อนุปุพพนิโรธสูตร เล่ม ๒๓

๗. ปัสสัทธิสูตร

ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่าปัสสัทธิ

{๒๖๒} [๕๘] พระอุทายีถามว่า “ดูก่อนอาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ‘ปัสสัทธิ ปัสสัทธิ (ความสงบระงับ)’ ดังนี้ ...”

๘. อนุปุพพปัสสัทธิสูตร

ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่าอนุปุพพปัสสัทธิ

{๒๖๓} [๕๙] พระอุทายีถามว่า “ดูก่อนอาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า อนุปุพพปัสสัทธิ อนุปุพพปัสสัทธิ (ความสงบระงับตามลำดับ)’ ดังนี้ ...”

๙. นิโรธสูตร

ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่านิโรธ

{๒๖๔} [๖๐] พระอุทายีถามว่า “ดูก่อนอาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ‘นิโรธ นิโรธ (ความดับ)’ ดังนี้ ...”

๑๐. อนุปุพพนิโรธสูตร

ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่าอนุปุพพนิโรธ

{๒๖๕} [๖๑] พระอุทายีถามว่า “ดูก่อนอาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ‘อนุปุพพนิโรธ อนุปุพพนิโรธ (ความดับโดยลำดับ)’ ดังนี้ ดูก่อนอาวุโส โดยปริยายเพียงเท่าไรหนอแล พระผู้ ูมีพระภาคเจ้าจึงตรัสเรียกว่าอนุปุพพนิโรธ”

พระอานนท์ตอบว่า “ดูก่อนอาวุโส ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้สงัดแล้วจากกาม ... บรรลุปฐมฌานอยู่ ดูก่อนอาวุโส โดยปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่าอนุปุพพนิโรธ ...

อีกข้อหนึ่ง อาวุโส ภิกษุบรรลุสัญญาเวทยิตนิโรธเพราะล่วงเนวสัญญานาสัญญายตนะได้โดยประการทั้งปวง และอาสวะทั้งหลายของเธอก็สิ้นไป เพราะเห็นด้วยปัญญา ดูก่อนอาวุโส โดยนิปปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่าอนุปุพพนิโรธ”

๑๑. ภัพพสูตร

ว่าด้วยผู้ควรและไม่ควรเพื่อรู้แจ้งพระอรหัต

{๒๖๖} [๖๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๙ ประการไม่ได้ ก็เป็นผู้ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้ ธรรม ๙ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ราคะ ความกำหนัด (๒) โทสะ ความคิดประทุษร้าย

(๓) โมหะ ความหลง (๔) โกธะ ความโกรธ

(๕) อุปนาหะ ความผูกโกรธ (๖) มักขะ ความลบหลู่คุณท่าน

(๗) ปลาสะ ความตีเสมอ (๘) อิสสา ความริษยา

(๙) มัจฉริยะ ความตระหนี่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๙ ประการนี้แลไม่ได้ก็เป็นผู้ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๙ ประการได้แล้ว ย่อมสามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้ ธรรม ๙ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ราคะ (๒) โทสะ (๓) โมหะ

(๔) โกธะ (๕) อุปนาหะ (๖) มักขะ

(๗) ปลาสะ (๘) อิสสา (๙) มัจฉริยะ