ตถสูตร เล่ม ๑๙

๑๐. ตถสูตร

ว่าด้วยของจริงแท้ ๔ อย่าง

{๑๖๙๗} [๑๐๙๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่ง ๔ อย่างนี้เป็นของจริงแท้ ไม่แปรผัน ไม่เป็นอย่างอื่น สิ่ง ๔ อย่างคืออะไรบ้าง คือ สิ่งนี้ว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ เป็นของจริงแท้ ไม่แปรผัน ไม่เป็นอย่างอื่น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

จบ ธัมมจักกัปปวัตตนวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ธัมมจักกัปปวัตนสูตร ๒. ตถาคตสูตร

๓. ขันธสูตร ๔. อัชฌัตติกายตนสูตร

๕. ปฐมธารณสูตร ๖. ทุติยธารณสูตร

๗. อวิชชาสูตร ๘. วิชชาสูตร

๙. สังกาสนสูตร ๑๐. ตถสูตร

๓. โกฏิคามวรรค

๑. ปฐมวัชชีสูตร

ว่าด้วยการตรัสรู้และไม่ตรัสรู้อริยสัจ ๔

{๑๖๙๘} [๑๐๙๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โกฏิคาม ในแคว้นวัชชี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะไม่ตรัสรู้ เพราะไม่แทงตลอดอริยสัจ ๔ ทั้งเราทั้งเธอทั้งหลายจึงเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏนี้ตลอดกาลนานอย่างนี้ อริยสัจ ๔ คืออะไรบ้าง คือ เพราะไม่ตรัสรู้ เพราะไม่แทงตลอดทุกขอริยสัจ ๑ ทุกขสมุทยอริยสัจ ๑ ทุกขนิโรธอริยสัจ ๑ ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ ๑ ทั้งเราทั้งเธอทั้งหลายจึงเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏนี้ตลอดกาลนานอย่างนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทุกขอริยสัจทั้งเราทั้งเธอทั้งหลายตรัสรู้แล้ว แทงตลอดได้แล้ว ทุกขสมุทยอริยสัจ... ทุกขนิโรธอริยสัจ... ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ ทั้งเราทั้งเธอทั้งหลายตรัสรู้แล้ว แทงตลอดได้แล้ว ตัณหาในภพจึงขาดสูญแล้ว ตัณหาที่จะนำไปสู่ภพก็สิ้นแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป”พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

เพราะไม่เห็นอริยสัจ ๔ ตามความเป็นจริง {๑๖๙๙} เราและเธอทั้งหลายจึงได้เวียนว่ายไปในชาตินั้น ๆ ตลอดกาลนาน

อริยสัจ ๔ เหล่านี้เราและเธอทั้งหลายเห็นแล้ว ตัณหาที่จะนำไปสู่ภพจึงถูกถอนขึ้นได้แล้ว มูลแห่งทุกข์จึงถูกตัดขาดแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป