อภิญญาสูตร เล่ม ๑๙

สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอนาคตกาลจักแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ ... ใช้อำนาจทางกายไปตลอดพรหมโลกก็ได้ สมณะหรือพราหมณ์ทั้งหมดนั้นจักแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่างเช่นนั้นก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล

สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งในปัจจุบันแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่างคือ คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ ... ใช้อำนาจทางกายไปตลอดพรหมโลกก็ได้ สมณะหรือพราหมณ์ทั้งหมดนั้นแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่างเช่นนั้นก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล”

๘. ภิกขุสูตร

ว่าด้วยได้เจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติเพราะเจริญอิทธิบาท ๔

{๑๑๗๔} [๘๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔

อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญอิทธิบาท อันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิ ...จิตตสมาธิ ...วิมังสาสมาธิ และปธานสังขาร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล”

๙. อิทธาทิเทสนาสูตร

ว่าด้วยแสดงปฏิปทาเข้าถึงอิทธิบาทภาวนา

{๑๑๗๕} [๘๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอิทธิ อิทธิบาท อิทธิบาทภาวนาและข้อปฏิบัติให้ถึงอิทธิบาทภาวนาแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อิทธิเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ หลายคนให้เป็นคนเดียวก็ได้... ใช้อำนาจทางกายไปตลอดพรหมโลกก็ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าอิทธิ{๑๑๗๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อิทธิบาทเป็นไฉน คือ มรรคาอันใด ปฏิปทาอันใดย่อมเป็นไปเพื่อได้ฤทธิ์ เพื่อได้เฉพาะซึ่งฤทธิ์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าอิทธิบาท

{๑๑๗๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อิทธิบาทภาวนาเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัย นี้ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร ย่อมเจริญ อิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิ ...จิตตสมาธิ ...วิมังสาสมาธิและประธานสังขาร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าอิทธิบาทภาวนา{๑๑๗๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ข้อปฏิบัติให้ถึงอิทธิบาทภาวนาเป็นไฉน คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าข้อปฏิบัติให้ถึงอิทธิบาทภาวนา