อุทกรหทสูตร เล่ม ๒๑

๔. อุทกรหทสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบด้วยห้วงนํ้า ๔ ประเภท

{๑๐๔} [๑๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงนํ้ามี ๔ ประเภทนี้ ห้วงนํ้า ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ห้วงนํ้าตื้น เงาลึก (๒) ห้วงนํ้าลึก เงาตื้น

(๓) ห้วงนํ้าตื้น เงาตื้น (๔) ห้วงนํ้าลึก เงาลึก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงนํ้ามี ๔ ประเภทอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลที่เปรียบด้วยห้วงนํ้า ๔

ประเภทนี้ก็มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) คนตื้น เงาลึก (๒) คนลึก เงาตื้น

(๓) คนตื้น เงาตื้น (๔) คนลึก เงาลึก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนตื้น เงาลึกเป็นอย่างไร คือ บุคคลบางคน

ในโลกนี้มีกิริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนแต่น่าเลื่อมใส แต่เขาไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา,ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนตื้น เงาลึกเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ห้วงนํ้าตื้น เงาลึกเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนลึก เงาตื้นเป็นอย่างไร คือ บุคคลบาง

คนในโลกนี้มีกริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการ ทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนไม่น่าเลื่อมใส แต่เขารู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินิปฏิปทา,ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนลึก เงาตื้นเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลายห้วงนํ้าลึก เงาตื้นเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนตื้น เงาตื้นเป็นอย่างไร คือ บุคคลบางคน

ในโลกนี้มีกิริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนไม่น่าเลื่อมใส ทั้งเขาไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา,ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนตื้น เงาตื้นเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ห้วงนํ้าตื้น เงาตื้นเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนลึก เงาลึกเป็นอย่างไร คือ บุคคลบางคน

ในโลกนี้มิกิริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนแต่น่าเลื่อมใส ทั้งเขารู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา,

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนลึก เงาลึกเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ห้วงนํ้าลึก เงาลึกเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น”

๕. อัมพสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบด้วยมะม่วง ๔ ประเภท

{๑๐๕} [๑๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มะม่วงมี ๔ ประเภทนี้ มะม่วง ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) มะม่วงดิบ ผิวสุก (๒) มะม่วงสุก ผิวดิบ

(๓) มะม่วงดิบ ผิวดิบ (๔) มะม่วงสุก ผิวสุก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มะม่วงมี ๔ ประเภทนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลที่เปรียบด้วยมะม่วง ๔

ประเภทนี้ ก็มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ