

ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.

พึงให้พิสดารเหมือน นเหตุมูลกนัย.

โนอวิคตมูลกนัย

[๑๐๗๖] เพราะโนอวิคตปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ...

ฯลฯ... ในนัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.

พึงให้พิสดารเหมือน โนอัตถิมูลกนัย.

ปัญหาวารปัจจนียานุโลม จบ

กุสลติกะ ที่ ๑ จบ

อรรถกถาปัจจนียานุโลมนัย

วาระเหล่าใด เช่นเดียวกับวาระที่ได้โดยอนุโลมแห่งปัจจัยที่ตั้งอยู่โดยอนุโลม ในบรรดาวาระทั้งหลายที่ได้โดยเป็นปัจจนียะแห่งปัจจัยที่ตั้งอยู่โดยเป็นปัจจนียะ ในบรรดาปัจจัยทั้งหลายที่มีการนับอันได้แล้วในอนุโลมอย่างนี้คือ เหตุยา สตฺต อารมฺมเณ นว และในปัจจนียะอย่างนี้ คือนเหตุยา ปณฺณรส นารมฺมเณ ปณฺณรส ผู้ศึกษาพึงทราบวิธีนับด้วยอำนาจแห่งวาระเหล่านั้น แม้ใน ปัจจนียานุโลม (นี้)

จริงอยู่ ใน นเหตุปัจจัย ใน ปัจจนียนัย ได้วาระ ๑๕ ดังพระ-บาลีว่า "นเหตุยา ปณฺณรส." ในอารัมมณปัจจัย ในอนุโลนนัยได้วาระ ๙ ดังพระบาลีว่า อารมฺมเณ นว. วาระ ๙ เหล่าใด ในบรรดาวาระ ๕ ที่ท่านกล่าวไว้ในนเหตุปัจจัยเป็นเช่นเดียวกันกับวาระ ๙ ที่ท่านกล่าวไว้ในอารัมมณปัจจัย. ผู้ศึกษาพึงทราบปัจจัย. ผู้ศึกษาพึงทราบการนับด้วยอำนาจแห่งวาระเหล่านั้น. บรรดาวาระเหล่านั้น วาระ ๙เหล่าใด ท่านกล่าวไว้แล้วในอารัมมณปัจจัย วาระเหล่านั้นเหมือนกับ