สมณพราหมณสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

๑๐. ทุติยสมณพราหมณสูตร

ว่าด้วยความเป็นสมณะและพราหมณ์

{๙๑๒} [๕๐๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดไม่รู้ประจักษ์ซึ่งจักขุนทรีย์ ความเกิดแห่งจักขุนทรีย์ ความดับแห่งจักขุนทรีย์ และข้อปฏิบัติอันให้ถึงความดับแห่งจักขุนทรีย์ ไม่รู้ประจักษ์ซึ่งโสตินทรีย์... ฆานินทรีย์... ชิวหินทรีย์... กายินทรีย์ ... มนินทรีย์ ความเกิดแห่งมนินทรีย์ ความดับแห่งมนินทรีย์ และข้อปฏิบัติอันให้ถึงความดับแห่งมนินทรีย์ สมณะ หรือพราหมณ์เหล่านั้นจะสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์หาได้ไม่ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นยังทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ไม่ได้{๙๑๓}

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดรู้ประจักษ์ซึ่งจักขุนทรีย์ ความเกิดแห่งจักขุนทรีย์ ความดับแห่งจักขุนทรีย์ และข้อปฏิบัติอันให้ถึงความดับแห่งจักขุนทรีย์ รู้ประจักษ์ซึ่งโสตินทรีย์... ฆานินทรีย์... ชิวหินทรีย์... กายินทรีย์ ... มนินทรีย์ ความเกิดแห่งมนินทรีย์ ความดับแห่งมนินทรีย์ และข้อปฏิบัติอันให้ถึงความดับแห่งมนินทรีย์ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมสมมติได้ว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติได้ว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นย่อมทำให้แจ้ง ซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”

จบ ฉฬินทริยวรรคที่ ๓

รวมพระสตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปุนัพภวสูตร ๒. ชีวิตตินทริยสูตร

๓. อัญญาตาวินทริยสูตร ๔. เอกาภิญญาสูตร

๕. สุทธกสูตร ๖. โสตาปันนสูตร

๗. อรหันตสูตร ๘. ทุติยอรหันตสูตร

๙. ปฐมสมณพราหมณสูตร ๑๐. ทุติสมณพราหมณสูตร

๔. สุขินทริยวรรค

๑. สุทธิกสูตร

ว่าด้วยอินทรีย์ ๕

{๙๑๔} [๕๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ(๑) สุขินทรีย์ อินทรีย์คือสุขเวทนา

(๒) ทุกขินทรีย์ อินทรีย์คือทุขเวทนา

(๓) โสมนัสสินทรีย์ อินทรีย์คือโสมนัสสเวทนา

(๔) โทมนัสสินทรีย์ อินทรีย์คือโทมนัสสเวทนา

(๕) อุเปกขินทรีย์ อินทรีย์คืออุเบกขาเวทนา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล”

๒. โสตาปันนสูตร

ว่าด้วยรู้ความเกิดดับแห่งอินทรีย์ ๕ เป็นพระโสดาบัน

{๙๑๕} [๕๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) สุขินทรีย์ (๒) ทุกขินทรีย์

(๓) โสมนัสสินทรีย์ (๔) โทมนัสสินทรีย์

(๕) อุเปกขินทรีย์

{๙๑๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลอริยสาวกรู้ประจักษ์ซึ่งความเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๕ ประการนี้ตามความเป็นจริง เมื่อนั้น อริยสาวกนี้เราเรียกว่า ‘เป็นโสดาบัน ผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า”