๔. สุขสูตร เล่ม ๒๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการได้แล้ว ย่อมเป็นผู้ สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งญาณทัสสนะอันวิเศษที่สามารถทำความเป็นพระ อริยะให้ได้ อันยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ความเป็นผู้มีสติหลงลืม

(๒) ความเป็นผู้ไม่มีสัมปชัญญะ

(๓) ความเป็นผู้ไม่คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย

(๔) ความเป็นผู้ไม่รู้จักประมาณในโภชนะ

(๕) ความโกหก (๖) การพูดเลียบเคียง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการนี้แลได้แล้วย่อมเป็นผู้ สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งญาณทัสสนะอันวิเศษที่สามารถทำความเป็นพระ อริยะให้ได้ อันยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์”

๔. สุขโสมนัสสสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ทำให้มีสุขโสมนัส

{๓๔๙} [๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการย่อม เป็นผู้มากด้วยสุขและโสมนัสอยู่ในปัจจุบันและย่อมเป็นผู้ปรารภเหตุเพื่อความ สิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรม วินัยนี้

(๑) เป็นผู้ยินดีในธรรม (๒) เป็นผู้ยินดีในภาวนา

(๓) เป็นผู้ยินดีในการละ (๔) เป็นผู้ยินดีในปวิเวก

(๕) เป็นผู้ยินดีในความไม่พยาบาท

(๖) เป็นผู้ยินดีในธรรมที่ไม่เนิ่นช้า

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แลย่อมเป็น ผู้มากด้วยสุขและโสมนัสอยู่ในปัจจุบันและย่อมเป็นผู้ปรารภเหตุเพื่อความสิ้น ไปแห่งอาสวะทั้งหลาย”

๕. อธิคมสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุกุศลธรรม

{๓๕๐} [๗๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อม เป็นผู้ไม่สามารถที่จะบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่บรรลุหรือทำกุศลธรรมที่ได้บรรลุ แล้วให้เจริญได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้ไม่ฉลาดในเหตุแห่งความเจริญ

(๒) เป็นผู้ไม่ฉลาดในเหตุแห่งความเสื่อม

(๓) เป็นผู้ไม่ฉลาดในอุบาย

(๔) ไม่ยังฉันทะให้เกิดขึ้นเพื่อบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่บรรลุ

(๕) ไม่รักษากุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้ว

(๖) ไม่ยังฉันทะเพื่อทำติดต่อให้ถึงพร้อม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล เป็นผู้ ไม่สามารถที่จะบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่บรรลุหรือทำกุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้ว ให้เจริญได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นผู้ สามารถที่จะบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่บรรลุหรือทำกุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้วให้เจริญ ได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้ฉลาดในเหตุแห่งความเจริญ

(๒) เป็นผู้ฉลาดในเหตุแห่งความเสื่อม

(๓) เป็นผู้ฉลาดในอุบาย

(๔) ยังฉันทะให้เกิดขึ้นเพื่อบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ

(๕) รักษากุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้ว

(๖) ยังฉันทะเพื่อทำติดต่อให้ถึงพร้อม