๑. อาหุเนยยสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๒

๑. สมมติเปยยาล

๑. ภัตตุเทสกสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของพระภัตตุเทสก์

{๒๗๒} [๒๗๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึงสมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ลำเอียงเพราะรัก (๒) ลำเอียงเพราะชัง

(๓) ลำเอียงเพราะหลง (๔) ลำเอียงเพราะกลัว

(๕) ไม่รู้ภัตที่ได้นิมนต์แล้วและยังไม่ได้นิมนต์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล สงฆ์ไม่ พึงสมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึง สมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก (๒) ไม่ลำเอียงเพราะชัง

(๓) ไม่ลำเอียงเพราะหลง (๔) ไม่ลำเอียงเพราะกลัว

(๕) รู้ภัตที่ได้นิมนต์แล้วและยังไม่ได้นิมนต์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล สงฆ์ พึงสมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์ แม้สมมติแล้วก็ไม่พึงให้ทำการ ... สงฆ์สมมติให้ เป็นพระภัตตุเทสก์แล้วพึงใช้ให้ทำการ ... พระภัตตุเทสก์ผู้ประกอบด้วยธรรม

๕ ประการพึงทราบว่าเป็นพาล ... พระภัตตุเทสก์ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ พึงทราบว่าเป็นบัณฑิต ... พระภัตตุเทสก์ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อม บริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย ... พระภัตตุเทสก์ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูกทำลาย ... พระภัตตุเทสก์ ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ... พระภัตตุเทสก์ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการจะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก (๒) ไม่ลำเอียงเพราะชัง

(๓) ไม่ลำเอียงเพราะหลง (๔) ไม่ลำเอียงเพราะกลัว

(๕) รู้ภัตที่ได้นิมนต์แล้วและยังมิได้นิมนต์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระภัตตุเทสก์ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้ แลจะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๒-๑๔. เสนาสนปัญญาปกสูตรเป็นต้น

ว่าด้วยคุณสมบัติของพระเสนาสนปัญญาปกะเป็นต้น

{273-285} [๒๗๓-๒๘๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึงสมมติให้เป็นพระเสนาสนปัญญาปกะ ผู้ปูลาดอาสนะ ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้เสนาสนะที่ได้ปูลาดแล้วและยังไม่ได้ปูลาด ... ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็น พระเสนาสนปัญญาปกะ ... คือ (๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) รู้เสนาสนะ ที่ได้ปูลาดแล้วและยังไม่ได้ปูลาด ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระเสนาสนคาหาปกะ ผู้ให้ภิกษุถือเสนาสนะ ... (๑) ลำเอียง

เพราะรัก ... (๕) ไม่รู้เสนาสนะที่ภิกษุถือแล้วและยังไม่ได้ถือ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระเสนาสนคาหาปกะ ... (๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) รู้เสนาสนะที่ภิกษุถือแล้วและยังไม่ได้ถือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระภัณฑาคาริก ผู้รักษาเรือนคลัง ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕)ไม่รู้ภัณฑะที่เก็บแล้วและยังไม่ได้เก็บ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบ ด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นภัณฑาคาริก ... (๑) ไม่ลำเอียง เพราะรัก ... (๕) รู้ภัณฑะที่เก็บแล้วและยังไม่ได้เก็บดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระจีวรปฏิคคาหกะ ผู้รับจีวร ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้ จีวรที่ได้รับแล้วและยังไม่ได้รับ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วย ธรรม ๕ ประการ

สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระจีวรปฎิคคาหกะ ... (๑) ไม่ลำเอียง เพราะรัก ... (๕) รู้จีวรที่ได้รับแล้วและยังไม่ได้รับดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระจีวรภาชกะ ผู้แจกจีวร ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้ จีวรที่ได้แจกแล้วและยังไม่ได้แจก ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วย ธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระจีวรภาชกะ ... (๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) รู้จีวรที่ได้แจกแล้วและยังไม่ได้แจกดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระยาคุภาชกะ ผู้แจกข้าวยาคู ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้ ข้าวยาคูที่แจกแล้วและยังไม่ได้แจก ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบ ด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระยาคุภาชกะ ... (๑) ไม่ลำเอียง เพราะรัก ... (๕) รู้ข้าวยาคูที่แจกแล้วและยังไม่ได้แจก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระผลภาชกะ ผู้แจกผลไม้ ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้ ผลไม้ที่แจกแล้วและยังไม่ได้แจก ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระผลภาชกะ ... (๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) รู้ผลไม้ที่แจกแล้วและยังไม่ได้แจก ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระขัชชกภาชกะ ผู้แจกของขบเคี้ยว ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้ของขบเคี้ยวที่แจกแล้วและยังไม่ได้แจก ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระขัชชกภาชกะ ... (๑) ไม่ ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) รู้ของขบเคี้ยวที่แจกแล้วและยังไม่ได้แจก ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระอัปปมัตตกวิสัชชกะ ผู้จ่ายของเล็กน้อย ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้ของเล็กน้อยที่จ่ายแล้วและยังไม่ได้จ่าย ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระอัปปมัตตก วิสัชชกะ ... (๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) รู้ของเล็กน้อยที่ได้จ่ายแล้วและยังไม่ได้จ่าย ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระสาฏิยคาหาปกะ ผู้แจกผ้าสาฎก ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้ผ้าสาฎกที่ได้รับแล้วและยังไม่ได้รับ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระสาฏิยคาหาปกะ ... (๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) รู้ผ้าสาฎกที่ได้รับแล้วและยังไม่ได้รับ ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระปัตตคาหาปกะ ผู้แจกบาตร ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้บาตรที่รับแล้วและยังไม่ได้รับ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบ

ด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระปัตตคาหาปกะ ... (๑) ไม่ ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) รู้บาตรที่รับแล้วและยังไม่ได้รับ ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึงสมมติให้เป็นพระอารามิกเปสกะ ผู้ใช้คนงานวัด ... (๑) ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) ไม่รู้คนที่ได้ใช้แล้วและยังไม่ได้ใช้ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบ ด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระอารามิกเปสกะ ... (๑) ไม่ ลำเอียงเพราะรัก ... (๕) รู้คนที่ได้ใช้แล้วและยังไม่ได้ใช้ ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระสามเณรเปสกะ ผู้ใช้สามเณร ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็นพระสามเณรเปสกะ ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระสามเณรเปสกะ แม้สมมติแล้วก็ไม่พึงใช้ให้ทำการ ... ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงสมมติให้เป็น พระสามเณรเปสกะ สงฆ์สมมติแล้วพึงใช้ให้ทำการ ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระสามเณรเปสกะผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ พึงทราบว่าเป็นพาล ... พระสามเณรเปสกะผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ พึงทราบว่าเป็นบัณฑิต ... พระสามเณรเปสกะผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระสามเณร เปสกะผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูก ทำลาย ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระสามเณรเปสกะผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระสามเณรเปสกะผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ .... ธรรม ๕ ประการคืออะไร บ้าง คือ

(๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก (๒) ไม่ลำเอียงเพราะชัง

(๓) ไม่ลำเอียงเพราะหลง (๔) ไม่ลำเอียงเพราะกลัว

(๕) รู้สามเณรที่ใช้แล้วและยังไม่ได้ใช้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระสามเณรเปสกะผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ นี้แลจะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

จบ สมมติเปยยาล

๒. สิกขาปทเปยยาล

๑. ภิกขุสูตร

ว่าด้วยสาเหตุให้ภิกษุต้องตกนรกหรือขึ้นสวรรค์

{๒๘๖} [๒๘๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการจะ ต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชอบฆ่าสัตว์ (๒) ชอบลักทรัพย์

(๓) ประพฤติผิดพรหมจรรย์ (๔) ชอบพูดเท็จ

(๕) ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แลจะต้องตกนรก เหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์

(๒) เว้นขาดจากการลักทรัพย์

(๓) เว้นขาดจากการประพฤติผิดพรหมจรรย์

(๔) เว้นขาดจากการพูดเท็จ

(๕) เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่ง ความประมาท

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะได้ไป สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๒-๗. ภิกขุนีสูตรเป็นต้น

ว่าด้วยสาเหตุให้ภิกษุณีเป็นต้นต้องตกนรกหรือขึ้นสวรรค์

{๒๖๔} [๒๘๗-๒๙๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณี ... สิกขมานา ... สามเณร ... สามเณรี ... อุบาสก ... อุบาสิกาผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะต้องตก นรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชอบฆ่าสัตว์ (๒) ชอบลักทรัพย์

(๓) ประพฤติผิดในกาม (๔) ชอบพูดเท็จ

(๕) ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุบาสิกาผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะต้องตกนรก เหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายอุบาสิกาผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์

(๒) เว้นขาดจากการลักทรัพย์

(๓) เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม

(๔) เว้นขาดจากการพูดเท็จ

(๕) เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่ง ความประมาท

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุบาสิกาผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะได้ไปสวรรค์ เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๘. อาชีวกสูตร

ว่าด้วยสาเหตุให้อาชีวกต้องตกนรก

{๒๖๕} [๒๙๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาชีวก ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชอบฆ่าสัตว์ (๒) ชอบลักทรัพย์

(๓) ประพฤติผิดพรหมจรรย์ (๔) ชอบพูดเท็จ

(๕) ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาชีวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

๙ - ๑๗. นิคัณฐสูตรเป็นต้น

ว่าด้วยสาเหตุให้นิครนถ์เป็นต้นต้องตกนรก

{๒๖๖} [๒๙๔-๓๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิครนถ์ ... สาวกของนิครนถ์ ... ชฎิล ... ปริพาชก ... เดียรถีร์พวกมาคัณฑิกะ ... พวกเตทัณฑิกะ ... พวกอารุทธกะ ... พวกโคตมกะ ... พวกเทวธัมมิกะ ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชอบฆ่าสัตว์ (๒) ชอบลักทรัพย์

(๓) ประพฤติผิดพรหมจรรย์ (๔) ชอบพูดเท็จ

(๕) ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเทวธัมมิกะผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้”

จบ สิกขาปทเปยยาล

๓. ราคเปยยาล

{๒๖๗} [๓๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการควรเจริญเพื่อความรู้ยิ่ง ซึ่งราคะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) อสุภสัญญา (๒) มรณสัญญา

(๓) อาทีนวสัญญา (๔) อาหาเรปฏิกูลสัญญา

(๔) <*> สัพพโลเกอนภิรตสัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ควรเจริญเพื่อความรู้ยิ่งซึ่งราคะ”

(๑)

[๓๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการควรเจริญเพื่อความรู้ยิ่งซึ่งราคะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) อนิจจสัญญา (๒) อนัตตสัญญา

(๓) มรณสัญญา (๔) อาหาเรปฏิกูลสัญญา

(๕) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ ควรเจริญเพื่อความรู้ยิ่งซึ่งราคะ” (๒)

{๒๖๘} [๓๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการ ควรเจริญเพื่อความรู้ ยิ่งซึ่งราคะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) อนิจจสัญญา (๒) อนิจเจทุกขสัญญา

(๓) ทุกเขอนัตตสัญญา (๔) ปหานสัญญา

(๕) วิราคสัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ควรเจริญเพื่อความรู้ยิ่งซึ่งราคะ”

(๓)

{๒๖๙} [๓๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการ ควรเจริญเพื่อความ รู้ยิ่งซึ่งราคะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สัทธินทรีย์ (๒) วิริยินทรีย์

(๓) สตินทรีย์ (๔) สมาธินทรีย์

(๕) ปัญญินทรีย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ ควรเจริญเพื่อความรู้ยิ่งซึ่งราคะ” (๔)

{๒๗๐} [๓๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการ ควรเจริญเพื่อความ รู้ยิ่งซึ่งราคะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สัทธาพละ (๒) วิริยพละ

(๓) สติพละ (๔) สมาธิพละ

(๕) ปัญญาพละ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ ควรเจริญเพื่อความรู้ยิ่งซึ่งราคะ” (๕)

{๒๗๑} [๓๐๘-๑๑๕๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการควรเจริญ เพื่อความกำหนดรู้ซึ่งราคะ ... เพื่อความสิ้นไปรอบ ... เพื่อละ ... เพื่อความสิ้นไป ... เพื่อความเสื่อมไป ... เพื่อความคลายไป ... เพื่อความดับไป ... เพื่อสละ ... เพื่อปล่อยวางซึ่งราคะธรรม ๕ ประการ ควรเจริญเพื่อความรู้ยิ่ง ... เพื่อความกำหนดรู้ ... เพื่อความสิ้นไปรอบ ... เพื่อละ ... เพื่อความสิ้นไป ... เพื่อความเสื่อมไป ... เพื่อความคลายไป ... เพื่อความดับไป ... เพื่อสละ ... เพื่อปล่อยวางซึ่งโทสะ .... โมหะ ... โกธะ (ความโกรธ) .... อุปนาหะ (ความผูกโกรธ) ... มักขะ (ความลบหลู่คุณท่าน) ... ปลาสะ (ความตีเสมอ) .... อิสสา (ความริษยา) ...

มัจฉริยะ (ความตระหนี่) ... มายา (มารยา) ... สาเถยยะ (ความโอ้อวด) ... ถัมภะ (ความหัวดื้อ) ... สารัมภะ (ความแข่งดี) ... มานะ (ความถือตัว) ... อติมานะ (ความดูหมิ่นเขา) ... มทะ (ความมัวเมา) ... ปมาทะ (ความประมาท) ...” (๖-๘๔๙)ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สัทธาพละ (๒) วิริยพละ

(๓) สติพละ (๔) สมาธิพละ

(๕) ปัญญาพละ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ ควรเจริญเพื่อปล่อยวาง ซึ่งปมาทะ” (๖-๘๕๐)

จบ ราคเปยยาล

รวมธรรมที่ควรเจริญที่มีในราคเปยยาลนี้

ธรรม ๑๐ ประการนี้ คือ เพื่อความรู้ยิ่ง ๑ เพื่อความกำหนดรู้ ๑ เพื่อความสิ้นไปรอบ ๑ เพื่อละ ๑ เพื่อความ สิ้นไป ๑ เพื่อความเสื่อมไป ๑ เพื่อความคลาย ๑ เพื่อความดับ ๑ เพื่อปล่อยวาง ๑

จบ ปัณจกนิบาต

รวมวรรคที่มีในในปัญจกนิบาตนี้ คือ

เสขพลวรรค ๑ พลวรรค ๑ ปัญจังคิกวรรค ๑ สุมนวรรค ๑ มุณฑราชวรรค ๑ นิวรณวรรค ๑ สัญญาวรรค ๑ โยธาชีววรรค อันเป็นวรรคที่แปด ๑ เถรวรรค ๑ กกุธวรรค ๑ ผาสุวิหารวรรค ๑ อันธกวินทวรรค ซึ่งนับเป็นวรรคที่สิบสอง ๑ คิลานวรรค ๑ ราชวรรค ๑ ติกัณฑกีวรรค ๑ สัทธัมมวรรค ๑ อาฆาตวรรค ๑ อุปาสกวรรค ๑ อรัญญวรรค ๑ พราหมณวรรค ๑ กิมพิลวรรค ๑ อักโกสกวรรค ๑ ทีฆจาริกวรรค ๑ อาวาสิก วรรค ๑ ทุจริตวรรค ๑ อุปสัมปทาวรรค ๑ ฉะนี้แล

จบ พระบาลีปัญจกนิบาต

พระบาลีสุตตันตปิฎก

อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. ปฐมปัณณาสก์

๑. อาหุเนยยวรรค

๑. ปฐมอาหุเนยยสูตร

ว่าด้วยธรรมของภิกษุผู้เป็นนาบุญ

{๒๗๒} [๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับ พระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการย่อมเป็นผู้ ควรแก่ของคำนับ ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ของทำบุญ ควรแก่อัญชลี

เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เห็นรูปด้วยจักษุแล้วไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่

(๒) ฟังเสียงด้วยโสตะ ...

(๓) สูดดมกลิ่นด้วยฆานะ ...

(๔) ลิ้มรสด้วยชิวหา ...

(๕) ถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกาย ...

(๖) รู้แจ้งธรรมารมณ์ด้วยมโนแล้วไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อม เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ของทำบุญ ควรแก่อัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า”พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว ภิกษุเหล่านั้นยินดี ชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วแล”

๒. ทุติยอาหุเนยยสูตร

ว่าด้วยธรรมของภิกษุผู้เป็นนาบุญ

{๒๗๓} [๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่น ยิ่งกว่า ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุในธรรมวินัยนี้แสดงอิทธิวิธีได้หลายประการ คือ คน เดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ หลายคนทำให้เป็นคนเดียวก็ได้