กามคุณสูตร เล่ม ๒๓

(๔) อุทธัจจกุกกุจจนิวรณ์ กิเลสที่กั้นจิตคือความฟุ้งซ่านและรำคาญ

(๕) วิจิกิจฉานิวรณ์ กิเลสที่กั้นจิตคือความลังเลสงสัย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิวรณ์มี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ เพื่อละนิวรณ์ ๕ ประการ,นี้แล สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้(๒) พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้(๓) พิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌา และโทมนัสในโลกเสียได้(๔) พิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ นี้เพื่อละนิวรณ์ ๕ ประการนี้แล”

๓. กามคุณสูตร

ว่าด้วยกามคุณและวิธีแก้

{๒๖๙} [๖๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กามคุณมี ๕ ประการนี้ กามคุณ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ(๑) รูปที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุ อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด

(๒) เสียงที่พึงรู้แจ้งด้วยโสตะ ...

(๓) กลิ่นที่พึงรู้แจ้งด้วยฆานะ ...

(๔) รสที่พึงรู้แจ้งด้วยชิวหา ...

(๕) โผฏฐัพพะที่พึงรู้แจ้งด้วยกาย อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจกำหนัดดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กามคุณมี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ นี้ เพื่อละกามคุณ ๕ ประการนี้แล ...”

๔. อุปาทานขันธสูตร

ว่าด้วยอุปาทานขันธ์และวิธีแก้

{๒๗๐} [๖๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุปาทานขันธ์มี ๕ ประการนี้ อุปาทานขันธ์ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) รูปูปาทานขันธ์ (๒) เวทนูปาทานขันธ์

(๓) สัญญูปาทานขันธ์ (๔) สังขารูปาทานขันธ์

(๕) วิญญาณูปาทานขันธ์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุปาทานขันธ์มี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ นี้ เพื่อละอุปาทานขันธ์ ๕ ประการนี้แล ...”