พราหมณสูตร เล่ม ๑๙

๒. ราชการามวรรค

๑. สหัสสภิกขุนีสังฆสูตร

ว่าด้วยองค์คุณของพระโสดาบัน

{๑๔๘๑} [๑๐๐๗] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ราชการาม ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ภิกษุณีสงฆ์ ๑,๐๐๐ รูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะภิกษุณีเหล่านั้นว่า “ดูก่อนภิกษุณีทั้งหลาย อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการย่อมเป็นโสดาบัน มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด ... เป็นไปเพื่อสมาธิ อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลย่อมเป็นโสดาบัน มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า”

๒. พราหมณสูตร

ว่าด้วยอุทยคามินีปฏิปทา

{๑๔๘๒} [๑๐๐๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พราหมณ์ทั้งหลายย่อมบัญญัติปฏิปทาชื่ออุทยคามีนี ไว้ พวกเขาย่อมชักชวนสาวกอย่างนี้ว่า “มาเถิด พ่อมหาจำเริญ ท่านจงลุกขึ้นแต่เช้าตรู่แล้วเดินบ่ายหน้าไปทางทิศ

ปราจีน ท่านอย่าหลีกเว้นบ่อ เหว ตอ สถานที่มีหนาม แอ่งน้ำครำ บ่อโสโครก ท่านจะตกลงไปในที่ใดก็ตาม ก็พึงรอความตายในที่นั้นแหละ ด้วยวิธีอย่างนี้หลังจากตายไป ท่านจักเข้าถึงสุคติโลกสวรรคได้’

{๑๔๘๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อบัญญัติของพราหมณ์ทั้งหลายนั้นเป็นทางดำเนินของคนพาล เป็นทางดำเนินของคนหลง ย่อมไม่เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความเข้าไปสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง <*> เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ส่วนในอริยวินัยเราก็บัญญัติปฏิปทาชื่ออุทยคามินีที่เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่ายโดยส่วนเดียว เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความเข้าไปสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพานไว้เหมือนกัน{๑๔๘๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อุทยคามินีปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อเบื่อหน่ายโดยส่วนเดียว ... เพื่อนิพพานเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด... เป็นไปเพื่อสมาธิ นี้แลคืออุทยคามินีปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่ายโดยส่วนเดียว เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความเข้าไปสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน”

๓. อานันทเถรสูตร

ว่าด้วยละธรรม ๔ ประกอบธรรม ๔ เป็นพระโสดาบัน

{๑๔๘๕} [๑๐๐๙] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรกับท่านพระอานนท์อยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น เป็นเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่หลีกเร้นแล้วเข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระอานนท์ ครั้นผ่านการปราศรัย