ภิกขุสูตร เล่ม ๑๙

หรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอนาคตกาล จักยังฤทธิ์เบ็ดเสร็จให้สำเร็จได้ ทั้งหมดนั้นจักยังฤทธิ์เบ็ดเสร็จให้สำเร็จได้ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในปัจจุบัน ที่ยังฤทธิ์เบ็ดเสร็จให้สำเร็จอยู่ ทั้งหมดนั้นย่อมยังฤทธิ์เบ็ดเสร็จให้สำเร็จได้ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล”

๗. ภิกขุสูตร

ว่าด้วยได้เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติเพราะเจริญอิทธิบาท

{๑๑๑๖} [๘๑๙] “ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาล ที่ทำให้แจ้งแล้วซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ ทั้งหมดนั้นทำให้แจ้งแล้วซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ภิกษุเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอนาคตกาล ที่จักทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ ทั้งหมดนั้นก็จักทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ภิกษุเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในปัจจุบัน ที่ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ ทั้งหมดนั้นย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔

อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร ...วิริยสมาธิ ...จิตตสมาธิ ...วิมังสาสมาธิและปธานสังขาร

{๑๑๑๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาล ที่ทำให้แจ้งแล้วซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ ทั้งหมดนั้นทำให้แจ้งแล้วซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ เหล่านี้แลภิกษุเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอนาคตกาล ที่จักทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ ทั้งหมดนั้นก็จักทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ

ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ เหล่านี้แลภิกษุเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในปัจจุบัน ที่ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ ทั้งหมดนั้นย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล”

๘. พุทธสูตร

ว่าด้วยเรียกว่าพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าเพราะเจริญอิทธิบาท

{๑๑๑๘} [๘๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาทมี ๔ ประการเหล่านี้ ๔ ประการ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วย