ผลสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

๕. ปฐมผลสูตร

ว่าด้วยเจริญอินทรีย์ ๕ หวังผลได้ ๒ อย่าง

{๑๐๖๘} [๕๓๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ เหล่านี้ อินทรีย์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ (๑) สัทธินทรีย์ (๒) วิริยินทรีย์ (๓) สตินทรีย์ (๔) สมาธินทรีย์ (๕) ปัญญินทรีย์ อินทรีย์มี ๕ เหล่านี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๕ เหล่านี้แล อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว พึงหวังผลได้อย่างใดอย่างหนึ่ง ในผล ๒ อย่าง คืออรหัตตผลในปัจจุบัน หรือเมื่อยังมีความถือมั่นเหลืออยู่ ก็เป็นอนาคามี”

๖. ทุติยผลสูตร

ว่าด้วยเจริญอินทรีย์ ๕ ได้ผลานิสงส์ ๗ ประการ

{๑๐๖๙} [๕๓๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ เหล่านี้ อินทรีย์ ๕ คือ อะไรบ้าง คือ (๑) สัทธินทรีย์ ... (๕) ปัญญินทรีย์ อินทรีย์มี ๕ เหล่านี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๕ เหล่านี้แล อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว พึงหวังผลานิสงส์ได้ ๗ ประการ ผลานิสงส์ ๗ ประการเป็นไฉน คือ(๑) จะได้บรรลุอรหัตตผลในปัจจุบันก่อน

(๒) ถ้าไม่ได้บรรลุอรหัตตผลในปัจจุบันก่อน ก็จะได้บรรลุเวลาใกล้ตาย

(๓) ถ้าปัจจุบันก็ไม่ได้บรรลุ ในเวลาใกล้ตายก็ไม่ได้บรรลุไซร้ ทีนั้นจะได้เป็นอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายีเพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์สิ้นไป

(๔) จะได้เป็นอนาคามีผู้อุปหัจจปรินิพพายี

(๕) จะได้เป็นอนาคามีผู้อสังขารปรินิพพายี

(๖) จะได้เป็นอนาคามีผู้สสังขารปรินิพพายี

(๗) จะได้เป็นอนาคามีผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามี

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๕ เหล่านี้แล อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว พึงหวังผลานิสงส์ ๗ ประการเหล่านี้”

๗. ปฐมรุกขสูตร

ว่าด้วยปัญญินทรีย์เปรียบด้วยต้นหว้า

{๑๐๗๐} [๕๓๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้ในชมพูทวีปชนิดใดชนิดหนึ่งบรรดามีต้นหว้าชาวโลกกล่าวว่าเป็นเลิศกว่าต้นไม้เหล่านั้น แม้ฉันใด โพธิปักขิยธรรมเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามี ปัญญินทรีย์เราก็กล่าวว่าเป็นยอดแห่งโพธิปักขิยธรรมเหล่านั้น เพราะเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ ฉันนั้นเหมือนกัน{๑๐๗๑} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็โพธิปักขิยธรรมเป็นไฉน คือ สัทธินทรีย์เป็น โพธิปักขิยธรรม สัทธินทรีย์นั้นย่อมเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ ... ปัญญินทรีย์ เป็นโพธิปักขิยธรรม ปัญญินทรีย์นั้นย่อมเป็นไปเพื่อความตรัสรู้

{๑๐๗๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้ในชมพูทวีปชนิดใดชนิดหนึ่งบรรดามี ต้นหว้า ชาวโลกกล่าวว่าเป็นเลิศกว่าต้นไม้เหล่านั้น แม้ฉันใด โพธิปักขิยธรรมเหล่าใด เหล่าหนึ่งบรรดามีปัญญินทรีย์เราก็กล่าวว่าเป็นยอดแห่งโพธิปักขิยธรรมเหล่านั้น เพราะเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ ฉันนั้นเหมือนกัน