นิพพุตสูตร เล่ม ๑๙

๓. อริยสูตร

ว่าด้วยเจริญอิทธิบาท ๔ เพื่อความสิ้นทุกข์

{๑๑๑๐} [๘๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้วทำให้มากแล้วจัดเป็นอริยะ เป็นนิยยานิกะ (นำออกจากทุกข์) ย่อมนำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้เจริญอิทธิบาทนั้น อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร

(๒) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิและปธานสังขาร

(๓) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยจิตตสมาธิและปธานสังขาร

(๔) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิมังสาสมาธิและปธานสังขาร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วจัดเป็นอริยะ เป็นนิยยานิกะ ย่อมนำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้เจริญอิทธิบาทนั้น

๔. นิพพุตสูตร

ว่าด้วยเจริญอิทธิบาท ๔ เพื่อความเบื่อหน่าย

{๑๑๑๑} [๘๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้วทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่ายโดยส่วนเดียว เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร ...วิริยสมาธิ ...จิตตสมาธิ ...วิมังสาสมาธิและปธานสังขาร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล

อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่ายโดยส่วนเดียว เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน”

๕. อิทธิปเทสสูตร

ว่าด้วยฤทธิ์สำเร็จได้เพราะเจริญอิทธิบาท

{๑๑๑๒} [๘๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาล ที่ยังส่วนแห่งฤทธิ์ ให้สำเร็จได้แล้ว ทั้งหมดนั้นยังส่วนแห่งฤทธิ์ให้สำเร็จได้ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอนาคตกาล ที่จักยังส่วนแห่งฤทธิ์ให้สำเร็จ ทั้งหมดนั้นจักยังส่วนแห่งฤทธิ์ให้สำเร็จได้ก็เพราะเจริญ เพราะทำให้มาก ซึ่งอิทธิบาท ๔ สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในปัจจุบัน ที่ยังส่วนแห่งฤทธิ์ให้สำเร็จได้อยู่ ทั้งหมดนั้นย่อมยังส่วนแห่งฤทธิ์ให้สำเร็จได้ก็เพราะเจริญเพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญอิทธิบาท อันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร ...วิริยสมาธิ ...จิตตสมาธิ ...วิมังสาสมาธิและปธานสังขาร

{๑๑๑๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาล ที่ยังส่วนแห่งฤทธิ์ให้สำเร็จได้แล้ว ทั้งหมดนั้นยังส่วนแห่งฤทธิ์ให้สำเร็จได้ก็เพราะเจริญเพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอนาคตกาล ที่จักยังส่วนแห่งฤทธิ์