พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · มหายัญญวรรค
สัญญาสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๓
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในมหายัญญวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ มหายัญญวรรค สัญญาสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๗๓–๗๔
ฝึกฝนจิตใจให้สงบ ดับร้อนได้เป็นเอก นี้เรียกว่าไฟคือทักขิไณยบุคคล ฉะนั้น ไฟคือทักขิไณยบุคคลนี้บุคคลจึงควรสักการะ เคารพ นับถือ บูชา บริหาร ให้เป็นสุขโดยชอบ
ดูก่อนพราหมณ์ ไฟ ๓ กองนี้แลบุคคลควรสักการะ เคารพ นับถือ บูชา บริหารให้เป็นสุขโดยชอบ
ส่วนไฟที่เกิดแต่ไม้ควรให้ลุกโพลงขึ้น ควรคอยดู ควรดับ ควรเก็บไว้ตามกาลอันควร”
เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว พราหมณ์อุคคตสรีระได้กราบ ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ แจ่มแจ้งนัก ... ขอท่านพระโคดมผู้เจริญได้โปรดทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็น อุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์นี้จะปล่อยโคผู้ ๕๐๐ ลูกโคผู้ ๕๐๐ ลูกโคเมีย ๕๐๐ แพะ ๕๐๐ แกะ ๕๐๐ ให้ชีวิตมัน พวกมันจะได้พากันไปกินหญ้าที่สดเขียว ดื่มน้ำที่เย็นสะอาด และรับลมที่ เย็นสดชื่นกัน”
๕. ปฐมสัญญาสูตร
ว่าด้วยสัญญา ๗ ประการ สูตรที่ ๑
{๔๕} [๔๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๗ ประการนี้อันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด สัญญา ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ
- ๑คำว่า สัญญา ในที่นี้เป็นสัญญา ๗ อีกนัยหนึ่ง มีความหมายดังนี้ (๑) อสุภสัญญา ความกำหนดหมายความไม่งามแห่งกาย ได้แก่สัญญาที่สหรคตกับปฐมฌานซึ่งเกิดขึ้นในอสุภกัมมัฏฐาน ๑๐ (๒) มรณสัญญา ความกำหนดหมายความตาย หมายถึงการเจริญสัญญาที่กระทำความตายทั้ง
(๑) อสุภสัญญา (๒) มรณสัญญา
(๓) อาหาเรปฏิกูลสัญญา (๔) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา
(๕) อนิจจสัญญา (๖) อนิจเจทุกขสัญญา
(๗) ทุกเขอนัตตสัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๗ ประการนี้แลอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด”
๖. ทุติยสัญญาสูตร
ว่าด้วยสัญญา ๗ ประการ สูตรที่ ๒
{๔๖} [๔๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๗ ประการนี้อันภิกษุเจริญแล้วทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด สัญญา ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) อสุภสัญญา (๒) มรณสัญญา
(๓) อาหาเรปฏิกูลสัญญา (๔) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา
(๕) อนิจจสัญญา (๖) อนิจเจทุกขสัญญา
(๗) ทุกเขอนัตตสัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ข้อความที่เรากล่าวว่า ‘อสุภสัญญาอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด’ ดังนี้นั้น เราอาศัยอะไรกล่าวแล้ว
- ๓อย่าง คือ สมมติมรณะ ตายโดยสมมติ ขณิกมรณะ ตายทุกขณะ และสมุจเฉทมรณะ ตายแน่แท้ เป็นอารมณ์ หรือได้แก่ มรณัสสตินั่นเอง (๓) อาหาเรปฏิกูลสัญญา ความกำหนดหมายว่าเป็นของปฏิกูลในอาหาร (๔) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา ความกำหนดหมายว่าไม่น่าเพลิดเพลินในโลก ทั้งปวง (๕) อนิจจสัญญา ความกำหนดหมายความไม่เที่ยงแห่งอุปาทานขันธ์ ๕ (๖) อนิจเจทุกขสัญญา ความกำหนดหมายว่าเป็นทุกข์ในอุปาทานขันธ์ ๕ ซึ่งไม่เที่ยง (๗) ทุกเขอนัตตสัญญา ความกำหนดหมายว่าเป็นอนัตตาในอุปาทานขันธ์ ๕ ซึ่งเป็นทุกข์ (นัย องฺ.เอกก.อ. ๔๖๙-๔๗๐)
จบ สัญญาสูตร ที่ ๑