๕. มาตุปุตติกสูตร เล่ม ๒๒

เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยํ อุโภ มาตาปุตฺตา วสฺสาวาสํ อุปคมึสุ (๑) ภิกฺขุ จ ภิกฺขุนี จ, เต อญฺญมญฺญสฺส อภิณฺหํ ทสฺสนกามา อเหสุํ. มาตาปิ ปุตฺตสฺส อภิณฺหํ ทสฺสนกามา อโหสิ, ปุตฺโตปิ มาตรํ อภิณฺหํ ทสฺสนกาโม อโหสิ, เตสํ อภิณฺหํ ทสฺสนา สํสคฺโค อโหสิ, สํสคฺเค สติ วิสฺสาโส อโหสิ, วิสฺสาเส สติ โอตาโร อโหสิ. เต โอติณฺณจิตฺตา สิกฺขํ อปฺปจฺจกฺขาย ทุพฺพลฺยํ อนาวิกตฺวา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวึสุ.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ “อิธ ภนฺเต สาวตฺถิยํ อุโภ มาตาปุตฺตา วสฺสาวาสํ อุปคมึสุ (๑) ภิกฺขุ จ ภิกฺขุนี จ, เต อญฺญมญฺญสฺส อภิณฺหํ ทสฺสนกามา อเหสุํ, มาตาปิ ปุตฺตสฺส อภิณฺหํ ทสฺสนกามา อโหสิ, ปุตฺโตปิ มาตรํ อภิณฺหํ ทสฺสนกาโม อโหสิ. เตสํ อภิณฺหํ ทสฺสนา สํสคฺโค อโหสิ, สํสคฺเค สติ วิสฺสาโส อโหสิ, วิสฺสาเส สติ โอตาโร อโหสิ, เต โอติณฺณจิตฺตา สิกฺขํ อปฺปจฺจกฺขาย ทุพฺพลฺยํ อนาวิกตฺวา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวึสู”ติ.

กินฺนุ โส ภิกฺขเว โมฆปุริโส มญฺญติ. “น มาตา ปุตฺเต สารชฺชติ, ปุตฺโต วา ปน มาตรี”ติ.นาหํ ภิกฺขเว อญฺญํ เอกรูปํปิ สมนุปสฺสามิ, เอวํ รชนียํ (๒) เอวํ กมนียํ เอวํ มทนียํ เอวํ พนฺธนียํ เอวํ มุจฺฉนียํ เอวํ อนฺตรายกรํ อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย. ยถยิทํ ภิกฺขเว อิตฺถีรูปํ, อิตฺถีรูเป ภิกฺขเว สตฺตา รตฺตา คิทฺธา คธิตา (๓) มุจฺฉิตา อชฺโฌสนฺนา. เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ อิตฺถีรูปวสานุคา.

นาหํ ภิกฺขเว อญฺญํ เอกสทฺทํปิ... เอกคนฺธํปิ... เอกรสํปิ... เอกโผฏฺฐพฺพํปิ สมนุปสฺสามิ เอวํ รชนียํ เอวํ กมนียํ เอวํ มทนียํ เอวํ พนฺธนียํ เอวํ มุจฺฉนียํ เอวํ อนฺตรายกรํ อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย. ยถยิทํ ภิกฺขเว อิตฺถีโผฏฺฐพฺพํ, อิตฺถัโผฏฺฐพฺเพ ภิกฺขเว สตฺตา รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌสนฺนา, เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ อิตฺถีโผฏฺฐพฺพวสานุคา.

อิตฺถี ภิกฺขเว คจฺฉนฺตีปิ ปุริสสฺส จิตฺตํ (๔) ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ฐิตาปิ... นิสินฺนาปิ... สยานาปิ... นิปนฺนาปิ (๕) ... หสนฺตีปิ ภณนฺตีปิ... คายนฺตีปิ... โรทนฺตีปิ... อุคฺฆาฏิตาปิ... มตาปิ ปุริสสฺส จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ. ยญฺหิ ตํ ภิกฺขเว สมฺมา วทมาโน วเทยฺย “สมนฺตปาโส มารสฺสา”ติ มาตุคามญฺเญว สมฺมา วทมาโน วเทยฺย “สมนฺตปาโส มารสฺสา”ติ.

สลฺลเป อสิหตฺเถน ปิสาเจนปิ (๖) สลฺลเป

อาสีวิสมฺปิ อาสทฺเท (๗) เยน ทฏฺโฐ น ชีวติ.

นเตฺวว เอโก เอกาย มาตุคาเมน สลฺลเป

มุฏฺฐสฺสตึ ตา พนฺธนฺติ เปกฺขิเตนมฺหิเตน (๘) จ.

อโถปิ ทุนฺนิวตฺเถน มญฺชุนา ภณิเตน จ

เนโส ชโน สฺวาสทฺโท (๙) อปิ อุคฺฆาฏิโต มโต.

ปญฺจ กามคุณา เอเต อิตฺถีรูปสฺมิ (๑๐) ทิสฺสเร

รูปา สทฺทา รสา คนฺธา โผฏฺฐพฺพา จ มโนรมา.

เตสํ กาโมฆวูฬฺหานํ (๑๑) กาเม อปริชานตํ

กาลํ (๑๒) คตึ ภวาภวํ สํสารสฺมึ ปุรกฺขตา.

เย จ กาเม ปริญฺญาย จรนฺติ อกุโตภยา

เต เว ปารคตา (๑๓) โลเก เย ปตฺตา อาสวกฺขยนฺติ. ปญฺจมํ.

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี สมัยนั้นแล คนทั้งสอง คือภิกษุและภิกษุณี ผู้เป็นมารดาเป็นบุตรกัน เข้าจำพรรษาในกรุงสาวัตถี คนทั้งสองนั้นใคร่จะเห็นกันเนือง ๆ แม้มารดาก็ใคร่จะเห็นบุตรเนือง ๆ แม้บุตรก็ใคร่จะเห็นมารดาเนือง ๆ เพราะ การเห็นกันเนือง ๆ ของคนทั้งสองนั้น จึงมีความคลุกคลีกัน เมื่อมีความคลุกคลีกันจึงมีความคุ้นเคยกัน เมื่อมีความคุ้นเคยกันจึงมีช่อง คนทั้งสองนั้นมีจิตได้ช่อง ไม่บอกคืนสิกขา ไม่เปิดเผยความท้อแท้ เสพเมถุนธรรม แล้ว

ครั้งนั้น ภิกษุจำนวนมากเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คนทั้งสองคือภิกษุและภิกษุณีผู้เป็นมารดาเป็นบุตรกัน เข้าจำพรรษาในกรุง สาวัตถีนี้ คนทั้งสองนั้นใคร่จะเห็นกันเนือง ๆ แม้มารดาก็ใคร่จะเห็นบุตรเนือง ๆ แม้บุตรก็ใคร่จะเห็นมารดาเนือง ๆ เพราะการเห็นกันเนือง ๆ ของคนทั้งสองนั้น จึงมีความคลุกคลีกัน เมื่อมีความคลุกคลีกัน จึงมีความคุ้นเคยกัน เมื่อมีความคุ้นเคยกันจึงมีช่อง คนทั้งสองนั้นมีจิตได้ช่อง ไม่บอกคืนสิกขา ไม่เปิดเผยความท้อแท้ เสพเมถุนธรรมแล้ว”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย โมฆบุรุษนั้นย่อมสำคัญหรือหนอว่า ‘มารดาย่อมไม่กำหนัดในบุตร หรือบุตรย่อมไม่กำหนัดในมารดา’

๑. เราไม่เห็นรูปอื่นแม้อย่างหนึ่ง ซึ่งเป็นที่เกิดความกำหนัด เกิดความใคร่ เกิดความมัวเมา เกิดความผูกพัน เกิดความหมกมุ่น ทำอันตราย แก่การบรรลุธรรมที่เป็นแดนเกษมจากโยคะอันยอดเยี่ยม เหมือนรูปสตรีนี้เลย สัตว์ทั้งหลายกำหนัด ยินดี ติดใจ หมกมุ่น พัวพันอยู่ ในรูปสตรี ตกอยู่ใต้อำนาจรูปสตรี จึงเศร้าโศกตลอดกาลนาน

๒. เราไม่เห็นเสียงอื่นแม้อย่างหนึ่ง ...

๓. เราไม่เห็นกลิ่นอื่นแม้อย่างหนึ่ง ...

๔. เราไม่เห็นรสอื่นแม้อย่างหนึ่ง ...

๕. เราไม่เห็นโผฏฐัพพะอื่นแม้อย่างหนึ่ง ซึ่งเป็นที่เกิดความกำหนัด เกิดความใคร่ เกิดความมัวเมา เกิดความผูกพัน เกิดความหมกมุ่นทำอันตรายแก่การบรรลุธรรมที่เป็นแดนเกษมจากโยคะอันยอดเยี่ยม เหมือนโผฏฐัพพะสตรีนี้เลย สัตว์ทั้งหลายกำหนัด ยินดี ติดใจ หมกมุ่น พัวพันอยู่ในโผฏฐัพพะสตรี ตกอยู่ในโผฏฐัพพะสตรี จึงเศร้าโศกตลอดกาลนานสตรีแม้เดินอยู่ก็ครอบงำจิตของบุรุษได้ แม้ยืนอยู่ ... แม้นั่งอยู่ แม้นอนอยู่ ... แม้หลับอยู่ ... แม้หัวเราะอยู่ ... แม้พูดอยู่ ... แม้ขับร้องอยู่ ... แม้ร้องไห้อยู่ ... แม้พองขึ้น ... แม้ตายแล้วก็ครอบงำจิตของบุรุษได้

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลเมื่อจะกล่าวถึงสิ่งหนึ่งสิ่งใดว่า ‘เป็นบ่วงรวบรัดแห่งมาร’ เมื่อจะกล่าวให้ถูกก็พึงกล่าวถึงมาตุคาม นั่นแลว่า ‘เป็นบ่วงรวบรัดแห่งมาร’

บุคคลสนทนากับเพชฌฆาตก็ดี

สนทนากับปีศาจก็ดี

ถูกต้องอสรพิษที่กัดแล้วตายก็ดี

ก็ยังไม่ร้ายแรงเท่าการสนทนาสองต่อสองกับมาตุคามเลย

สตรีทั้งหลายย่อมผูกพันบุรุษผู้ลุ่มหลง

ด้วยการมองดู การหัวเราะ

การนุ่งห่มไม่เรียบร้อย และการพูดอ่อนหวาน

มาตุคามนี้มิใช่จะผูกพันเพียงแค่นี้

แม้ตายไปแล้วพองขึ้น ก็ยังผูกพันได้

กามคุณ ๕ นี้ คือ รูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะ

ซึ่งน่ารื่นรมย์ใจ ย่อมปรากฏในรูปสตรี

เหล่าชนผู้ถูกกาโมฆะ(ห้วงน้ำคือกาม) พัด

ไม่กำหนดรู้กาม ย่อมมีกาล (แห่งวัฏฏะ) คติ

และภพน้อยภพใหญ่ในวัฏฏสงสารเป็นเบื้องหน้า

ส่วนชนเหล่าใด กำหนดรู้กาม

เป็นผู้ไม่มีภัยแต่ที่ไหน ๆ เที่ยวไป

ชนเหล่านั้นผู้บรรลุความสิ้นไปแห่งอาสวะ

เป็นผู้ถึงฝั่ง ในโลก

มาตาปุตตสูตรที่ ๕ จบ