คิลานสูตร ที่ ๓ เล่ม ๑๙

ดูก่อนโมคคัลลานะ {๔๒๓} สติสัมโพชฌงค์เรากล่าวไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์เรากล่าวไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ดูก่อนโมคคัลลานะ โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้แลเรากล่าวไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน”ท่านพระโมคคัลลานะกราบทูลว่า {๔๒๔} “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า โพชฌงค์ดีนัก ข้าแต่พระสุคตเจ้า โพชฌงค์ดีนัก”

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว ท่านพระมหาโมคคัลลานะยินดีชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้า และท่านพระมหาโมคคัลลานะหายจากอาพาธนั้นแล้ว ทั้งอาพาธนั้นท่านพระมหาโมคคัลลานะก็ละได้แล้วด้วยประการฉะนี้แล

๖. ตติยคิลานสูตร

ว่าด้วยพระผู้มีพระภาคเจ้าหายประชวรด้วยโพชฌงค์ ๗

{๔๒๕} [๑๙๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประชวรเป็นไข้หนัก ทรงได้รับทุกขเวทนา

{๔๒๖} ครั้งนั้น ท่านพระมหาจุนทะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะท่านพระจุนทะว่า “ดูก่อนจุนทะ โพชฌงค์จงแจ่มแจ้งเฉพาะเธอ”

{๔๒๗} ท่านพระมหาจุนทะได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สติสัมโพชฌงค์พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนจุนทะ โพชฌงค์ดีนัก ดูก่อนจุนทะ โพชฌงค์ดีนัก”

{๔๒๘} ท่านพระมหาจุนทะได้กล่าวไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว พระศาสดาทรงพอพระทัย และพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงหายจากประชวรนั้นแล้ว ทั้งอาพาธนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงละได้แล้วด้วยประการฉะนี้แล

๗. ปารังคมสูตร

ว่าด้วยเจริญโพชฌงค์ ๗ ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่ง

{๔๒๙} [๑๙๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่งจากที่มิใช่ฝั่ง โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้แลอันบุคคล เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่งจากที่มิใช่ฝั่ง”