๓๓. ปรายนสูตร เล่ม ๑๘

{๗๔๔} [๔๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงความบริสุทธิ์และทางที่จะให้ถึงความบริสุทธิ์แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความบริสุทธิ์เป็นไฉน ...

{๗๔๕} [๔๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงความพ้นและทางที่จะให้ถึงความพ้นแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความพ้นเป็นไฉน ...

{๔๗๖} [๔๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมอันหาความอาลัยมิได้และทางที่จะให้ถึงธรรมอันหาความอาลัยมิได้แก่เธอทั้งหลายเธอทั้งหลายจงฟัง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมอันหาความอาลัยมิได้เป็นไฉน ...

{๗๔๗} [๔๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงที่พึ่งและทางที่จะให้ถึงที่พึ่งแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ที่พึ่งเป็นไฉน ...

{๗๔๘} [๔๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงที่เร้นและทางที่จะให้ถึงที่เร้นแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ที่เร้นเป็นไฉน ...

{๗๔๙} [๔๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงที่ต้านทานและทางที่จะให้ถึงที่ต้านทานแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ที่ต้านทานเป็นไฉน ...

{๗๕๐} [๔๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสรณะและทางที่จะให้ถึงสรณะแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สรณะเป็นไฉน ...

๓๓. ปรายนสูตร

{๗๕๑} [๔๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมเป็นที่ไปในเบื้องหน้าและทางที่จะให้ถึงธรรมเป็นที่ไปในเบื้องหน้าแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมเป็นที่ไปในเบื้องหน้าเป็นไฉน คือ ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ นี้เรียกว่าธรรมเป็นที่ไปในเบื้องหน้า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทางที่จะให้ถึงธรรมเป็นที่ไปในเบื้องหน้าเป็นไฉน คือกายคตาสติ นี้เรียกว่าทางที่จะให้ถึงธรรมเป็นที่ไปในเบื้องหน้าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเป็นที่ไปในเบื้องหน้าเราแสดงแก่เธอทั้งหลายแล้ว ทางที่จะให้ถึงธรรมเป็นที่ไปในเบื้องหน้า เราแสดงแก่เธอทั้งหลายแล้วดังนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กิจอันใดที่ศาสดาผู้แสวงหาประโยชน์ผู้เอ็นดูจะพึงทำเพื่ออนุเคราะห์แก่เหล่าสาวก กิจอันนั้นเราก็ทำแก่เธอทั้งหลายแล้ว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นั่นโคนไม้ นั่นเรือนว่าง เธอทั้งหลายจงเพ่งพินิจเถิด อย่าประมาท อย่าได้เป็นผู้มีความเดือดร้อนในภายหลังเลย นี้เป็นคำสั่งสอนของเราสำหรับเธอทั้งหลาย”

(พึงขยายเนื้อความให้พิสดารเหมือนอย่างอสังขตสูตรข้างต้น)

จบ ทุติยวรรค

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อสังขตสูตร ๒. อนตสูตร

๓. อนาสวสูตร ๓. สัจจสูตร

๕. ปารสูตร ๖. นิปุณสูตร

๗. สุทุททสสูตร ๘. อชัชชรสูตร

๙. ธุวสูตร ๑๐. อปโลกินสูตร

๑๑. อนิทัสสนสูตร ๑๒. นิปปปัญจสูตร

๑๓. สันตสูตร ๑๔. อมตสูตร

๑๕. ปณีตสูตร ๑๖. สิวสูตร

๑๗. เขมสูตร ๑๘. ตัณหักขยสูตร

๑๙. อัจฉริยสูตร ๒๐. อัพภุตสูตร

๒๑. อนีติกสูตร ๒๒. อนีติกธัมมสูตร

๒๓. นิพพานสูตร ๒๔. อัพยาปัชฌสูตร

๒๕. วิราคสูตร ๒๖. สุทธิสูตร

๒๗. มุตติสูตร ๒๘. อนาลยสูตร

๒๙. ทีปสูตร ๓๐. เลณสูตร

๓๑. ตาณสูตร ๓๒. สรณสูตร

๓๓. ปรายนสูตร

จบ อสังขตสังยุต

๑๐. อัพยากตสังยุต

๑. เขมาสูตร

ว่าด้วยพระเขมาเถรีพยากรณ์ปัญหา

{๗๕๒} [๔๑๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล พระเขมาภิกษุณีเที่ยวจาริกไปในแคว้นโกศล เข้าไปพักอยู่ที่โตรณวัตถุ ในระหว่างพระนครสาวัตถีกับเมืองสาเกต

ครั้งนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จออกจากเมืองสาเกตไปยังพระนครสาวัตถี ประทับแรมหนึ่งราตรีที่โตรณวัตถุ ในระหว่างพระนครสาวัตถีกับเมืองสาเกต พระเจ้าปเสนทิโกศลตรัสเรียกราชบุรุษคนหนึ่งมาตรัสว่า “มานี่แน่ะ บุรุษผู้เจริญ ท่านจงไปดูให้รู้ว่าที่โตรณวัตถุมีสมณะหรือพราหมณ์ซึ่งสมควรที่เราจะพึงเข้าไปหาในวันนี้หรือไม่”

ราชบุรุษนั้นทูลรับพระดำรัสของพระเจ้าปเสนทิโกศลแล้วเที่ยวไปยัง โตรณวัตถุจนทั่วก็ไม่ได้พบเห็นสมณะหรือพราหมณ์ซึ่งสมควรที่พระเจ้าปเสนทิโกศลจะพึงเสด็จเข้าไปหา

{๗๕๓} แต่ก็ได้พบพระเขมาภิกษุณีซึ่งเข้าไปพักอยู่ที่โตรณวัตถุ ครั้นพบแล้วได้เข้าไปเฝ้าพระเจ้าปเสนทิโกศลถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้กราบทูลพระเจ้าปเสนทิโกศลว่า “พระพุทธเจ้าข้า ที่โตรณวัตถุไม่มีสมณะหรือพราหมณ์ซึ่งสมควรที่พระองค์จะพึงเสด็จเข้าไปหาเลย มีแต่ภิกษุณีนามว่าเขมาผู้เป็นสาวิกาของพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น และพระแม่เจ้านั้นมีกิตติศัพท์อันงามขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า ‘พระแม่เจ้าเขมาภิกษุณีเป็นบัณฑิต เฉียบแหลม มีปัญญา เป็นพหูสูต มีถ้อยคำไพเราะ มีปฏิภาณเป็นอย่างดี’ ขอเชิญพระองค์เสด็จเข้าไปหาพระแม่เจ้านั้นเถิด ขอเดชะ”