๗. สัมปยุตเตนวิปปยุตตปทนิทเทส เล่ม ๓๖

เวทนากฺขนฺเธน เย ธมฺมา. สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา. สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา. วิญฺญาณกฺขนฺเธน เย ธมฺมา. มนายตเนน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา, เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ มนายตนะสภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นวิปปยุตจากขันธ์ อายตนะ และธาตุเท่าไร

สภาวธรรมเหล่านั้นวิปปยุตจากขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ และวิปปยุต จากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

จกฺขุวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา ฯเปฯ มโนธาตุยา เย ธมฺมา. มโนวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยจักขุวิญญาณธาตุ ฯลฯ มโนธาตุ มโนวิญญาณธาตุสภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นไม่มีขันธ์และอายตนะเหล่าไหนที่จะวิปปยุต แต่ วิปปยุตจากธาตุ ๑

มนินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา, เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยมนินทรีย์

สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นวิปปยุตจากขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ และวิปปยุต จากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยอุเปกขินทรีย์

สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นไม่มีขันธ์และอายตนะเหล่าไหนที่จะวิปปยุต แต่ วิปปยุตจากธาตุ ๕

สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาเณน เย ธมฺมา. สฬายตนปจฺจยา ผสฺเสน เย ธมฺมา. ผสฺส- ปจฺจยา เวทนาย เย ธมฺมา. ผสฺเสน เย ธมฺมา. เวทนาย เย ธมฺมา. สญฺญาย เย ธมฺมา. เจตนาย เย ธมฺมา. จิตฺเตน เย ธมฺมา. มนสิกาเรน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา, เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยวิญญาณที่เกิดเพราะมีสังขารเป็นปัจจัย ผัสสะที่เกิดเพราะมีสฬายตนะเป็นปัจจัย เวทนาที่เกิดเพราะมีผัสสะเป็น ปัจจัยสภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต มนสิการ

สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นวิปปยุตจากขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ และวิปปยุต จากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

อธิโมกฺเขน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยอธิโมกข์

สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้น ไม่มีขันธ์และอายตนะเหล่าไหนที่จะวิปปยุต แต่ วิปปยุตจากธาตุ ๑

อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา. อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาสภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นไม่มีขันธ์และอายตนะเหล่าไหนที่จะวิปปยุต แต่ วิปปยุตจากธาตุ ๕

สวิตกฺกสวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจาร

สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นไม่มีขันธ์และอายตนะเหล่าไหนที่จะวิปปยุต แต่ วิปปยุตจากธาตุ ๑

จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา. เจตสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา. จิตฺตสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา. จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา. จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา. จิตฺตสํสฏฺฐ-สมุฏฺฐานสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา. จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา, เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยสภาวธรรมที่เป็นจิต สภาวธรรมที่เป็น เจตสิก สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิต สภาวธรรมที่ระคนกับจิต สภาวธรรมที่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐาน สภาวธรรมที่ระคนกับจิตมี จิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิต สภาวธรรมที่ระคนกับจิตมีจิตเป็น สมุฏฐานและเป็นไปตามจิตสภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นวิปปยุตจากขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ และวิปปยุต จากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

สวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา. สวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยสภาวธรรมที่มีวิตก สภาวธรรมที่มีวิจารสภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นไม่มีขันธ์และอายตนะเหล่าไหนที่จะวิปปยุต แต่ วิปปยุตจากธาตุ ๑

อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา. ขนฺธา จตุโร อายตนญฺจ เมกํ

ธาตูสุ สตฺต ทฺเวปิ จ อินฺทฺริยโต

ตโย ปฏิจฺจ ตถริว ผสฺสปญฺจมา

อธิมุจฺจนา มนสิ ติเกสุ ตีณิ

สตฺตนฺตรา ทฺเว จ มเนน ยุตฺตา

วิตกฺกวิจารณา อุเปกฺขกาย จาติ.

สมฺปยุตฺเตน วิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส สตฺตโม.

สภาวธรรมเหล่าใดสัมปยุตด้วยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขา

สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากสภาวธรรมเหล่านั้น

สภาวธรรมเหล่านั้นวิปปยุตจากขันธ์ อายตนะ และธาตุเท่าไร

สภาวธรรมเหล่านั้นไม่มีขันธ์และอายตนะเหล่าไหนที่จะวิปปยุต แต่ วิปปยุตจากธาตุ ๕

รวมบทธรรมในสัตตมนัย ๓๗ บท

ขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ อินทรีย์ ๒ ปฏิจจสมุปบาท ๓ สภาวธรรมทั้งหลายที่มีผัสสะเป็นที่ ๕ อธิโมกข์ ๑ มนสิการ ๑ ในติกะ ๓ บท ในมหันตรทุกะ ๗ บท ๒ บทที่สัมปยุตกับจิต คือ สวิตักกสวิจาระ ๑ และที่สัมปยุตด้วยอุเบกขา ๑

สัมปยุตเตนวิปปยุตตปทนิทเทสที่ ๗ จบ