พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน อนุโลมติกปัฏฐาน · กุสลัตติกะ
สหชาตวาร เล่ม ๔๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๖–๒๔๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในกุสลัตติกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ อนุโลมติกปัฏฐาน กุสลัตติกะ สหชาตวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๐ หน้า ๑๔๓–๑๕๐
๑. กุสลติกะ ๒. สหชาตวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๒๓๖} [๒๓๔] สกาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดร่วมกับสกาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล ขันธ์ ๑ เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ เกิดร่วมกับขันธ์ ๒ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับกุศลขันธ์ทั้งหลาย สภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็นอัพยากฤต เกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และ จิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล ขันธ์ ๑ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๒ (๓){๒๓๗} [๒๓๕]
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล ขันธ์ ๑ เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ เกิดร่วมกับขันธ์ ๒ สภาวธรรมที่เป็น อัพยากฤตเกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับอกุศลทั้งหลาย สภาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็นอัพยากฤตเกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล ขันธ์ ๑ และจิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปเกิด ร่วมกับขันธ์ ๒ (๓){๒๓๘} [๒๓๖] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็น อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยา ขันธ์ ๑ และ
จิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับ ขันธ์ ๒ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็น อัพยากตวิบาก ขันธ์ ๑ และกฏัตตารูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และ กฏัตตารูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๒ หทัยวัตถุเกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายเกิดร่วมกับหทัยวัตถุ มหาภูตรูป ๓ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๑ มหาภูตรูป ๑ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๓ มหาภูตรูป ๒ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๒ จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปเกิดร่วมกับมหาภูตรูปทั้งหลาย (๑)
{๒๓๙} [๒๓๗] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วม กับกุศลขันธ์ทั้งหลายและมหาภูตรูปทั้งหลาย (๑)สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและ ที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับ อกุศลขันธ์ทั้งหลายและมหาภูตรูปทั้งหลาย (๑)
(พึงให้พิสดารเหมือนในปฏิจจวาร)
๑.ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๒๔๐} [๒๓๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอธิปติปัจจัย ,, ๙ ,,
ในอนันตรปัจจัย ,, ๓ ,,
ในสมนันตรปัจจัย ,, ๓ ,,
ในสหชาตปัจจัย ,, ๙ ,,
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาร
ในนิสสยปัจจัย ,, ๙ ,,
ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๓ ,,
ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอาเสวนปัจจัย ,, ๓ ,,
ในกัมมปัจจัย ,, ๙ ,,
ในวิปากปัจจัย ,, ๑ ,,
ในอาหารปัจจัย ,, ๙ ,,
ในอินทริยปัจจัย ,, ๙ ,,
ในฌานปัจจัย ,, ๙ ,,
ในมัคคปัจจัย ,, ๙ ,,
ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,
ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ๙ ,,
ในอัตถิปัจจัย ,, ๙ ,,
ในนัตถิปัจจัย ,, ๓ ,,
ในวิคตปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอวิคตปัจจัย ,, ๙ ,,
จบ อนุโลม
(พึงนับวารเหมือนการนับวารในปฏิจจวาร)
๒.ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๒๔๑} [๒๓๙] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะ เกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะ (๑)
{๒๔๒} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และ จิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาซี่งเป็นอเหตุกะ ขันธ์ ๑ และ จิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปเกิดร่วม กับขันธ์ ๒ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก ขันธ์ ๑ และกฏัตตารูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และกฏิตตารูปเกิดร่วมกับขันธ์ ๒ หทัยวัตุเกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายเกิดร่วมกับหทัยวัตถุ มหาภูตรูป ๓ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๑ มหาภูตรูป ๑ เกิดร่วมมหาภูตรูป ๓ มหาภูตรูป ๒ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๒ จิตตสมุฏฐานรูปและกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปเกิดร่วมกับมหาภูตรูปทั้งหลาย ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล มีมหาภูตรูป ๓ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๑ ... กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปเกิดร่วมกับมหาภูตรูปทั้งหลาย (๑)
(พึงให้พิสดารเหมือนในปฏิจจวาร)
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๒๔๓} [๒๔๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ,, ๕ ,,
ในนอธิปติปัจจัย ,, ๙ ,,
ในนอนันตรปัจจัย ,, ๕ ,,
ในนสมนันตรปัจจัย ,, ๕ ,,
ในนอัญญมัญญปัจจัย ,, ๕ ,,
ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ๕ ,,
ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ๗ ,,
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ๙ ,,
ในนอาเสวนปัจจัย ,, ๙ ,,
ในนกัมมปัจจัย ,, ๓ ,,
ในนวิปากปัจจัย ,, ๙ ,,
ในนอาหารปัจจัย ,, ๑ ,,
ในนอินทริยปัจจัย ,, ๑ ,,
ในนฌานปัจจัย ,, ๑ ,,
ในนมัคคปัจจัย ,, ๑ ,,
ในนสัมปยุตตจจัย ,, ๕ ,,
ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,
ในโนนัตถิปัจจัย ,, ๕ ,,
ในโนวิคตปัจจัย ,, ๕ ,,
จบ ปัจจนียะ
๓.ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
{๒๔๔} [๒๔๑] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๕ วาร
ในนอธิปติปัจจัย กับ ... มี ๙ วาร
ในนอนันตรปัจจัย ,, ,, ๕ ,,
ในนสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๕ ,,
ในนอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๕ ,,
ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๕ ,,
ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ,, ๙ ,,
ในนอาเสวนปัจจัย ,, ,, ๙ ,,
ในนกัมมปัจจัย กับ ... มี ๓ วาร
ในนวิปากปัจจัย ,, ,, ๙ ,,
ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๕ ,,
ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในโนนัตถิปัจจัย ,, ,, ๕ ,,
ในโนวิคตปัจจัย ,, ,, ๕ ,,
จบ อนุโลมปัจจนียะ
๔.ปัจจยปัจจนียานุโลม
{๒๔๕} [๒๔๒] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร
ในอนันตรปัจจัย กับ ... มี ๒ วาร
ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในนิสสยปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในอาเสวนปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในกัมมปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในวิปากปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในอาหารปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในอินทริยปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในฌานปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในมัคคปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในวิปปยุตตปัจจัย กับ ... มี ๒ วาร
ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,
ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๒ ,, .
จบ ปัจจนียานุโลม
จบ สหชาตวาร
(ข้อความในสหชาตวารเหมือนกับข้อความในปฏิจจวาร ข้อความใน ปฏิจจวารเหมือนกับข้อความในสหชาตวาร)
๑. กุสลติกะ ๓. ปัจจยวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาระ
เหตุปัจจัย
{๒๔๖} [๒๔๓] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัย ขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้นสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยกุศลขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น
สภาวธรรมที่เป็นกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๓){๒๔๗} [๒๔๔] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยอกุศลขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๓){๒๔๘} [๒๔๕] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่
จบ สหชาตวาร