พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · อักโกสวรรค
วิวาทสูตร เล่ม ๒๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๐ ในอักโกสวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ อักโกสวรรค วิวาทสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๔)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๔ หน้า ๗๗–๗๘
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. อุปาลิสูตร ๒. ปาติโมกขัฏฐปนาสูตร
๓. อุพพาหิกาสูตร ๔. อุปสัมปทาสูตร
๕. นิสสยสูตร ๖. สามเณรสูตร
๗. สังฆเภทสูตร ๘. สังฆสามัคคีสูตร
๙. ปฐมอานันทสูตร ๑๐. ทุติยอานันทสูตร
๕. อักโกสวรรค
๑. วิวาทสูตร
ว่าด้วยเหตุปัจจัยให้เกิดการวิวาท
{๔๑} [๔๑] ครั้งนั้นแล ท่านพระอุบาลีได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอแลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ ทำให้ความบาดหมาง การทะเลาะ การแก่งแย่ง และการวิวาทเกิดขึ้นในสงฆ์ ที่ทำให้ภิกษุทั้งหลายอยู่ไม่ผาสุกกัน”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุในธรรมวินัยนี้
(๑) แสดงอธรรมว่า เป็นธรรม
(๒) แสดงธรรมว่า เป็นอธรรม
(๓) แสดงสิ่งไม่เป็นวินัยว่า เป็นวินัย
(๔) แสดงวินัยว่า ไม่เป็นวินัย
(๕) แสดงคำอันตถาคตมิได้ตรัสไว้ มิได้ภาษิตไว้ว่า เป็นคำที่ตถาคตตรัสไว้ ภาษิตไว้
(๖) แสดงคำที่ตถาคตตรัสไว้ ภาษิตไว้ว่า เป็นคำที่ตถาคตมิได้ ตรัสไว้มิได้ภาษิตไว้
(๗) แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้ประพฤติมาว่า เป็นสิ่งที่ตถาคตประพฤติมา
(๘) แสดงสิ่งที่ตถาคตประพฤติมาว่า เป็นสิ่งที่ตถาคตมิได้ประพฤติมา
(๙) แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้บัญญัติไว้ว่า เป็นสิ่งที่ตถาคตบัญญัติไว้
(๑๐) แสดงสิ่งที่ตถาคตบัญญัติไว้ว่า เป็นสิ่งที่ตถาคตมิได้บัญญัติไว้
ดูก่อนอุบาลี นี้แลเป็นปัจจัยที่ทำให้ความบาดหมาง การทะเลาะ การ แก่งแย่ง และการวิวาทเกิดขึ้นในสงฆ์ ที่ทำให้ภิกษุทั้งหลายอยู่ไม่ผาสุกกัน”
๒. ปฐมวิวาทมูลสูตร
ว่าด้วยมูลเหตุแห่งการวิวาท ๑๐ ประการ สูตรที่ ๑
{๔๒} [๔๒] “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ มูลเหตุแห่งการวิวาท มีเท่าไรหนอแล”
“ดูก่อนอุบาลี มูลเหตุแห่งการวิวาทมี ๑๐ ประการ ๑๐ ประการคือ อะไรบ้าง คือ ภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้(๑) แสดงอธรรมว่า เป็นธรรม
(๒) แสดงธรรมว่า เป็นอธรรม
(๓) แสดงสิ่งไม่เป็นวินัยว่า เป็นวินัย
(๔) แสดงวินัยว่า ไม่เป็นวินัย
(๕) แสดงคำอันตถาคตมิได้ตรัสไว้ มิได้ภาษิตไว้ว่า เป็นคำที่ ตถาคตตรัสไว้ ภาษิตไว้(๖) แสดงคำที่ตถาคตตรัสไว้ภาษิตไว้ว่า เป็นคำที่ตถาคตมิได้ตรัสไว้ มิได้ภาษิตไว้
(๗) แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้ประพฤติมาว่า เป็นสิ่งที่ตถาคตประพฤติมา
(๘) แสดงสิ่งที่ตถาคตประพฤติมาว่า เป็นสิ่งที่ตถาคตมิได้ประพฤติมา
----------------------------------
(๙) แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้บัญญัติไว้ว่า เป็นสิ่งที่ตถาคตบัญญัติไว้
(๑๐) แสดงสิ่งที่ตถาคตบัญญัติไว้ว่า เป็นสิ่งที่ตถาคตมิได้บัญญัติไว้
ดูก่อนอุบาลี มูลเหตุแห่งการวิวาทมี ๑๐ ประการนี้แล”
๓. ทุติยวิวาทมูลสูตร
ว่าด้วยมูลเหตุแห่งการวิวาท ๑๐ ประการ สูตรที่ ๒
{๔๓} [๔๓] “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ มูลเหตุแห่งการวิวาทมีเท่าไรหนอแล”
“ดูก่อนอุบาลี มูลเหตุแห่งการวิวาทมี ๑๐ ประการ ๑๐ ประการคือ อะไรบ้าง คือ ภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้(๑) แสดงอนาบัติว่า เป็นอาบัติ
(๒) แสดงอาบัติว่า เป็นอนาบัติ
(๓) แสดงอาบัติเบาว่า เป็นอาบัติหนัก
(๔) แสดงอาบัติหนักว่า เป็นอาบัติเบา
- -------------------------------------
- ๑อาบัติ... พึงทราบความหมายเฉพะคำ ดังนี้ อาบัติ หมายถึงโทษที่เกิดแต่การล่วงละเมิดพระ บัญญัติในสิกขาบทและวิภังค์แห่งสิกขาบทนั้น ๆ อนาบัติ หมายถึงสภาพที่ไม่ต้องอาบัติเพราะ ไม่ล่วงละเมิดพระบัญญัติหรือได้รับการยกเว้นตามพระบัญญัติ อาบัติเบา (ลหุกาบัติ) หมายถึง อาบัติ ๕ กอง คือ ถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฎ และทุพภาสิต ซึ่งชื่อว่าเบา เพราะสามารถแสดงคืนให้บริสุทธิ์ได้ด้วยวินัยกรรมที่เบา อาบัติหนัก (ครุกาบัติ) หมายถึงอาบัติสังฆาทิเสส ซึ่งชื่อว่าหนักเพราะยังสามารถแก้ไขตนให้บริสุทธิ์ได้โดยต้องประพฤติวัตรตามวินัย กรรมอย่างหนัก และอาบัติปาราชิกซึ่งชื่อว่าหนักเพราะไม่สามารถจะเยียวยาตนให้ถึงภาวะ ปราศจากอาบัติได้ด้วยวินัยกรรมใด ๆ อาบัติชั่วหยาบ หมายถึงอาบัติสังฆาทิเสสและอาบัติปาราชิก อาบัติไม่ชั่วหยาบ หมายถึงอาบัติ ๕ กองที่เหลีอ อาบัติมีส่วนเหลือ หมายถึงอาบัติ ๖ กอง เว้น กองอาบัติปาราชิก อาบัติไม่มีส่วนเหลือ ได้แก่ กองอาบัติปาราชิก อาบัติที่ทำคืนได้ ก็คือ อาบัติมีส่วนเหลือ อาบัติที่ทำคืนไม่ได้ ก็คืออาบัติไม่มีส่วนเหลือ (นัย วิ.อ. ๓/๔๔๒, องฺ.เอกก.อ. ๘๕)
จบ วิวาทสูตร