เจโตขีลสูตร เล่ม ๒๓

(๑) รูปราคะ ความติดอยู่ในรูปภพ

(๒) อรูปราคะ ความติดอยู่ในอรูปภพ

(๓) มานะ ความถือตัวว่าเป็นนั่นเป็นนี่

(๔) อุทธัจจะ ความฟุ้งซ่าน

(๕) อวิชชา ความหลงอันเป็นเหตุไม่รู้จริง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุทธัมภาคิยสังโยชน์มี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ นี้ เพื่อละอุทธัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการนี้แล ...”

๙. เจโตขีลสูตร

ว่าด้วยตะปูตรึงใจ ๕ ประการ

{๒๗๕} [๗๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตะปูตรึงใจมี ๕ ประการนี้ ตะปูตรึงใจ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเคลือบแคลงสงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระศาสดา จิตของภิกษุผู้เคลือบแคลง สงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระศาสดา ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๑อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเคลือบแคลงสงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระธรรม ... นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๒อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเคลือบแคลงสงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระสงฆ์ ... นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๓

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเคลือบแคลงสงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในสิกขา ... นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๔

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้โกรธ ไม่พอใจ มีจิตขัดเคือง มีจิตเป็นเสมือนตะปูในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย จิตของภิกษุผู้โกรธ ไม่พอใจ มีจิตขัดเคือง มีจิตเป็นเสมือนตะปู ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ นี้ เพื่อละตะปูตรึงใจ ๕ ประการนี้แล” ...

๑๐. เจตโสวินิพันธสูตร

ว่าด้วยเครื่องผูกพันใจและวิธีแก้

{๒๗๖} [๗๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องผูกพันใจมี ๕ ประการนี้ เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในกามทั้งหลาย จิตของภิกษุผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในกามทั้งหลาย ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๑อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัดความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในร่างกาย ... นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๒