๒๐. อนาคตสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๘

และความรักใคร่ในรูปนั้นเสีย เสียงเป็นอนัตตา ... กลิ่นเป็นอนัตตา... รสเป็นอนัตตา ... โผฏฐัพพะเป็นอนัตตา ... ธรรมารมณ์เป็นอนัตตา เธอทั้งหลายพึงละความพอใจและความรักใคร่ในธรรมารมณ์นั้นเสีย ดูก่อนภิกษุทั้งหลายสิ่งใดเป็นอนัตตา เธอทั้งหลายพึงละความพอใจและความรักใคร่ในสิ่งนั้นเสีย”

๑๙. อัชฌัตตาตีตานิจจสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายในที่เป็นอดีตเป็นของไม่เที่ยง

{๒๖๓} [๑๘๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุที่เป็นอดีตเป็นของไม่เที่ยง โสตะที่เป็นอดีตเป็นของไม่เที่ยง ฆานะที่เป็นอดีตเป็นของไม่เที่ยง ชิวหาที่เป็นอดีตเป็นของไม่เที่ยง กายที่เป็นอดีตเป็นของไม่เที่ยง มโนที่เป็นอดีตเป็นของไม่เที่ยง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายทั้งในจักษุ ทั้งในโสตะ ทั้งในฆานะ ทั้งในชิวหา ทั้งในกาย ทั้งในมโน เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมคลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด ย่อมหลุดพ้น เมื่อหลุดพ้นแล้ว ย่อมมีญาณหยั่งรู้ว่าหลุดพ้นแล้ว รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้วพรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๒๐. อัชฌัตตานาคตานิจจสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายในที่เป็นอนาคตเป็นของไม่เที่ยง

{๒๖๔} [๑๘๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุที่เป็นอนาคตเป็นของไม่เที่ยง โสตะ ... ฆานะ... ชิวหา... กาย... มโนที่เป็นอนาคตเป็นของไม่เที่ยง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๒๑. อัชฌัตตปัจจุปันนานิจจสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายในที่เป็นปัจจุบันเป็นของไม่เที่ยง

{๒๖๕} [๑๘๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุที่เป็นปัจจุบันเป็นของไม่เที่ยง โสตะ ... ฆานะ... ชิวหา... กาย... มโนที่เป็นปัจจุบันเป็นของไม่เที่ยง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๒๒. อัชฌัตตาตีตชทุกขสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายในที่เป็นอดีตเป็นทุกข์

{๒๖๖} [๑๘๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุที่เป็นอดีตเป็นทุกข์ โสตะ... ฆานะ... ชิวหา... กาย... มโนที่เป็นอดีตเป็นทุกข์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๒๓. อัชฌัตตานาคตทุกขสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายในที่เป็นอนาคตเป็นทุกข์

[๑๙๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุที่เป็นอนาคตเป็นทุกข์ โสตะ... ฆานะ... ชิวหา... กาย... มโนที่เป็นอนาคตเป็นทุกข์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๒๔. อัชฌัตตปัจจุปปันนทุกขสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายในที่เป็นปัจจุบันเป็นทุกข์

[๑๙๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุที่เป็นปัจจุบันเป็นทุกข์ โสตะ... ฆานะ... ชิวหา... กาย... มโนที่เป็นปัจจุบันเป็นทุกข์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย