โลกธรรมสูตร เล่ม ๒๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๘ ประการ ย่อมเป็นที่รักเป็นที่พอใจ เป็นที่เคารพ และเป็นที่น่ายกย่องของเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ ธรรม ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) ไม่มุ่งลาภ (๒) ไม่มุ่งสักการะ

(๓) ไม่มุ่งความมีชื่อเสียง (๔) รู้จักกาล

(๕) รู้จักประมาณ (๖) เป็นคนสะอาด

(๗) ไม่ชอบพูดมาก (๘) ไม่ด่าบริภาษเพื่อนร่วมพรหมจรรย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๘ ประการนี้แล ย่อมเป็นที่รัก ... และเป็นที่น่ายกย่องของเพื่อนร่วมพรหมจรรย์”

๕. ปฐมโลกธัมมสูตร

ว่าด้วยโลกธรรม ๘ ประการ สูตรที่ ๑

{๙๕} [๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โลกธรรม ๘ ประการนี้ย่อมหมุนไปตามโลก และโลกย่อมหมุนไปตามโลกธรรม ๘ ประการ โลกธรรม ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ลาภ (๒) ความเสื่อมลาภ

(๓) ยศ (๔) ความเสื่อมยศ

(๕) นินทา (๖) สรรเสริญ

(๗) สุข (๘) ทุกข์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โลกธรรม ๘ ประการนี้แลย่อมหมุนไปตามโลก และโลกย่อมหมุนไปตามโลกธรรม ๘ ประการนี้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้แล้ว ได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

ธรรมในหมู่มนุษย์เหล่านี้ คือ ลาภ ความเสื่อมลาภ ยศ

ความเสื่อมยศ นินทา สรรเสริญ สุข ทุกข์ เป็นสิ่งไม่

เที่ยงแท้ ไม่แน่นอน มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา

ก็ท่านผู้มีสติมีปัญญาทราบธรรมเหล่านั้นแล้วย่อม

พิจารณาเห็นว่ามีความแปรผันไปเป็นธรรมดา ธรรมที่

เป็นส่วนอิฏฐารมณ์จึงยํ่ายีจิตของท่านไม่ได้ ท่านย่อมไม่

ยินร้ายต่อธรรมที่เป็นอนิฏฐารมณ์

ท่านขจัดความยินดีและความยินร้ายเสียได้จนไม่เหลือ

อยู่ และทราบทางนิพพานอันปราศจากธุลี ไม่มีความ

เศร้าโศก เป็นผู้ถึงฝั่งแห่งภพ ย่อมทราบได้อย่างถูกต้อง

๖. ทุติยโลกธัมมสูตร

ว่าด้วยโลกธรรม ๘ ประการ สูตรที่ ๒

{๙๖} [๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โลกธรรม ๘ ประการนี้ย่อมหมุนไปตามโลกและโลกย่อมหมุนไปตามโลกธรรม ๘ ประการ โลกธรรม ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ลาภ (๒) ความเสื่อมลาภ

(๓) ยศ (๔) ความเสื่อมยศ

(๕) นินทา (๖) สรรเสริญ

(๗) สุข (๘) ทุกข์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โลกธรรม ๘ ประการนี้แลย่อมหมุนไปตามโลก และโลกก็หมุนไปตามโลกธรรม ๘ ประการนี้