๔. ราธสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๘

๓. ราธอนิจจสูตร

ว่าด้วยทรงแสดงอนิจจธรรมแก่ราธภิกษุ

{๙๒} [๗๖] ครั้งนั้นแล ท่านพระราธะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์โดยย่อ พอที่ข้าพระองค์ได้ฟังแล้วจะพึงปลีกตัวออกจากหมู่อยู่ตามลำพัง ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่เถิด พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนราธะ สิ่งใดไม่เที่ยง เธอพึงละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย ดูก่อนราธะ อะไรเล่าไม่เที่ยง จักษุแลไม่เที่ยงเธอพึงละความพอใจในจักษุนั้นเสีย รูป... จักขุวิญญาณ... จักขุสัมผัส... แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยก็ไม่เที่ยง เธอพึงละความพอใจในเวทนานั้นเสีย ... มโนไม่เที่ยง เธอพึงละความพอใจในมโนนั้นเสีย ธรรมารมณ์ ... มโนวิญญาณ ... มโนสัมผัส ... แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยไม่เที่ยง เธอพึงละความพอใจในเวทนานั้นเสีย ดูก่อนราธะสิ่งใดแลไม่เที่ยง เธอพึงละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย”

๔. ราธทุกขสูตร

ว่าด้วยความแสดงทุกขธรรมแก่ราธภิกษุ

{๙๓} [๗๗] ... “ดูก่อนราธะ สิ่งใดเป็นทุกข์ เธอพึงละความพอใจในสิ่งนั้นเสียดูก่อนราธะ อะไรเล่าเป็นทุกข์ จักษุแลเป็นทุกข์ เธอพึงละความพอใจในจักษุนั้นเสีย รูป... จักขุวิญญาณ... จักขุสัมผัส... แม้สุขเวทนา

ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสก็เป็นปัจจัยเป็นทุกข์ เธอพึงละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย ... มโนเป็นทุกข์ ธรรมารมณ์... มโนวิญญาณ... มโนสัมผัส... แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยก็เป็นทุกข์ เธอพึงละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นทุกข์ เธอพึงละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย”

๕. ราธอนัตตสูตร

ว่าด้วยทรงแสดงอนัตตธรรมแก่ราธภิกษุ

{๙๔} [๗๘] ...“ดูก่อนราธะ สภาพใดแลไม่ใช่อัตตา เธอพึงละความพอใจในสภาพนั้นเสีย ดูก่อนราธะ อะไรเล่าไม่ใช่อัตตา จักษุแลไม่ใช่อัตตา เธอพึงละความพอใจในจักษุนั้นเสีย รูป... จักขุวิญญาณ... จักขุสัมผัส... มโน ...ธรรมารมณ์ ... มโนวิญญาณ ... มโนสัมผัส ... แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรือ อทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยก็ไม่ใช่อัตตา เธอพึงละ ความพอใจในสภาพนั้นเสีย ดูก่อนราธะ สภาพใดแลไม่ใช่อัตตา เธอพึงละ ความพอใจในสภาพนั้นเสีย”

๖. ปฐมอวิชชาปหานสูตร

ว่าด้วยการละอวิชชา สูตรที่ ๑

{๙๕} [๗๙] ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ... ครั้นแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมอย่างเอกซึ่งเมื่อภิกษุละได้แล้ว ย่อมละอวิชชาได้ วิชชาย่อมเกิดขึ้น มีอยู่หรือ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ธรรมอย่างเอกซึ่งเมื่อภิกษุละได้แล้ว ย่อมละอวิชชาได้ วิชชาย่อมเกิดขึ้น มีอยู่”