๑๐. ปัตตปิณฑิกสูตร เล่ม ๒๒

๑๐. ปัตตปิณฑิกสูตร

ว่าด้วยภิกษุผู้ถือการฉันเฉพาะในบาตร ๕ ประเภท

{๑๙๐} [๑๙๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตรมี ๕ ประเภทนี้ ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตรเพราะโง่เขลา เพราะงมงาย

(๒) มีความปรารถนาเลวทราม ถูกความอยากครอบงำ จึงถือ การฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร

(๓) ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตรเพราะเป็นบ้า เพราะจิตฟุ้งซ่าน

(๔) ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตรเพราะรู้ว่าเป็นวัตรอัน พระพุทธเจ้าและสาวกของพระพุทธเจ้าทั้งหลายสรรเสริญ

(๕) ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตรเพราะอาศัยความมักน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลา ความสงัด และความต้องการด้วยข้อปฏิบัติอันงามเช่นนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตรมี ๕ ประเภท นี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุผู้ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ๕ ประเภทนี้ ภิกษุผู้ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตรเพราะอาศัยความมักน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลา ความสงัด และความต้องการด้วยข้อปฏิบัติอันงามเช่นนี้เป็นผู้เลิศ ประเสริฐ เป็นประธาน สูงสุดและดีกว่าภิกษุผู้ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ๕ ประเภทนี้

เปรียบเหมือนนมสดเกิดจากโค นมเปรี้ยวเกิดจากนมสด เนยข้นเกิด จากนมเปรี้ยว เนยใสเกิดจากเนยข้น หัวเนยใสเกิดจากเนยใส หัวเนยใสชาว โลกกล่าวกันว่าเป็นยอดในจำพวกโครส ๕ เหล่านั้น ฉันใด บรรดาภิกษุผู้ถือ การฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ๕ ประเภทนี้ ภิกษุผู้ถือการฉันเฉพาะในบาตร เป็นวัตรเพราะอาศัยความมักน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลา ความสงัด และความต้องการด้วยข้อปฏิบัติอันงามเช่นนี้เป็นผู้เลิศ ประเสริฐ เป็นประธาน สูงสุดและดีกว่าภิกษุผู้ถือการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ๕ ประเภทนี้ ฉันนั้น เหมือนกัน

จบ อรัญญวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อารัญญกสูตร ๒. ปังสุกูลิกสูตร

๓. รุกขมูลิกสูตร ๔. โสสานิกสูตร

๕. อัพโภกาสิกสูตร ๖. เนสัชชิกสูตร

๗. ยถาสันถติกสูตร ๘. เอกาสนิกสูตร

๙. ขลุปัจฉาภัตติกสูตร ๑๐. ปัตตปิณฑิกสูตร

(๒๐) ๕. พราหมณวรรค

๑. โสณสูตร

ว่าด้วยธรรมเก่าแก่ของพราหมณ์

{๑๙๑} [๑๙๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเนียมพราหมณ์ที่เก่าแก่มี ๕ ประการ นี้ บัดนี้ย่อมปรากฏในพวกสุนัข ไม่ปรากฏในพวกพราหมณ์ ธรรมเนียม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

เมื่อก่อนพวกพราหมณ์ย่อมสมสู่เฉพาะพราหมณี ไม่สมสู่กะหญิงที่ไม่ ใช่พราหมณี บัดนี้พวกพราหมณ์ย่อมสมสู่กะพราหมณีบ้าง ย่อมสมสู่กะหญิง ที่ไม่ใช่พราหมณีบ้าง บัดนี้พวกสุนัขย่อมสมสู่กะสุนัขตัวเมียเท่านั้น ไม่สมสู่ กะสัตว์ตัวเมียที่ไม่ใช่พวกสุนัข นี้เป็นธรรมเนียมพราหมณ์ที่เก่าแก่ข้อที่ ๑ บัดนี้ ปรากฏในพวกสุนัข ไม่ปรากฏในพวกพราหมณ์ได้ทราบว่า เมื่อก่อนพวกพราหมณ์ย่อมสมสู่กะพราหมณีที่มีระดูเท่านั้น ไม่สมสู่กะพราหมณีที่ไม่มีระดู บัดนี้พวกพราหมณ์ย่อมสมสู่กะพราหมณีที่มีระดูบ้าง ย่อมสมสู่กะพราหมณีที่ไม่มีระดูบ้าง บัดนี้พวกสุนัขย่อมสมสู่กะ สุนัขตัวเมียที่มีระดูเท่านั้น ไม่สมสู่กะสุนัขตัวเมียที่ไม่มีระดู

นี้เป็นธรรมเนียม พราหมณ์ที่เก่าแก่ข้อที่ ๒ บัดนี้ปรากฏในพวกสุนัข ไม่ปรากฏในพวกพราหมณ์ได้ทราบว่า เมื่อก่อนพวกพราหมณ์ย่อมไม่ซื้อไม่ขายพราหมณี ยังการ อยู่ร่วมกันด้วยความรักให้เป็นไปเพื่อผูกพันประเพณี บัดนี้พวกพราหมณ์ซื้อ บ้างขายบ้างซึ่งพราหมณี ยังการอยู่ร่วมกันด้วยความรักให้เป็นไปเพื่อผูกพัน ประเพณี บัดนี้พวกสุนัขไม่ซื้อไม่ขายสุนัขตัวเมีย ยังการอยู่ร่วมกันด้วยความ รักให้เป็นไปเพื่อผูกพันประเพณี นี้เป็นธรรมเนียมพราหมณ์ที่เก่าแก่ข้อที่ ๓ บัดนี้ ปรากฏในพวกสุนัข ไม่ปรากฏในพวกพราหมณ์ได้ทราบว่า เมื่อก่อนพวกพราหมณ์ย่อมไม่ทำการสะสมทรัพย์บ้าง ข้าวเปลือกบ้าง เงินบ้าง ทองบ้าง บัดนี้พวกพราหมณ์ทำการสะสมทรัพย์บ้าง