สมณพราหมณสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมสมมติได้ว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติได้ว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นย่อมทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”

๗. ทุติยสมณพราหมณสูตร

ว่าด้วยผู้นับว่าเป็นสมณพราหมณ์

{๘๕๐} [๔๗๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดไม่รู้ประจักษ์ซึ่งสัทธินทรีย์ ความเกิดแห่งสัทธินทรีย์ ความดับแห่งสัทธินทรีย์และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งสัทธินทรีย์ไม่รู้ประจักษ์ซึ่งวิริยินทรีย์... ไม่รู้ประจักษ์ซึ่งสตินทรีย์... ไม่รู้ประจักษ์ซึ่งสมาธินทรีย์... ไม่รู้ประจักษ์ซึ่งปัญญินทรีย์ ความเกิดแห่งปัญญินทรีย์ ความดับแห่งปัญญินทรีย์ และข้อปฏิบัติอันให้ถึงความดับแห่งปัญญินทรีย์ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นจะสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์หาได้ไม่ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นยังทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ไม่ได้{๘๕๑}

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดรู้ประจักษ์ซึ่งสัทธินทรีย์ ความเกิดแห่งสัทธินทรีย์ ความดับแห่งสัทธินทรีย์ และข้อปฏิบัติอันให้ถึงความดับแห่งสัทธินทรีย์ รู้ประจักษ์ซึ่งวิริยินทรีย์... รู้ประจักษ์ซึ่งสตินทรีย์... รู้ประจักษ์ซึ่งสมาธินทรีย์... รู้ประจักษ์ซึ่งปัญญินทรีย์ ความเกิดแห่งปัญญินทรีย์ ความดับแห่งปัญญินทรีย์ และข้อปฏิบัติอันให้ถึงความดับแห่งปัญญินทรีย์ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมสมมติได้ว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติได้ว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านผู้มีอายุ

เหล่านั้นย่อมทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”

๘. ทัฏฐัพพสูตร

ว่าด้วยการเห็นอินทรีย์ ๕ ในธรรมต่าง ๆ

{๘๕๒} [๔๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการคือ อะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ... ปัญญินทรีย์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๕๓} ก็จะพึงเห็นสัทธินทรีย์ได้ในธรรมไหนเล่า ในโสตาปัตติยังคะ ๔ พึงเห็นสัทธินทรีย์ได้ในธรรมนี้{๘๕๔} ก็จะพึงเห็นวิริยินทรีย์ได้ในธรรมไหนเล่า ในสัมมัปปธาน ๔ พึงเห็นวิริยินทรีย์ได้ในธรรมนี้{๘๕๕} ก็จะพึงเห็นสตินทรีย์ได้ในธรรมไหนเล่า ในสติปัฏฐาน ๔ พึงเห็นสตินทรีย์ได้ในธรรมนี้{๘๕๖} ก็จะพึงเห็นสมาธินทรีย์ใด้ในธรรมไหนเล่า ในฌาน ๔ พึงเห็นสมาธินทรีย์ได้ในธรรมนี้{๘๕๗} ก็จะพึงเห็นปัญญินทรีย์ได้ในธรรมไหนเล่า ในอริยสัจ ๔ พึงเห็นปัญญินทรีย์ได้ในธรรมนี้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล”

๙. ปฐมวิภังคสูตร

ว่าด้วยความหมายของอินทรีย์ ๕

{๘๕๘} [๔๗๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ... ปัญญินทรีย์