กัมมปัจจัย เล่ม ๔๐

วิญญาณธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย บางคราวเป็นปัจจัยโดยปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย

{๑๒} [๑๑] ปัจฉาชาตปัจจัย คือ สภาวธรรมคือจิตและเจตสิกซึ่งเกิดภาย หลังเป็นปัจจัยแก่กายนี้ซึ่งเกิดก่อนโดยปัจฉาชาตปัจจัย

{๑๓} [๑๒] อาเสวนปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอาเสวนปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอาเสวนปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอัพยากตกิริยาซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากตกิริยาซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอาเสวนปัจจัย{๑๔} [๑๓] กัมมปัจจัย คือ กุศลกรรมและที่เป็นอกุศลกรรมเป็นปัจจัยแก่ วิปากขันธ์และกฏัตตารูปโดยกัมมปัจจัย เจตนาเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมอัน สัมปยุตและรูปที่มีสภาวธรรมอันสัมปยุตนั้นเป็นสมุฏฐานโดยกัมมปัจจัย

{๑๕} [๑๔] วิปากปัจจัย คือ นามขันธ์ ๔ ซึ่งเป็นวิบากเป็นปัจจัยแก่กันและกันโดยวิปากปัจจัย

{๑๖} [๑๕] อาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารเป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอาหารปัจจัย อาหารที่เป็นนามเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมอันสัมปยุตและรูปที่มีสภาวธรรมอันสัมปยุตนั้นเป็นสมุฏฐานโดยอาหารปัจจัย

{๑๗} [๑๖] อินทริยปัจจัย คือ จักขุนทรีย์เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณธาตุ และสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยจักขุวิญญาณธาตุนั้นโดยอินทรียปัจจัย โสตินทรีย์เป็นปัจจัยแก่โสตวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วย โสตวิญญาณธาตุนั้นโดยอินทริยปัจจัย ฆานินทรีย์เป็นปัจจัยแก่ฆานวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยฆานวิญญาณธาตุนั้นโดยอินทริยปัจจัย ชิวหินทรีย์เป็นปัจจัยแก่ชิวหาวิญญาณธาตุและสภาวธรรม