ปฐวีสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

๕. ปฐมมหาปฐวีสูตร

ว่าด้วยเปรียบทุกข์ที่ยังเหลือเท่ากับก้อนดิน

{๑๗๕๑} [๑๑๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนมีชายคนหนึ่งเก็บก้อนดินขนาดเมล็ดกระเบา ๗ ก้อนจากแผ่นดินใหญ่ เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ระหว่างก้อนดินขนาดเมล็ดกระเบาที่เขาเก็บไว้ ๗ ก้อน กับแผ่นดินใหญ่ อย่างไหนจะมากกว่ากัน”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แผ่นดินใหญ่มากกว่าก้อนดินขนาดเมล็ดกระเบาที่เขาเก็บไว้ ๗ ก้อนมีประมาณน้อย เมื่อเทียบกับแผ่นดินใหญ่ ก้อนดินขนาดเมล็ดกระเบาที่เขาเก็บไว้ ๗ ก้อนย่อมไม่ถึงแม้การนับ แม้การเปรียบเทียบ หรือแม้ส่วนเสี้ยว”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ทุกข์ของบุคคลผู้เป็นอริยสาวก ... เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

๖. ทุติยมหาปฐวีสูตร

ว่าด้วยเปรียบทุกข์ที่หมดไปเท่ากับแผ่นดิน

{๑๗๕๒} [๑๑๒๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แผ่นดินใหญ่พึงถึงความสิ้นไปหมดไปยังเหลือก้อนดินขนาดเมล็ดกระเบาอยู่ ๗ ก้อน เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ระหว่างแผ่นดินใหญ่ที่สิ้นไปหมดไป กับก้อนดินขนาดเมล็ดกระเบาที่ยังเหลืออยู่ ๗ ก้อน อย่างไหนจะมากกว่ากัน”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แผ่นดินใหญ่ที่สิ้นไปหมดไปมากกว่า ก้อนดินขนาดเมล็ดกระเบาที่ยังเหลืออยู่ ๗ ก้อนมีประมาณน้อย เมื่อเทียบกับแผ่นดินใหญ่ที่สิ้นไปหมดไป ก้อนดินขนาดเมล็ดกระเบาที่ยังเหลืออยู่ ๗ ก้อนย่อมไม่ถึงแม้การนับ แม้การเปรียบเทียบ หรือแม้ส่วนเสี้ยว”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ทุกข์ของบุคคลผู้เป็นอริยสาวก ... เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

๗. ปฐมมหาสมุททสูตร

ว่าด้วยเปรียบทุกข์ที่เหลือเท่ากับหยดนํ้า

{๑๗๕๓} [๑๑๒๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนชายคนหนึ่งตักนํ้าในมหาสมุทรขึ้นมา ๒-๓ หยด เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ระหว่างนํ้า ๒-๓ หยดที่เขาตักขึ้นมา กับนํ้าในมหาสมุทร อย่างไหนจะมากกว่ากัน”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ นํ้าในมหาสมุทรมากกว่า นํ้า ๒-๓ หยดที่เขาตักขึ้นมามีประมาณน้อย เมื่อเทียบกับนํ้าในมหาสมุทร นํ้า ๒-๓ หยดที่เขาตักขึ้นมาย่อมไม่ถึงแม้การนับ แม้การเปรียบเทียบหรือแม้ส่วนเสี้ยว”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ทุกข์ของบุคคลผู้เป็นอริยสาวก ... เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”