ผลสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้แล ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก”

๔. ปฐมผลสูตร

ว่าด้วยผลานิสงส์การเจริญอานาปานสติ ๒ ประการ

{๑๓๑๑} [๙๘๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก

{๑๓๑๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างไร ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้อยู่ในป่าก็ดี อยู่ที่โคนไม้ก็ดี อยู่ที่เรือนว่างก็ดี นั่งคู้บัลลังก์ ตั้งกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า เธอมีสติหายใจเข้า มีสติหายใจออก (พึงขยายเนื้อความให้พิสดารจนกระทั่งถึงย่อมสำเหนียกว่า เราจักพิจารณาเห็นปฏินิสสัคคะหายใจเข้า ย่อมสำเหนียกว่า เราจักพิจารณาเห็นปฏินิสสัคคะหายใจออก){๑๓๑๓}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้แล ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่ออานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้ พึงหวังผลได้อย่างใดอย่างหนึ่งใน ๒ ประการ คือ อรหัตตผลในปัจจุบัน หรือเมื่อยังมีความถือมั่นอยู่ ก็เป็นอนาคามี”

๕. ทุติยผลสูตร

ว่าด้วยผลานิสงส์การเจริญอานาปานสติ ๗ ประการ

{๑๓๑๔} [๙๘๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก

{๑๓๑๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างไร ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้อยู่ในป่าก็ดี อยู่ที่โคนไม้ก็ดี อยู่ที่เรือนว่างก็ดี นั่งคู้บัลลังก์ ตั้งกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า เธอมีสติหายใจเข้า มีสติหายใจออก (พึงขยายเนื้อความให้พิสดารจนกระทั้งถึงย่อมสำเหนียกว่า เราจักพิจารณาเห็นปฏินิสสัคคะหายใจเข้า ย่อมสำเหนียกว่า เราจักพิจารณาเห็นปฏินิสสัคคะหายใจออก)ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้แล ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก

{๑๓๑๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่ออานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้ พึงหวังได้ผลานิสงส์ ๗ ประการ ผลานิสงส์ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) จะได้บรรลุอรหัตตผลในปัจจุบันก่อน

(๒) ถ้าไม่ได้บรรลุอรหัตตผลในปัจจุบันก่อน จะได้บรรลุในเวลาใกล้ตาย

(๓) ถ้าในปัจจุบันก็ไม่ได้บรรลุในเวลาใกล้ตายก็ไม่ได้บรรลุไซร้ ทีนั้นจะได้เป็นอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายี เพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป(๔) ... จะได้เป็นอนาคามีผู้อุปหัจจปรินิพพายี

(๕) ... จะได้เป็นอนาคามีผู้อสังขารปรินิพพายี

(๖) ... จะได้เป็นอนาคามีผู้สสังขารปรินิพพายี

(๗) ... จะได้เป็นอนาคามีผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามี เพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่ออานาปานสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้แล พึงหวังได้ผลานิสงส์ ๗ ประการเหล่านี้

๖. อริฏฐสูตร

ว่าด้วยพระอริฏฐะเจริญอานาปานสติ

{๑๓๑๗} [๙๘๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

{๑๓๑๘}ณ ที่นี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอเจริญอานาปานสติกันหรือหนอ”

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้วท่านพระอริฏฐะได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เจริญอานาปานสติอยู่”

“ดูก่อนอริฏฐะ ก็เธอเจริญอานาปานสติอย่างไรเล่า”

{๑๓๑๙} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กามฉันท์(ความพอใจรักใคร่กาม)ในกามที่ล่วงไปข้าพระองค์ละได้แล้ว กามฉันท์ในกามที่ยังไม่มาถึงของข้าพระองค์ไปปราศแล้วปฏิฆสัญญา(ความกำหนดหมายว่าขัดเคืองใจ)ในธรรมทั้งหลายทั้งที่เป็นภายใน ทั้งที่เป็นภายนอกข้าพระองค์กำจัดเสียแล้ว ข้าพระองค์มีสติหายใจเข้า มีสติหายใจออก ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญข้าพระองค์เจริญอานาปานสติอย่างนี้แล”{๑๓๒๐} “ดูก่อนอริฏฐะ อานาปานสตินั้นมีอยู่ เราไม่ได้กล่าวว่าไม่มี ก็แต่ว่าอานาปานสติย่อมบริบูรณ์โดยกว้างขวางด้วยวิธีใด เธอจงฟัง จงใส่ใจให้ดีถึงวิธีนั้น เราจะบอกให้”

ท่านพระอริฏฐะทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนอริฏฐะ ก็อานาปานสติย่อมบริบูรณ์โดยกว้างขวางอย่างไรเล่า ดูก่อนอริฏฐะ ภิกษุในธรรมวินัยนี้อยู่ในป่าก็ดี อยู่ที่โคนไม้ก็ดี อยู่ที่เรือนว่างก็ดี นั่งคู้บัลลังก์ ตั้งกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า เธอมีสติหายใจเข้า มีสติหายใจออก ... ย่อมสำเหนียกว่า เราจักพิจารณาเห็นปฏินิสสัคคะหายใจเข้า ย่อมสำเหนียกว่า เราจักพิจารณาเห็นปฏินิสสัคคะหายใจออก ดูก่อนอริฏฐะ อานาปานสติย่อมบริบูรณ์โดยกว้างขวางอย่างนี้แล”