๘. เถรสูตร เล่ม ๒๒

๘. เถรสูตร

ว่าด้วยธรรมของพระเถระที่เป็นประโยชน์และไม่เป็นประโยชน์

{๘๘} [๘๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เถระประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์ เพื่อมิใช่ความสุข เพื่อความฉิบหาย แก่คนจำนวนมาก เพื่อมิใช่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) เป็นพระเถระ เป็นรัตตัญญู บวชมานาน

(๒) เป็นผู้มีชี่อเสียง มียศ มีคนจำนวนมากเป็นบริวาร ปรากฏ แก่พวกคฤหัสถ์และบรรพชิต

(๓) เป็นผู้ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัช บริขาร

(๔) เป็นพหูสูต คือ เป็นผู้ทรงสุตะ สั่งสมสุตะ ธรรมเหล่าใดงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึง พรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิง ธรรมทั้งหลายเห็นปานนั้นอันภิกษุนั้นได้สดับมาก ทรงจำไว้ ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดด้วยปัญญา(๕) เป็นมิจฉาทิฏฐิ มีความเห็นวิปริต เธอย่อมยังคนจำนวนมาก ให้ห่างเหินจากสัทธรรม ให้ตั้งอยู่ในอสัทธรรม คน จำนวนมากย่อมยึดถือทิฏฐานุคติของเธอว่า ‘ท่านเป็นพระเถระ

เป็น รัตตัญญูบวชมานาน’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระที่ มีชื่อเสียง มียศ มีคนจำนวนมากเป็นบริวาร ปรากฏแก่ พวกคฤหัสถ์และบรรพชิต’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระที่ ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระที่เป็นพหูสูต ทรงไว้ซึ่งสุตะ สั่งสมสุตะ’ ดังนี้บ้างดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เถระประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อสิ่งที่มิใช่ประโยชน์ เพื่อมิใช่ความสุข เพื่อความฉิบหาย แก่คนจำนวนมาก เพื่อมิใช่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เถระประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็น ผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข เพื่อความเจริญแก่คนจำนวนมาก เพื่อ เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการคือ อะไรบ้าง คือ(๑) เป็นพระเถระ เป็น รัตตัญญู บวชมานาน

(๒) เป็นผู้มีชื่อเสียง มียศ มีคนจำนวนมากเป็นบริวาร ปรากฏ แก่พวกคฤหัสถ์และบรรพชิต

(๓) เป็นผู้ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัช บริขาร

(๔) เป็นพหูสูต คือ เป็นผู้ทรงสุตะ สั่งสมสุตะ ธรรมเหล่าใด งามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึง พรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิง ธรรมทั้งหลายเห็นปานนั้นอันภิกษุนั้นได้สดับมาก ทรงจำไว้ ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดด้วยปัญญา-----

(๕) เป็นสัมมาทิฏฐิ มีความเห็นไม่วิปริต เธอย่อมยังคนจำนวน มากให้ห่างเหินจากอสัทธรรม ให้ตั้งอยู่ในสัทธรรม คนจำนวนมากย่อมยึดถือทิฏฐานุคติของเธอว่า ‘ท่านเป็นพระเถระเป็นรัตตัญญู บวชมานาน’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระ มีชื่อเสียง มียศ คนจำนวนมากเป็นบริวาร ปรากฏ แก่พวกคฤหัสถ์เละบรรพชิต’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระ ที่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระที่เป็นพหูสูต ทรงไว้ซึ่งสุตะ สั่งสมสุตะ’ ดังนี้บ้างดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข เพื่อความเจริญแก่คนจำนวนมาก เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย”

๙. ปฐมเสขสูตร

ว่าด้วยธรรมเป็นไปเพื่อความเสื่อมและไม่เสื่อมของพระเสขะ สูตรที่ ๑

{๘๙} [๘๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อ ความเสื่อมแก่ภิกษุผู้เสขะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความเป็นผู้ยินดีในการงาน

(๒) ความเป็นผู้ยินดีในการพูดคุย

(๓) ความเป็นผู้ยินดีในการนอน

(๔) ความเป็นผู้ยินดีในการคลุกคลีด้วยหมู่คณะ

(๕) ไม่พิจารณาจิตตามที่หลุดพ้นแล้ว