๑๐. อรัญญสูตร เล่ม ๒๒

(๔) เป็นผู้ได้ฌาน ๔ ที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ได้ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยากโดยไม่ลำบาก

(๕) ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อม เป็นผู้ควรเที่ยวไปได้ในทิศทั้งสี่”

๑๐. อรัญญสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของภิกษุผู้อยู่ในเสนาสนะอันสงัด

{๑๑๐} [๑๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ควรเพื่อเสพอาศัยเสนาสนะอันสงัด คือ ป่าและป่าชัฏ ธรรม ๕ ประการคือ อะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้มีศีล คือ เป็นผู้สำรวมในปาติโมกขสังวร ถึงพร้อมด้วยอาจาระและโคจร มีปกติเห็นภัยในโทษแม้มีประมาณน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย

(๒) เป็นพหูสูต คือ เป็นผู้ทรงสุตะ สั่งสมสุตะ ธรรมเหล่าใด งามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึง พรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิง ธรรมทั้งหลายเห็นปานนั้นอันภิกษุนั้นได้สดับมาก ทรงจำ ไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดด้วยปัญญา

(๓) เป็นผู้ปรารภความเพียรเพื่อจะละอกุศลธรรม เพื่อจะยัง กุศลธรรมให้ถึงพร้อม คือ เป็นผู้เข้มแข็ง มีความบาก บั่นมั่นคง ไม่ทอดธุระในกุศลธรรมทั้งหลาย(๔) เป็นผู้ได้ฌาน ๔ ที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต เป็นธรรมเครื่อง อยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ได้ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก โดยไม่ลำบาก(๕) ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ควร เพื่อเสพอาศัยเสนาสนะอันสงัด คือ ป่าและป่าชัฏ”

จบ ผาสุวิหารวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สารัชชสูตร ๒. อุสสังกิตสุตร

๓. มหาโจรสูตร ๔. สมณสุขุมาลสูตร

๕. ผาสุวิหารสูตร ๖. อานันทสูตร

๗. สีลสูตร ๘. อเสขสูตร

๙. จาตุททิสสูตร ๑๐. อรัญญสูตร

(๑๒) ๒.อันธกวินทวรรค

๑. กุลุปกสูตร

ว่าด้วยธรรมของภิกษุผู้เป็นกุลุปกะ

{๑๑๑} [๑๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นกุลุปกะ ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมไม่เป็นที่รัก ไม่เป็นที่พอใจ ไม่เป็นที่เคารพ และไม่เป็นที่สรรเสริญในตระกูล ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ชอบวิสาสะกับผู้ไม่คุ้นเคย

(๒) ชอบบงการเหมือนตัวเองเป็นใหญ่

(๓) ชอบคบหาผู้ไม่ถูกกับเขา (๔) ชอบพูดกระซิบ

(๕) เป็นผู้ขอจัด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นกุลุปกะ ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ นี้แลย่อมไม่เป็นที่รัก ไม่เป็นที่พอใจ ไม่เป็นที่เคารพ และไม่เป็นที่สรรเสริญ ในตระกูลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นกุลุปกะประกอบด้วยธรรม ๕ ประการย่อมเป็นที่รัก เป็นที่พอใจ เป็นที่เคารพ และเป็นที่สรรเสริญในตระกูล ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ไม่วิสาสะกับผู้ไม่คุ้นเคย

(๒) ไม่บงการเหมือนตัวเองเป็นใหญ่

(๓) ไม่คบหาผู้ไม่ถูกกับเขา (๔) ไม่พูดกระซิบ

(๕) ไม่เป็นผู้ขอจัด